Lezersreacties U schreef ons over de voorgestelde wijzigingen aan de Embryowet, Péter Magyar en Tesla’s.
Biopsie van een cel uit een achtcellig embryo op de IVF-afdeling van het academisch ziekenhuis Maastricht.
Rosanne Hertzberger schreef over de Embryowet en de voorstellen die momenteel in Den Haag besproken worden om deze wet aan te passen (9/4). Volgens haar hebben weinigen in Den Haag het overzicht, en gaat er een doos van Pandora open als het mogelijk wordt embryo’s te maken voor onderzoek. Ze suggereert dat cowboys mazen in de wet zullen gebruiken om genetische gemodificeerde kinderen op de wereld te zetten. Maar hoewel Hertzberger raakt aan belangrijke elementen van de benodigde discussie, betreft het hier toch echt stemmingmakerij.
Ik ben als klinisch embryoloog en onderzoeker al jaren bij het debat over de aanpassing van de Embryowet betrokken. Mijn ervaring leert dat als je goed uitlegt waar het over gaat – wat is een embryo? Welk onderzoek wordt er nu mogelijk, en met welk doel? – er dan draagvlak is voor de voorstellen die nu besproken worden.
Wat mogelijk zou worden, is onderzoek naar de bevruchting en eerste dagen van de menselijke ontwikkeling. Onderzoek naar latere stadia kan nu al, bijvoorbeeld met voor de wetenschap gedoneerde embryo’s die overblijven na een IVF-behandeling. De praktijk leert dat we dit onderzoek met embryo’s heel goed en zorgvuldig geregeld hebben, onder andere met de Embryowet. Het huidige wetsvoorstel bevestigt juist deze werkwijze.
Het voornaamste doel van het beter kunnen bestuderen van die eerste dagen van de ontwikkeling, is het verbeteren en veiliger maken van de IVF-zorg. Helaas is slechts één op de vier embryoplaatsingen bij IVF succesvol. Dat willen onderzoekers graag beter maken. Hertzberger schuift dit te makkelijk aan de kant.
Natuurlijk bestaat het risico op een glijdende schaal. De wetenschappelijk ontwikkelingen gaan snel. Er zijn bij muizen manieren gevonden om zonder eicel en zaadcel, maar met stamcellen, embryo’s te maken. Het via het zogeheten kiembaanmodificatie genetisch aanpassen van embryo’s is sinds een Chinese doorbraak in 2018 geen theorie meer. In de Verenigde Staten zijn onlangs nog drie startups aangekondigd met dit doel. Cowboys. Deels gefinancierd door puissant rijke techmiljardairs. Hoe zorgvuldig we in Nederland ook zijn, deze internationale ontwikkelingen gaan door. De vraag is hoe je hiermee omgaat.
Onderzoek moet je namelijk juist toestaan. Het kan een kritische, onafhankelijke blik werpen op het werk van cowboys. Zoals ook bij He Jiankui gebeurde, de Chinese wetenschappers die in 2018 twee genetisch gemodificeerde baby’s geboren liet worden. Onderzoek liet zien dat zijn technieken onveilig waren, wat zijn werkwijze nog controversiëler maakte dan die al was. Zulk onderzoek kan nu niet in Nederland, maar wel na wijziging van de Embryowet.
Uiteindelijk bepalen politiek en samenleving wat wel en niet kan, ook bij nieuwe, verbeterde technieken die nog zullen komen. Een veilige en effectieve techniek die toegepast wordt met als doel erfelijke ziekten te voorkomen, zal meer draagvlak vinden dan een techniek om mensen op allerlei eigenschappen aan te passen. De afwegingen die daarbij horen, kunnen we niet maken zonder wetenschappelijk onderzoek.
Sebastiaan Mastenbroek Klinisch embryoloog in het Amsterdam UMC
De beelden van de juichende massa in Boedapest zondagavond herinneren me aan 2010, toen Viktor Orbán de Hongaarse parlementsverkiezingen had gewonnen. Slechts enkele journalisten durfden hun twijfels over Orbán te uiten. Deze mensen werden door opiniemakers en andere Orbán-fans uitgelachen en weggehoond. Maar ze hadden gelijk, Orbán werd een maffialeider in zijn eigen land en vriend van de ellendigste dictatoren van de wereld. Dezelfde opiniemakers en voormalige Orbán-fans hebben in de afgelopen twee jaar de illusie rondom Magyar opgebouwd.
Ik verwacht van Péter Magyar helemaal niks. Tot 2024 was hij lid van Fidesz – 25 jaar lang was hij een groot bewonderaar van Orbán. Hij applaudiseerde vaak voor hem, zittend op de eerste rij. Alles wat wij in de twee jaar sinds hij Fidesz verliet van Magyar hebben gezien, was een kopie van wat die partij in de laatste twintig jaar heeft gedaan. Alleen kreeg alles een andere naam. Ik ben blij dat Viktor Orbán niet meer minister-president van mijn voormalige vaderland is. Tegelijkertijd ben ik bang dat we toch een Orbán terug krijgen in de gedaante Péter Magyar.
Károly Kiss Rotterdam
De gigantisch rijke koning Croesus van Lydië (nu deel van Turkije) vroeg in het jaar 547 voor onze jaartelling het orakel van Delphi of hij ten strijde moest trekken tegen het Perzische rijk (nu Iran). Het orakel antwoordde: „Een grote beschaving zal ten ondergaan.” Croesus interpreteerde dit als een voorspelling van een overwinning, trok ten strijde, verloor en vernietigde zo onbedoeld zijn eigen rijk, niet dat van de Perzen.
President Trump dreigde dat hij met bommen in één nacht een hele beschaving van de aardbodem zou gaan vegen. Als hij die strijd daadwerkelijk was aangegaan – of alsnog zou aangaan – zou hij met dat onethisch, roekeloos, gevaarlijk en onrechtvaardig optreden inderdaad een beschaving vernietigd hebben, namelijk de ‘piepjonge’ beschaving van de Verenigde Staten als een democratie die vrijheid, rechtvaardigheid en de internationale rechtsorde respecteert.
Luc Meuwese Den Haag
Het is natuurlijk prachtig dat Nederland de Europese primeur heeft met zelfrijdende auto’s op de weg. Maar dat NRC zich leent voor een selecte ‘kennismaking’ en besluit een paginavullende recensie (Groen licht voor ‘zelfrijdende’ auto, behalve dat die niet zo mag heten, 14/4) te plaatsen van het karretje van een fascistoïde techmiljardair, een man die zijn macht en bedrijven aanwendt voor het beïnvloeden van verkiezingen en het ondergraven van traditionele nieuwsmedia, dát had van mij niet gehoeven. Een beetje meer Tesla-schaamte graag.
Luc van der Heijden Nijmegen