Een paar honderd freelancers die in 2025 voor de hersteloperatie toeslagen werkten, worden daarvoor mogelijk ‘beloond’ met een hoge naheffing van de Belastingdienst. Dit leidt tot onrust in de Tweede Kamer, die de staatssecretaris om coulance vraagt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Kamerleden van onder andere Progressief Nederland, VVD, Denk, SP, Groep Markuszower, FvD en PvdD eisen dat de staatssecretarissen Eelco Eerenberg (Fiscaliteit, D66) en Sandra Palmen (Herstel Toeslagen, partijloos) de potentiële gedupeerden te hulp schieten.
Vijf- tot zevenhonderd zzp’ers die in 2025 voor de Dienst Toeslagen werkten, kunnen daarvoor in theorie ‘gestraft’ worden met een forse naheffing van de Belastingdienst, onthulde het AD woensdag. De fiscus is in 2025 namelijk begonnen met de handhaving van de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties), de wet uit 2016 die het aantal schijnzelfstandigen moet verminderen.
De zzp’ers die meehielpen aan het schadeherstel voor toeslagenouders kunnen in veel gevallen als schijnzelfstandigen worden aangemerkt, omdat zij werkten op locaties van de Dienst Toeslagen, met apparatuur van de Dienst Toeslagen en direct werden aangestuurd door managers van de Dienst Toeslagen. Omdat zij de Wet DBA daarmee willens en wetens hebben overtreden, kan de Belastingdienst hun achteraf boetes tot wel duizenden euro’s opleggen. Tot nu toe is dat – voor zover bekend – nog niet gebeurd.
Het wrange van de situatie is dat de Dienst Toeslagen de zzp’ers eind 2024 bijna smeekte om niet te vertrekken. De hersteloperatie verliep moeizaam en de overheid zat met de handen in het haar. Het beoordelen van de dossiers van gedupeerde ouders en het afhandelen van bezwaar- en beroepsschriften duurde veel langer dan verwacht. De Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) kon eigenlijk geen man missen. Op dat moment werkten er bijna zevenhonderd (potentiële) schijnzelfstandigen aan het toeslagenherstel.
Om een leegloop te voorkomen, beloofde het ministerie van Financiën eind 2024 dat de overheid de eventuele boetes en naheffingen zou vergoeden, mocht de Belastingdienst de Wet DBA gaan handhaven. Die toezegging deed Financiën aan de bemiddelingsbureaus die de zzp’ers aanleverden, niet aan de zzp’ers zelf.
Op 10 februari 2025 kwam het ministerie gedeeltelijk op zijn belofte terug: de overheid stond alleen garant voor de eerste drie maanden van 2025, dus tot 1 april. Zzp’ers die daarna nog voor de hersteloperatie bleven werken, deden dat dus voor eigen rekening en risico. Zij waren gewaarschuwd en kozen er zelf voor niet op tijd te vertrekken, redeneert het ministerie.
Uit Kamerbrieven blijkt dat het ministerie zijn eerdere belofte brak na een ‘normoverdragend’ gesprek met een belastinginspecteur. Die wees het ministerie erop dat de Belastingdienst moeilijk andere werkgevers die met schijnzelfstandigen werken kan bestraffen, als de overheid zelf bewust de wet overtreedt. De Algemene Rekenkamer had in 2023 en 2024 ook al kritiek geuit op het hoge aantal schijnzelfstandigen bij de UHT.
Desondanks waren er eind maart 2025 nog meer dan vijfhonderd zzp’ers actief bij de hersteloperatie. Zij lopen dus het risico dat ze een deel van hun zzp-verdiensten weer bij de fiscus moeten inleveren. Een woordvoerder van staatssecretaris Eerenberg bevestigt dat er voor de periode na 1 april 2025 niets is afgesproken over compensatie. In oktober 2025 waren er geen zzp’ers meer werkzaam bij de hersteloperatie, meldde staatssecretaris Palmen destijds.
De lompe omgang met freelancers die de overheid uit de brand hebben geholpen was donderdag niet het enige verwijt dat de Tweede Kamer Palmen voor de voeten wierp. Zij en Eerenberg onthulden woensdag dat de Belastingdienst een vergeten ‘datakluis’ had gevonden met daarin 64 miljoen ongesorteerde bestanden die deels betrekking hebben op de toeslagenaffaire.
Een steekproef heeft uitgewezen dat daar ook documenten bij zitten die het ministerie had moeten verstrekken aan de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening, die de oorzaken van het toeslagenschandaal in 2022 en 2023 onderzocht. Palmen en Eerenberg gaan in hun Kamerbrief diep door het stof, maar daarmee neemt de Tweede Kamer niet zomaar genoegen.
Kamerleden willen onder andere weten hoe de datakluis, die al in 2019 werd aangemaakt, zes jaar lang uit het zicht kon verdwijnen. Tot ongenoegen van de Tweede Kamer informeren de staatssecretarissen het parlement nu pas, terwijl de kluis al in juli werd gevonden. Een aantal fracties vermoedt een doofpot, maar volgens Palmen zijn de gegevens niet opzettelijk verdonkeremaand.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant