Het aantal mensen dat langer moet wachten op een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid neemt de komende jaren met duizenden toe. Dat meldt uitkeringsinstantie UWV in zijn nieuwste jaarverslag. ‘De regeling is nu zo ingewikkeld dat die bijna niet meer is uit te voeren.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het UWV kampt al jaren met achterstallige beoordelingen. Dat heeft onder meer te maken met een tekort aan verzekeringsartsen die bepalen of iemand arbeidsongeschikt is of niet. Tegelijkertijd ziet het uitvoeringsorgaan een toename van het aantal mensen dat een beroep wil doen op de arbeidsongeschiktheidsverzekering WIA. Het gaat onder meer om een toename van aanvragers die kampen met psychische klachten.
In het nieuwste jaarverslag voorspelt de dienst dat in 2027 zo’n honderdduizend mensen langer dan zestien weken zullen moeten wachten op de beoordeling van hun WIA-claim. De wettelijke termijn is acht weken. In 2030 gaat het om 200 duizend wachtenden. Ter vergelijking: in 2025 wachtten 26.700 mensen langer dan acht weken op hun beoordeling, en 7.900 mensen langer dan een half jaar.
Het UWV zegt nu dat structurele maatregelen nodig zijn om de langere wachttijd tegen te gaan. Barend Barentsen, onderzoeker sociaal recht aan de Universiteit Leiden, stelt dat er in principe drie structurele oplossingen te bedenken zijn. Het UWV kan investeren in meer artsen, de beoordelingen laten uitvoeren door bijvoorbeeld verpleegkundigen of het beoordelingssysteem versimpelen.
Die laatste oplossing heeft Barentsens voorkeur: ‘De regeling is nu zo ingewikkeld dat die bijna niet meer is uit te voeren. Mensen moeten op zo’n zeventig gezondheidscriteria worden beoordeeld en vervolgens moet nog worden bepaald in hoeverre een persoon nog kan werken.’
Barentsen noemt het aan de ene kant ‘goed’ dat het beoordelingsproces gedetailleerd is, maar vanwege het huidige tekort aan artsen en het feit dat de bevolking vergrijst, en dus in potentie meer mensen een beroep zullen doen op de WIA, pleit Barentsen toch voor een versimpeling van het systeem.
‘Dat hoeft niet te betekenen dat je het beoordelingsproces minder streng maakt’, zegt Barentsen. ‘Je kunt ook zeggen: als je al je ledematen nog hebt, ben je niet arbeidsongeschikt. Of je redeneert de andere kant op en zegt: als je een beetje kucht, krijg je een WIA-uitkering.’
Een soortgelijke maatregel heeft het UWV al genomen. Het uitvoeringsorgaan beoordeelt de aanvragen van zestigplussers inhoudelijk niet meer. Zij krijgen nu direct een uitkering, mits zij al twee jaar ziek zijn bij hun werkgever. Ook is het UWV al gestopt met de uitvoering van de meeste herbeoordelingen. Dat doet het uitvoeringsorgaan nu alleen nog bij ‘urgente gevallen’.
UWV-bestuursvoorzitter Maarten Camps, die in september vertrekt, pleit in het AD voor nog een andere aanpak. Camps wil dat de definitieve beoordeling door een arts voortaan wordt uitgesteld. ‘Laten we eerst mensen naar werk begeleiden en pas op een later moment, na een jaar of twee bijvoorbeeld, de definitieve beoordeling doen. In de tussentijd krijgen mensen een uitkering die is gerelateerd aan het laatste loon.’ Nu zou alle energie eerst gestoken worden in het bepalen van de hoogte van de uitkering, in plaats van in het weer aan het werk krijgen van mensen.
Anders dan bij de WIA stelt het UWV een positieve ontwikkeling te zien bij de beoordeling van aanvragen voor een Wajong-uitkering, voor mensen die niet kunnen werken door een ziekte of handicap vanaf jonge leeftijd. Het UWV zegt alle verzoeken, ondanks een ‘sterke stijging’ van het aantal aanvragen, binnen de wettelijke termijn te hebben behandeld.
Onderzoeker Barentsen heeft daar een simpele verklaring voor: ‘Het is voor het UWV veel makkelijker om te bepalen of iemand recht heeft op een Wajong-uitkering. Bij Wajongers gaat het veelal om mensen die al vanaf de geboorte een bepaalde ziekte hebben. Daarvoor is veel minder onderzoek nodig dan bij mensen die gedurende hun carrière uitvallen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant