De luchthavens van Rotterdam en Eindhoven moeten alsnog een natuurvergunning aanvragen. De rechtbank in Gelderland zet daarmee een streep door het besluit van het vorige kabinet, dat in 2024 juist stelde dat zo’n vergunning niet nodig was.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De zaak was aangespannen door verschillende milieuorganisaties, waaronder Mobilisation for the Environment (MOB) en Natuurmonumenten, samen met omwonenden. Zij stellen al langer dat de stikstofuitstoot van de luchthavens schadelijk is voor omliggende natuurgebieden. De rechtbank geeft hen nu gelijk.
Centraal staat de vraag of de luchthavens zich mogen beroepen op oude vergunningen voor hun activiteiten. Volgens het kabinet was dat toegestaan, waardoor nieuwe natuurvergunningen overbodig zouden zijn. Maar de rechter oordeelt dat oude toestemmingen alleen gelden als een vliegveld sindsdien niet wezenlijk is veranderd, bijvoorbeeld in omvang of aantal vluchten.
Die redenering gaat volgens de rechtbank in dit geval niet op, omdat beide luchthavens de afgelopen jaren flink zijn gegroeid. Waar Eindhoven Airport vooral drijft op prijsvechters en vakantievluchten, heeft Rotterdam The Hague Airport een gemengder profiel met meer zakelijk en Europees lijnverkeer. Ook daar nam het aantal vluchten en passagiers de afgelopen jaren toe.
De luchthavens ontlasten daarmee Schiphol, dat al jaren tegen capaciteitsgrenzen aanloopt. Juist die rol maakt de uitkomst van deze zaak gevoelig: als het aantal vluchten op Eindhoven en Rotterdam moet worden beperkt, is het onzeker waar dat verkeer terechtkan. Schiphol kampt zelf met beperkingen en politieke druk om te krimpen, waardoor uitwijken naar luchthavens over de grens voor de hand ligt.
Eindhoven Airport en Rotterdam Airport vroegen al in 2020 een natuurvergunning aan, maar die werd nooit verleend. In juni 2024 besloot de toenmalige minister voor Natuur en Stikstof, Christianne van der Wal, dat de luchthavens zonder vergunning konden doorgaan. Zij konden volgens haar terugvallen op bestaande rechten. Tegelijkertijd stelde zij via zogeheten maatwerkvoorschriften een maximum aan de stikstofuitstoot.
De rechtbank vernietigt nu deze maatwerkregels, omdat die alleen mogen worden opgelegd als een natuurvergunning geen optie is – en dat is hier juist wel het geval.
Eerdere verzoeken van natuurorganisaties om in te grijpen werden door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit afgewezen, onder meer vanwege de grote economische en maatschappelijke gevolgen van beperkingen voor de luchtvaart. Volgens de rechtbank is die belangenafweging onvoldoende onderbouwd.
Daarbij weegt mee dat de procedures al jaren voortslepen. Toen de minister uiteindelijk besloot niet in te grijpen tegen de luchthavens, was al zo’n 2,5 jaar verstreken, zonder duidelijkheid over wanneer de vergunningen zouden worden verleend.
De huidige minister van Landbouw, Jaimi van Essen (D66), moet binnen acht weken opnieuw beslissen of hij handhavend gaat optreden tegen de luchthavens.
De problemen rond stikstof en vergunningen spelen breder in de luchtvaart. Schiphol kreeg eind 2023 weliswaar een natuurvergunning, maar die werd in 2025 door de rechtbank vernietigd omdat die in strijd was met de stikstofregels. Zo had de luchthaven stikstofruimte van uitgekochte boeren gebruikt om de eigen uitstoot te compenseren, een omstreden methode die bekendstaat als ‘extern salderen’.
Sindsdien opereert Schiphol feitelijk zonder geldige vergunning, al wordt dat door het kabinet tijdelijk gedoogd vanwege het grote economische belang.
Die lijn zet zich door bij andere luchthavens. De rechtbank in Arnhem zette donderdag een streep door een vergelijkbare gedoogconstructie rond Lelystad Airport. De luchthaven gebruikt al delen van het vliegveld die bedoeld zijn voor uitbreiding, terwijl een natuurvergunning ontbreekt.
Net als in de zaak rond Rotterdam en Eindhoven oordeelt de rechter dat de overheid niet kan volstaan met de verwachting dat een vergunning later alsnog wordt verleend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant