Opsporingsberichtgeving Twee keer in twee maanden vertoonde Opsporing Verzocht beelden van een onschuldig persoon uit Oost-Nederland. Het OM wil geen excuses maken, maar wel lering trekken uit de zaak.
Beelden van bewakingscamera's.
Het Openbaar Ministerie, dat verantwoordelijk is voor opsporingsberichtgeving, biedt geen excuses aan voor de foute beelden die Opsporing Verzocht verspreidde van een zware mishandeling in een Overijsselse discotheek. Dat vertelt het OM Oost-Nederland aan NRC.
Het televisieprogramma Opsporing Verzocht zond vorige week een item uit over een vechtpartij in een uitgaanscentrum in Markelo, waarbij een jongen ernstige hoofdwonden en breuken opliep. Ten onrechte werden daarbij twee jongens aangezien voor één persoon en als verdachte getoond.
Opsporing Verzocht en de politie Oost-Nederland trokken maandag het boetekleed aan en rectificeerden de berichtgeving. In een gezamenlijk persbericht en tijdens de uitzending stelden ze de fout „zeer” te betreuren.
Het OM Oost-Nederland bleef stil. Dat is opvallend omdat het OM eindverantwoordelijkheid heeft voor het verspreiden van opsporingsbeelden. Toen Opsporing Verzocht afgelopen februari rectificeerde vanwege het foutief tonen van een vrouw als verdachte van oplichting – opnieuw in Oost-Nederland – bood het OM wél excuses aan. Dat gebeurde zowel via een persbericht met de politie als in een persoonlijk gesprek met de onterecht als verdachte bestempelde vrouw.
Tegen NRC erkent het OM dat het „ook in deze beide gevallen” eindverantwoordelijk is voor de berichtgeving als opsporingsmiddel. „Het OM beoordeelt alle beelden die voorbijkomen in programma’s als Opsporing Verzocht.”
Het wettelijk kader daarbij is de Aanwijzing Opsporingsberichtgeving. Dat schrijft voor dat alleen beelden mogen worden getoond van verdachten voor delicten waarop een gevangenisstraf van vier jaar of meer staat. Vanwege de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer moeten belangen worden afgewogen en vastgesteld of het verspreiden in verhouding staat tot het delict. Eveneens moet worden bekeken of de verdachte is op te sporen via een minder ingrijpende manier. Verder dienen de beelden en het strafdossier te worden bestudeerd om zeker te weten dat de juiste verdachte wordt getoond.
In de praktijk doet de politie een voorstel voor opsporingsberichtgeving via een specifiek medium aan de persofficier van justitie, die na beoordeling toestemming verleent. Het OM Oost-Nederland stelt dat het afgelopen februari tijdens die beoordelingsfase misging. Zodoende werden camerabeelden verspreid van een onschuldige vrouw die voldeed aan het signalement van de daadwerkelijke verdachte.
„Maar de casus in Markelo betrof een vergissing in de montage bij de omroep, die door de (matige) kwaliteit van de beelden aldaar niet is opgemerkt”, aldus een OM-woordvoerder. In dit geval was de beoordeling van de beelden door het OM wel correct. „Vandaar het verschil in rectificatie.”
Dat het OM Oost-Nederland geen excuses aanbiedt, schuurt met wat het OM landelijk communiceert. In een online toelichting meldt het dat in de periode van augustus 2019 tot en met augustus 2024 in 99,8 procent van de gevallen de juiste opsporingsbeelden werden getoond. „De foutenmarge is dus klein, maar natuurlijk is iedere fout er één te veel en dat betreuren wij. In die gevallen hebben wij aan betrokkenen ook excuses aangeboden.”
Het OM Oost-Nederland wil lering uit de zaak trekken en met de politie en Opsporing Verzocht en – het lokale programma – Plaats Delict de gang van zaken evalueren „om te kijken waar het beter kan”. Op soortgelijke wijze werd geëvalueerd nadat in 2020 ten onrechte een pinnende vrouw werd getoond in een zaak over een WhatsApp-fraudeur, die 3.000 euro had gestolen. Die fout kwam doordat de bank door een storing de beelden van een verkeerde pintransactie aanleverde. „Naar aanleiding daarvan is het proces voor de inzet van opsporingsberichtgeving extra aangescherpt”, aldus de OM-woordvoerder.
De politie Oost-Nederland stelt bij programma’s zoals Opsporing Verzocht reeds „van A tot Z” betrokken te zijn: zowel bij de selectie van de beelden als controle van ieder televisie-item. In het geval van de vechtpartij in Markelo is „helaas niet opgemerkt dat twee, op beeld op elkaar lijkende personen, zijn gecombineerd”.
Zowel het OM als de politie Oost-Nederland stelt zorgvuldig te werk te gaan. Ze benadrukken bovendien het belang van opsporingsberichtgeving. Volgens het OM werd in 2025 in Oost-Nederland 615 keer via onder meer televisieprogramma’s en sociale media opsporingsberichtgeving verspreid en werd in 31 procent van de gevallen het doel bereikt, zoals identificatie van een verdachte.