Met Truly Naked maakte Muriel d’Ansembourg een film over een vader en zoon die samen in de pornowereld zitten. Die industrie vormt de achtergrond, zegt de Nederlandse cineast; de film gaat bovenal over een ingewikkelde, maar liefdevolle vader-zoonrelatie.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Muriel d’Ansembourg voelde toch wel iets van gêne, als ze in de trein aan haar film werkte. Op zichzelf vormde die trein de ideale werkplek voor haar, pendelend tussen Nederland en Engeland, waar ze Truly Naked opnam. Beetje schaven aan de dialoog, pielen aan de montage. Maar zo los opgediend, zonder context, bevatte haar speelfilmdebuut de nodige scènes die een argeloos meeglurende coupégenoot ook zomaar zou kunnen aanzien voor pure porno.
‘Ik had het al met het script’, zegt de Nederlandse filmmaker. ‘Als je dat dan zo zit te typen, terwijl iemand naast je zit en misschien even meeleest... Die denkt dan toch: wat ís dit?’
In Truly Naked, dat afgelopen februari in wereldpremière ging op het filmfestival van Berlijn, bestieren een Engelse vader (acteur Andrew Howard) en zijn tienerzoon een pornofilmbedrijfje. Papa is de ster, voor een betalend onlinepubliek. Zoon Alec (debutant Caolán O’Gorman) bedient de camera. Moeder, die ook in het vak zat, is op jonge leeftijd overleden.
Je zou de openingsscène van de film provocerend kunnen noemen: we vallen midden in een opnamesessie, die eindigt met vaders ejaculaat op het gezicht van zijn met goudverf beschilderde bedpartner Lizzie, een ontwapenende rol van de Engelse pornoactrice Alessa Savage. Maar prompt na de gefilmde seks krijgt het moment een andere lading. ‘Kopje thee?’, vraagt vader.
Porno is ook maar werk, in Truly Naked. Op school wordt de introverte Alec door een docent gekoppeld aan zijn mondige klasgenoot Nina, voor een klassenopdracht over de diverse vormen van verslaving (ja, ook aan porno). En zo verbindt D’Ansembourg (53) de praktijk aan de theorie, in haar coming-of-agedrama over een jongen die op seksgebied alles al heeft gezien, behalve intimiteit.
Het is een film die raakt aan het Britse kitchen sink-genre, over de worstelingen van de arbeidersklasse: vader, een pornoacteur op leeftijd, kan maar net zijn hoofd boven water houden. Uit financiële nood rekt hij zijn grenzen op; een beetje zoals die werkloze mannelijke strippers in The Full Monty.
‘Ik heb Angels Go Anal en Niagara Falls Pussy Squirt geüpload’, zegt de zoon in Truly Naked tegen zijn vader. Het klinkt alsof hij de afwasmachine heeft ingeruimd.
‘Ja, maar zo is het natuurlijk ook. Als jij opgroeit op een boerderij waar de kippen geslacht worden, dan kijk jij er niet van op als er een bloedende kip zonder kop rondloopt op het erf. Daar ben je aan gewend, het is gewoon deel van jouw wereld. Altijd geweest ook.
‘In de porno... – o sorry, ik moet eigenlijk adult industry zeggen, daar ben ik al eens voor op de vingers getikt door mensen uit het vak. Net zoals je tegenwoordig sekswerker zegt in plaats van prostituee; pornosterren zijn adult entertainers. Meestal kiezen ze er in die industrie voor om hun vak weg te houden bij hun kinderen, als ze die hebben.
‘Maar als die kinderen eenmaal naar school gaan, is dat bijna niet te doen: als één iemand het ontdekt, weet iedereen het. Dus op welke leeftijd begin je erover te vertellen?’
Na wat jaren in New York verhuisde D’Ansembourg als kind naar Amsterdam, waar ze werd opgevoed door haar ‘hippiemoeder’. Ze werkte enige tijd als scenarist, om vervolgens een verlate bliksemstart te beleven met haar afstudeerfilm aan de London Film School. Good Night, over twee minderjarige meisjes die tijdens een stiekem avondje uit op weinig frisse mannen stuiten, werd genomineerd voor een Bafta.
‘Ik werkte in Engeland aan een aantal korte films over jongeren en ontluikende seksualiteit. Daarbij viel me op hoezeer die jongeren hun educatie van het internet haalden. Ik vroeg me af: hoe is dat, als je nog niet eens met iemand gezoend hebt, en het eerste wat je ziet is hardcore porno?
‘Vaak begint een film bij mij met één enkel beeld. Bijna alsof ik droom, maar dan overdag. Bij Truly Naked was het een handheld gedraaide pornoscène, met een tiener achter de camera. Wat, dacht ik daarna, als die jongen de mensen kent die hij net gefilmd heeft? Wat als het zijn ouders zijn?’
Zo vergezocht was dat ook weer niet, ontdekte D’Ansembourg bij haar research.
‘Het bestaat echt, vaders en zoons die samen in het vak zitten. Maar luister, deze film is fictief, hè? Het is geen informatieve film over de adult-entertainmentindustrie. Die wereld vormt de achtergrond, maar het gaat over een vader-zoonrelatie die ingewikkeld is, maar toch ook liefdevol. Over een zachtmoedige jongen, die net als zijn vader heel hard bezig is om het hoofd boven water te houden, ook tussen zijn leeftijdsgenoten. En het is evenzeer een film over ontluikende liefde.’
Momenteel reist D’Ansembourg met Truly Naked de wereld rond. Volgende week gaat ze naar Hongkong, voor het internationale festival aldaar. Daarna naar Parijs, voor de Franse bioscooprelease.
‘De reacties van het publiek lopen enorm uiteen. In Berlijn durfden mensen ook echt hard te lachen, op bepaalde momenten. Bij de voorpremière op Movies That Matter (in Den Haag, red.) was de sfeer in de zaal iets rustiger, heel geconcentreerd. Wat ik wel hoop, is dat mensen niet verblind raken door dat woord ‘porno’.’
Je film vormt ook een commentaar op de adult-industrie. Wat ze maken wordt steeds extremer, want dan kijken er meer mensen.
‘Het is net zoals bij Instagram: daar willen ze ook dat je maar door blijft scrollen, terwijl je steeds een shotje dopamine krijgt toegediend. Dat zwakt af als je veel kijkt, dus dan moet je steeds verder gaan. Het is als een ongeluk op straat: aan de ene kant wil je niet kijken, maar je kijkt tóch.’
Waar zocht je naar, bij je research?
‘Ik dacht: als ik scènes wil schrijven over een jongen die porno filmt, moet ik ook weten wát hij zoal zou kunnen filmen. Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die nog nooit naar porno heeft gekeken. Tegelijk hangt er veel schaamte omheen, zoals er überhaupt nog veel schaamte bestaat rondom seksualiteit. Dat is een probleem, want het drukt seks in een bepaalde hoek.
‘Als jongeren online op zoek gaan naar informatie over seks, wil je dat ze daar een breed scala kunnen zien: dus ook gewoon onhandige, kwetsbare, gevoelige, contactvolle én sexy seks, waarbij het niet alleen maar gaat om de penetratie.
‘Ik heb veel mensen uit het vak gesproken, ook pornoproducenten. En één ding waar je achter komt, is dat het eigenlijk ook maar gewoon werk is. Wat wij ervaren als we porno kijken, is echt héél iets anders dan wat zij ervaren als ze die porno maken.’
Hoe vond je actrice Alessa Savage, die in het echt ook werkt als adult entertainer?
‘Nadat ik een break nodig had gehad van al dat porno kijken voor de research, vroeg ik een vriend die me al vaker had geholpen bij de casting of hij kon helpen zoeken. Bij Alessa sloeg ik meteen aan. Zij heeft iets eigens, ze oogt zowel sterk als kwetsbaar. Niet dat prototype blond, grote borsten, grote lippen; eerder richting goth, alternatief.
‘Alessa heeft ons ook geholpen met de styling van de kleding van haar personage, daar heeft ze echt oog voor. Ze werd een soort consultant voor de film: zij kent deze wereld.’
Hoe wist je dat ze kon acteren? Dat is niet iets waar de pornowereld om bekendstaat.
‘Soms zie nog wel iets van een verhaaltje, in de Engelse porno, een soort half geïmproviseerd intro. Ik zag er eentje waarin een vrouw, Alessa, bij een bushalte staat, terwijl ze haar portemonnee is vergeten. Er komt een man aangelopen die haar wel wil helpen, maar: voor wat hoort wat. Eerst wil ze niet, en ontstaat er een discussie.
‘Dat deed Alessa echt met pit. Bij haar ben je benieuwd wat er áchter die ogen zit. Wie is die vrouw? Wel heb ik eerst een korte film met haar gemaakt, om te kijken of het echt zou werken. Een soort verkenning.’
In die korte film, Fuck-a-Fan, wint een Nederlander (acteur Joes Brauers) een seksdate met zijn favoriete pornoster, waarna hun te filmen ontmoeting anders uitpakt dan gedacht. Voor deze film werd D’Ansembourg genomineerd voor een Gouden Kalf (beste regie kort).
Zijn er nog worstelingen met de censuur, bij de buitenlandse vertoningen?
‘Vooralsnog niet. En ik stel me ook echt als een tijger op, hè: hij móét in zijn geheel worden vertoond. Ik heb zo hard moeten vechten om deze film te kunnen maken, dan ga ik nu niet ineens van alles eruit halen.
‘Toen ik het script in Engeland liet lezen, was de reactie: nou, dit wordt wel heel moeilijk. In Nederland kwam ik in contact met producent Els Vandevorst (Brimstone). Die belde meteen op: dit gaan we doen. Echt een verademing. Vervolgens duurde het nog iets van negen jaar: het Filmfonds heeft zo vaak nee gezegd. Ik gaf het al zo ongeveer op, maar Els zei steeds: nee, het gaat je lukken.’
Waren er mensen die zeiden: laat die octopusscène er toch uit?
‘O, jazeker. Er is ontzettend veel discussie geweest over die octopus. De – laten we zeggen – financiers hadden zoiets van: o o, dit wordt een dingetje. Ik garandeer jullie dat mensen over deze scène gaan schrijven, zei ik dan.
‘En waarom moet het eruit? Omdat we het eng of vies vinden? Dat vind ik geen goede reden, want die scène móét ook ongemakkelijk zijn.’
Aanvankelijk, begreep ik, wilde je draaien met een echte octopus?
‘Ja, wist ik veel. Ik dacht: o, dat is mooi, want dan voelt het heel erg echt voor de acteurs, en dat gaat hun spel heel erg helpen. Toen ik me er wat meer in verdiepte, kwam ik erachter dat octopussen slechts een beperkte tijd zonder water kunnen, anders gaan ze dood. Dat wilde ik niet op mijn geweten hebben.’
Maar dat kan dus, een octopus bestellen voor je seksscène?
‘Nou, kan... Er waren octopus-handlers die bereid waren te komen, met hun octopus. Visuele effecten zijn ongelofelijk duur, dus toen hebben we een enorme filmprop van siliconen laten maken. Een beest van 65 kilo zwaar, met poppenspelers die de tentakels bewegen.
‘Normaal vind ik een zekere vrijheid met de camera fijn, maar hierbij moesten Myrthe (Mosterman, de Nederlandse cameravrouw, red.) en ik elk shot helemaal uitdenken.’
Het Kijkwijzer-leeftijdsadvies is 16+.
‘Viel mij enorm mee! Ik was ervan overtuigd dat het 18 zou worden.’
Zou er een school zijn waar ze Truly Naked durven te vertonen, aan de bovenbouw?
‘Nou, jongeren zien op internet van alles waarvan je je kunt afvragen of ze het zouden moeten zien. Maar dat weten we dan zogenaamd niet, want we zijn er niet bij. En dan mogen ze dit niet zien, terwijl deze film juist een andere kant toont? Dat vind ik beperkt, ja zelfs verdrietig. Áls een school het aandurft, sta ik morgen in de klas om erover te praten.’
Truly Naked draait vanaf 23/4 in de Nederlandse bioscoop.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant