Woo-verzoeken Daarmee draait Van Essen (D66) een omstreden werkwijze terug van zijn voorganger, BBB-minister Femke Wiersma. Die wilde alle boeren een brief sturen om hen te wijzen op een verzoek tot openbaarmaking van de emissiegegevens.
Landbouwminister Jaimi van Essen tijdens een rondleiding bij een biologisch melkveehouder.
Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) gaat boeren toch niet individueel om zienswijzen vragen over de openbaarmaking van de emissiegegevens van hun stallen. Dat schrijft minister Jaimi van Essen (D66) woensdag in een brief aan de Kamer.
Daarmee draait Van Essen een omstreden maatregel terug van zijn voorganger, BBB-minister Femke Wiersma. Die wilde voortaan alle boeren een brief sturen om ze te wijzen op verzoeken tot openbaarmaking van stalgegevens en ze de kans te geven om te beschrijven wat de gevolgen voor openbaarmaking kunnen zijn.
Deze ‘zienswijzenprocedure’ is een onderdeel van de afwikkeling van verzoeken op grond van de Wet open overheid (Woo), de zienswijzen worden meegewogen in de beslissing om informatie openbaar te maken.
NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland hebben de emissiegegevens van agrarische bedrijven in 2022 opgevraagd via Woo-verzoek. Met de stalgegevens kan berekend worden welke bedrijven bijdragen aan stikstofdepositie in natuurgebieden.
Wiersma had moeite met de gevoeligheid van de gegevens: de fysieke locaties van agrarische ondernemingen komen doorgaans overeen met woonadressen. Ze weigerde de gegevens te verstrekken, maar werd daar in oktober vorig jaar in een procedure toe gedwongen door de Raad van State. De mediaorganisaties ontvingen de data tot en met 2022, maar een verzoek voor de emissiegegevens vanaf 2023 loopt nog.
De hoogste bestuursrechter oordeelde ook over de zienswijzeprocedure bij de verzoeken. De Raad van State oordeelde dat een aankondiging in de Staatscourant, waarin de overheid bekendmakingen en besluiten publiceert, volstaat om boeren van het verzoek om openbaarmaking op de hoogte te brengen.
Wiersma besloot desondanks dat het ministerie voor de lopende en toekomstige verzoeken alle agrarische ondernemingen per brief om een zienswijze zou vragen, alvorens over te gaan tot openbaarmaking van de data. Zo’n procedure zou 15 tot 60 miljoen euro kunnen kosten, becijferde de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Het kwam Wiersma op kritiek te staan van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI), dat oordeelde dat de handelswijze van de minister „grenst aan procedureel misbruik”. Wiersma zou bezig zijn met „een verspilling van schaarse publieke middelen aan bureaucratische procedures waar niemand mee gediend is”.
In januari gingen NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland in hoger beroep in een rechtszaak om deze omvangrijke procedure van tafel te krijgen.
Opvolger Van Essen kiest nu toch voor de route van de Staatscourant. Deze manier wordt door de Raad van State als „zorgvuldig” en in overeenstemming met het bestuursrecht gezien, aldus de minister. Hij wijst op de hoge kosten en de lange afhandeltermijnen van de beoogde aanpak van Wiersma, terwijl juridisch gezien al vaststaat dat de gevraagde emissiegegevens openbaar gemaakt moeten worden. Er zijn op grond van de Woo namelijk geen uitzonderingsgronden om dit te weigeren.
De minister erkent dat de openbaarmaking van stalgegevens „veel impact kan hebben op ondernemers en hun gezinnen” en zegt zich zorgen te maken over de „sociale veiligheid” van agrarisch ondernemers. Daarom werkt het ministerie van LVVN samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid aan een onderzoek hiernaar, schrijft Van Essen in de brief.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen