Coalitiepartijen D66 en CDA willen een streep door een bezuiniging op de bijstand die het kabinet in de voorjaarsnota had opgenomen. De oppositie vraagt zich af hoe stabiel de coalitie is nu de partijen zich opnieuw tegen een plan van hun eigen kabinet hebben gekeerd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De coalitiegenoten zien niets in een kleine, maar pijnlijke bezuiniging die twee weken geleden in de voorjaarsnota opdook. Om financiële tegenvallers op te vangen, maakt het kabinet voorlopig geen geld vrij om actief mensen te benaderen die recht hebben op een bijstandsuitkering, maar daar geen gebruik van maken.
Daarmee verdwijnt een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening, waarmee het vorige kabinet de bestaanszekerheid wilde vergroten. Over de noodzaak van het plan bestaat brede overeenstemming. Al in 2021 bleek uit onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken dat ruim één op de drie huishoudens die recht hebben op een bijstandsuitkering die niet gebruiken.
Bovendien is de maatregel relatief goedkoop. De kosten lopen op tot 30 miljoen euro per jaar in 2030, een klein bedrag op de miljardenbegroting van Sociale Zaken. Daarbij komt dat het vorige kabinet benadrukte dat het ook positieve effecten voor de overheidsfinanciën heeft. Voorkomen dat mensen onder het bestaansminimum uitkomen, voorkomt weer dat mensen in de schulden raken en te maken krijgen met een opeenstapeling van problemen.
Toen twee weken geleden uit de voorjaarsnota bleek dat het kabinet toch geen geld vrijmaakt voor de aanpak, klonk veel kritiek. Onder meer de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) riep het kabinet op om toch geld te reserveren.
Die kritiek klinkt nu dus ook binnen de coalitie. Hoewel bewindspersonen van D66 en CDA in het kabinet instemden met de voorjaarsnota, en met de bezuiniging op de bijstand, maken de partijen in de Kamer een terugtrekkende beweging.
In een debat woensdag zei CDA-Kamerlid Sarath Hamstra dat hij niets ziet in het voornemen om het budget te schrappen. ‘Dat gaat wat het CDA betreft niet gebeuren.’ Hamstra vroeg aan de verantwoordelijk minister van Participatie, Thierry Aartsen (VVD), om te zoeken naar ‘alternatieven’. D66-Kamerlid Anouschka Biekman sloot zich daar even later bij aan.
Het leidde tot verbazing bij de oppositie. ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder vroeg zich af of de coalitiepartijen ‘hadden liggen slapen’ tijdens de onderhandelingen over de voorjaarsnota, terwijl de VVD de bezuiniging erdoor duwde.
Oppositiekamerleden bespeuren inmiddels een patroon. ‘Het lijkt vooral de coalitie zelf die continu de plannen van het kabinet onder vuur neemt’, zei JA21-Kamerlid Simon Ceulemans. Hij verwees naar de forse verlaging van de maximale arbeidsongeschiktheidsuitkering die na kritiek van D66 en CDA op de helling staat.
Ook CU-Kamerlid Ceder wees op de terugkerende onenigheid binnen de coalitie. ‘Ik dacht dat ik na het kabinet-Schoof in rustig vaarwater terecht zou komen, maar de storm lijkt steeds groter te worden. (...) Ik vraag me toch af in hoeverre hier sprake is van een stabiele coalitie.’
Maar volgens CDA’er Hamstra en D66’er Biekman klopt die lezing niet. Zij wezen op het belang van ‘dualisme’. Dat schrijft voor dat de Kamer het kabinet controleert, ook Kamerleden van coalitiepartijen. Bovendien staat nog niet vast wat voor effect de oproep van D66 en CDA heeft. Vooralsnog hebben zij minister Aartsen enkel gevraagd met alternatieven te komen. Daarmee is er nog geen streep door de bezuiniging.
In reactie op zijn coalitiegenoten zei Aartsen ook dat hij nog altijd achter de aanpak staat. Hoewel hij het belang van actieve benadering van bijstandsgerechtigden ziet, is de bezuiniging in zijn ogen noodzakelijk om de voorjaarsnota rond te krijgen. Hij temperde de verwachtingen. ‘Als de Kamer zegt, we willen die bezuiniging niet, dan heb ik wel een lijstje met alternatieven, maar ook die zijn pijnlijk.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant