Het Britse artsenblad Journal of Medical Genetics schrapt acht Chinese wetenschappelijke artikelen uit één editie. Volgens het blad is er gesjoemeld met de toetsing van de onderzoeken door andere wetenschappers, die onafhankelijk horen te zijn. Slechts één artikel, van Amerikaanse medici, mag blijven.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
De onderzoeken stonden begin 2019 in een speciale editie van het vakblad, verzorgd door enkele gastredacteuren. Dat heeft het blad geweten. Van de acht onderzoeken die de gasten aanleverden, blijkt er bij zeven sprake van handjeklap met de ‘peer reviewers’, de beoordelaars die artikelen kritisch moeten beoordelen. Ook zet het blad een streep door een overkoepelend artikel. Dat bleek gebaseerd op de rammelende onderzoeken.
Ook was er in veel gevallen ‘bewijs van onwaarschijnlijk apparaatgebruik’, aldus het blad in een verklaring. Wat het blad met die verhullende formulering bedoelt, wil de Britse uitgever BMJ Publishing desgevraagd om juridische redenen niet verduidelijken. Maar denk aan ‘het type probleem dat ontstaat als hetzelfde apparaat wordt gebruikt door twee mensen die zogenaamd helemaal onafhankelijk van elkaar zijn’, aldus de uitgever in een e-mail aan de Volkskrant.
De affaire is uitzonderlijk, maar ook tekenend voor het soort sabotage waarmee de wetenschap te maken heeft. Vooral wetenschappers uit opkomende economieën, zoals China en India, proberen veelvuldig ‘in te breken’ in westerse vakbladen, om hun cv te verfraaien. Zo stuitten de Nijmeegse hersenonderzoekers René Aquarius en Kim Wever vorig jaar op liefst 243 neponderzoeken toen ze de literatuur doorvlooiden in een deelvakgebied. Van de gefabuleerde onderzoeken, vaak met gepikte plaatjes uit andere onderzoeken, was 90 procent Chinees.
In dat spel zijn speciale edities van vakbladen een achilleshiel: op dat moment geeft een vakblad de regie even uit handen aan een gastredacteur. Zo stak het ingenieursblad Annals of Operations Research twee jaar geleden net op tijd een stokje voor de publicatie van een speciale editie met liefst 23 artikelen waarbij sprake was van vriendjespolitiek tussen wetenschappers. Rond diezelfde tijd schrapte uitgever Springer Nature 34 artikelen waaraan een luchtje zat. Veel daarvan stonden in speciale edities; veel stukken kwamen uit India, China en Turkije.
Bij Journal of Medical Genetics kwam de zaak aan het licht na een geautomatiseerde controle, aldus de uitgever. Wat voor controle dat was, wil hij niet prijsgeven: ‘We willen degenen die zich schuldig maken aan wetenschappelijke fraude niet de middelen geven om detectie te ontwijken.’
Intussen stonden de Chinese onderzoeken jarenlang online. Ze werden haast 350 keer aangehaald in andere onderzoeken. Het lijkt niet erg waarschijnlijk dat dat gevolgen heeft voor patiënten of behandelingen. In de artikelen draait het om gespecialiseerde inzichten over laboratoriumtechnieken en over hoe bepaalde genetische verschillen tussen mensen kunnen doorwerken bij immuuntherapie tegen kanker.
De meeste van de tientallen auteurs van de gewraakte artikelen zijn verbonden aan de Medische Universiteit van Nanjing. De hoofdauteurs hebben niet geantwoord op vragen van deze krant.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant