Na zestien jaar krijgt Hongarije een nieuwe premier. Peter Magyars partij Tisza won met ruime meerderheid de parlementsverkiezingen van de partij van Viktor Orbán. Op NUjij zagen we veel vragen. Universitair docent Krisztina Lajosi-Moore beantwoordt de beste en meestgestelde.
Bestaat er een kans dat Magyar zijn Orbáns beleid zal doorzetten?
"Tijdens zijn campagne zei Magyar dat alle 'poppen' van Orbán bij zijn winst moeten opstappen. Het gaat bijvoorbeeld om toezichthouders, belangrijke posities in rechtbanken en media die in handen zijn van vertrouwelingen van Orbán. Ook moeten andere loyalisten van Orbán van belangrijke overheidsposities verdwijnen. Na zijn winst heeft Magyar nog geen concrete stappen gezet, zoals juridische vervolgingen of onderzoeken."
"Magyar heeft ook plannen om wetten aan te passen. Zo wil hij dat de maximale termijn voor een premier naar acht jaar gaat. Ook met terugwerkende kracht, waardoor Orbán geen president meer kan worden."
"De banden van de Hongaarse overheid met Rusland moeten volgens Magyar ook worden verbroken. Zo stelt Magyar dat hij Russische spionnen wil wegdrijven en dat hij niet meer afhankelijk wil zijn van Russische energiebronnen. Maar de vraag is wel hoe, want de portemonnee van de Hongaarse overheid is leeg."
"Daarnaast zijn er dingen waar Magyar niet omheen kan. Orbán heeft in zijn tijd als premier bijvoorbeeld geld geleend van China. Niemand weet hoeveel precies en onder welke voorwaarden. Maar één ding is zeker: dat geld moet wel terug. Daarbij zijn er veel Chinese investeringen en zijn er minstens zeven fabrieken gebouwd voor de productie van batterijen voor elektrische auto's."
Wat zijn de plannen van Magyar voor Hongarije?
"De verkiezingswinst van Magyar lijkt vooral een protest tegen Orbán en diens partij Fidesz. Veel kiezers stemden tegen het huidige beleid, maar het is nog niet duidelijk wat Magyar precies op welke manier wil veranderen. Over sommige onderwerpen, zoals de rechten van de lhbtqia+‑gemeenschap en ondernemers die hebben geprofiteerd van Orbáns geld, heeft hij nog niets gezegd."
"Wel zegt Magyar dat hij de economie wil verbeteren. Hij wil dat staatsgeld eerlijker wordt verdeeld en niet meer vooral naar vrienden van de regering gaat. Ook wil hij iets doen aan grote problemen in de gezondheidszorg en het onderwijs die zijn ontstaan onder Orbán. Ziekenhuizen zijn vaak oud en hebben veel infectieziekten, er is te weinig personeel en patiënten moeten lang wachten op zorg. Op scholen was soms zo weinig geld dat ouders eten of wc‑papier moesten meenemen."
Meer over Magyars plannen zie je in de onderstaande video.
Hoe staat Magyar tegenover de Europese Unie?
"Magyar zegt dat hij de relatie met de Europese Unie wil verbeteren en geen ruzie wil met Brussel, anders dan het geval was bij Orbán. Hij wil Hongarije meer aan de westerse kant houden en minder afhankelijk maken van landen als China en Rusland."
"Zijn mildere houding tegenover de EU lijkt vooral te draaien om geld: Hongarije kan dan mogelijk weer toegang krijgen tot bevroren Europese tegoeden van 20 miljard euro. Dat geld heeft Magyar hard nodig voor zijn economisch beleid en onafhankelijkheid van Rusland. Zonder dat geld zouden Magyars plannen om onafhankelijk te worden van Rusland en China en zijn economische beleid voor Hongarije een faillissement betekenen."
"Over liberale Europese normen en waarden is Magyar terughoudender. Zo is hij, net als Orbán, kritisch op het Europese quotasysteem voor de herverdeling van migranten. Het is daardoor voor de EU nog onduidelijk welke rol Magyar zou spelen. Zijn partij in het parlement, die is aangesloten bij de Volkspartij, stemde voorheen in ieder geval niet heel anders dan de partij van Orbán."
"Over de oorlog in Oekraïne is Magyar duidelijker: hij spreekt steun uit voor Oekraïne. Tegelijkertijd zegt hij dat Hongarije geen geld of wapens wil sturen uit de eigen begroting. Dit sluit aan bij de meerderheid van de Hongaarse bevolking die tegen financiële steun is voor Oekraïne. Oekraïne kan dus vooral politieke steun verwachten, maar waarschijnlijk geen grote financiële of militaire hulp van Hongarije."
Magyar wordt soms neergezet als tegenpool van Orbán. Is dat terecht?
"Nee. Magyar komt uit Orbáns kringen. Zo is Magyar de ex van Judit Varga, de voormalige Hongaarse minister van Justitie. Bovendien was hij tot en met 2024 een loyalist van Fidesz, Orbáns partij. In 2022 zat Magyar nog op de eerste rij te klappen toen Orbán de verkiezingen won."
"Magyar heeft Orbán verslagen omdat hij op hem lijkt. Magyar stelt conservatief te zijn, maar niet per se liberaal. Ook stelt hij trots te zijn op zijn nationalistische houding. Magyar presenteert zichzelf wel als anders dan Orbán. Tijdens zijn campagne ging het bijvoorbeeld meermaals over de corruptie onder Orbáns leiding, die Magyar hekelt en waardoor hij in 2024 zelfs uit de partij is gestapt."
Wat gebeurt er nu met Orbán?
"Na zijn verkiezingsverlies gaat Orbán met Fidesz de oppositie in. Daar blijft hij een grote rol spelen, met zijn achterban van twee miljoen stemmers. In een video zei Orbán dat hun stem in de politiek vertegenwoordigd blijft. Intussen probeert Orbán zijn partij nieuw leven in te blazen door het land in te gaan en met burgergroepen te praten, net zoals Magyar deed in zijn campagne."
"Op 28 mei houdt Fidesz een groot partijcongres. Daar zullen waarschijnlijk mensen verantwoordelijk worden gehouden voor het verlies, mogelijk de campagneleider. Maar Orbán zelf blijft naar verwachting gewoon aan. Zonder Orbán is de partij moeilijk voor te stellen."
Source: Nu.nl algemeen