Donald Trumps verwijderde AI-afbeelding van hemzelf als Jezus Christus en zijn verbale aanvallen op paus Leo XIV leiden tot stevige kritiek van Amerikaanse christenen. Republikeinen zijn bezorgd. Juist hun steun kunnen zij niet verliezen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Zijn uitleg klinkt toch wat magertjes. Néé, zegt Donald Trump nu: de afbeelding die hij tot ontzetting van christenen wereldwijd deelde – en vervolgens weer verwijderde – van zijn evenbeeld in een rood-witte toga die, omringd door religieuze symbolen, een zieke heelt met lichtflitsen uit zijn handpalmen, was niet hemzelf verbeeld als Jezus Christus.
‘Het moet mij als dokter voorstellen’, beweert de president maandag. ‘Als medewerker van het Rode Kruis, waar wij achter staan.’
Weinig Amerikanen die zich daardoor laten overtuigen. Nog altijd heeft de Trump-regering een dagtaak aan de schadebeperking rond deze laatste presidentiële controverse.
Beledigende berichten op zijn sociale media zijn niet nieuw. Maar Trumps – volgens velen ‘blasfemische’ – AI-creatie en recente woede-uitbarstingen jegens paus Leo XIV maken Republikeinen bezorgd. De president heeft de toorn opgewekt van een machtsblok dat zij liever te vriend houden: de katholieken.
Opeens opende Trump, de zevenenveertigste Amerikaanse president, zondag de aanval op de eerste Amerikaanse paus. Die zou volgens hem ‘zwak’ zijn, ‘progressieven helpen’ en ‘de kerk beschadigen’. Leo XIV moet wat Trump betreft ‘dankbaar’ zijn: ‘Hij zou niet in het Vaticaan zitten, als ik niet in het Witte Huis zat.’
Aanleiding voor Trumps woeste bericht was een – voor pausen weinig opmerkelijke – vredesoproep van Leo XIV. ‘Tegen de leiders van landen roepen we uit: stop! Het is tijd voor vrede!’
Hoewel Trump niet bij naam werd genoemd, voelde de president zich, verwikkeld in een zelfverkozen oorlog met Iran, aangevallen. Nu brengt zijn tegenreactie hem in het nauw.
‘Volstrekt ongepast en respectloos’, reageerde de conservatieve bisschop Robert Barron, met Pasen nog te gast in het Witte Huis. ‘Dit gaat te ver’, brieste de christelijke opiniemaker David Brody. ‘U bent God niet.’
Katholieken langs het hele politieke spectrum vallen deze dagen over Trump. Zelfs Republikeinen, doorgaans beducht voor zijn toorn, uiten kritiek. ‘Als christen was ik beledigd’, verzuchte senator John Curtis. ‘Ik zou de kerk maar met rust laten’, aldus senaatsleider John Thune.
Zij vrezen méér dan wat tijdelijke ophef. Eén op de vijf Amerikanen is katholiek. En ja, de meesten stemden afgelopen verkiezingen voor Trump. Maar anders dan bijvoorbeeld de christelijke evangelisten, vormen katholieken een zwevende kiezersgroep.
Bij de presidentsverkiezingen van 2020 ontving Democraat Joe Biden, zelf toegewijd katholiek, nog de helft van hun stemmen. Trump versloeg Kamala Harris in 2024 binnen deze groep met zo’n 20 procentpunten. Maar afgelopen jaar slonk de katholieke waardering voor Trump al van 59 naar 52 procent, aldus het Pew Research Center.
En nu heeft Trump de, volgens hen, plaatsvervanger van Jezus op aarde verklaard tot politieke vijand.
‘Er schieten geen parallellen te binnen – tenminste uit westerse, hoofdzakelijk christelijke landen – van zulke gerichte en publieke aanvallen op de paus’, aldus theoloog Andrew Chesnut van Virginia Commonwealth University tegen nieuwssite Axios.
Religieuze Amerikanen worstelen al ruim een decennium met hun verhouding tot Trump. De president die, zacht gezegd, weinig vroomheid uitstraalt, werpt zich steevast op als beschermheer van conservatief-christelijke waarden. Trump kwam zijn belofte na om het abortusrecht te beëindigen en bemoeilijkt onderwijs over gender, seks en geaardheid.
De evangelisten, ’s lands machtigste geloofsblok, sloten met hem een onwrikbaar pact. Door het hele land vragen predikanten hun gevolg om Trumps zonden door de vingers te zien. Kijk wat hij bereikt!
Maar ook onder hen reageren prominenten verafschuwd op Trumps zelfverbeelding als Jezus. ‘Hij maakt de religie belachelijk, bewust of onbewust’, aldus de evangelische radioster Erick Erickson.
Of die afkeer beklijft, valt te betwijfelen. Evangelisten hebben wel meer van zich afgeschud. Dat gaat gemakkelijker binnen zo’n gedecentraliseerd geloof dan bij een kerk met één leider die Trump nu op de korrel neemt.
‘Ik ben niet bang voor de Trump-regering’, voelde paus Leo XIV zich zondag genoodzaakt te zeggen. Miljoenen Amerikaanse katholieken zullen die zin met buikpijn hebben aangehoord.
De ophef komt op een precair moment. Trumps populariteit daalt wegens de aanhoudende oorlog met Iran. Eerder riepen diens radicale dreigementen met oorlogsmisdaden al vragen op over zijn mentale gesteldheid. Scheurtjes in Trumps religieuze achterban kunnen de Republikeinen in november ernstig belemmeren bij de tussentijdse verkiezingen.
‘Ik wilde dat hij dit niet gedaan had’, verzucht Republikein Dave McCormick dinsdag. Of, zoals een anonieme Witte Huis-medewerker het verwoordt tegen Politico: ‘Het doel van ruziën met de paus is niet helemaal duidelijk.’
In het lastigste parket verkeert, opnieuw, vicepresident JD Vance. Die hoopt in 2028 president te worden. Trump zadelde hem al op met onderhandelingen met Iran, terwijl juist hij die oorlog afkeurde. Nu zit Vance als prominentste katholiek uit de regering, in 2019 met fanfare bekeerd, gevangen tussen president en paus.
Zijn strategie: de boel afdoen als grap. ‘Natuurlijk heeft hij die verwijderd’, aldus Vance over de Trump-als-Jezusafbeelding. ‘Hij besefte dat veel mensen zijn humor niet begrepen.’
De radicaal-rechtse Texaanse predikant Joel Webbon houdt er intussen een andere verklaring op na: ‘Ik ben er oprecht van overtuigd dat Trump momenteel door een demon is bezeten.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant