Serie Zondag begint het laatste seizoen van ‘Call The Midwife’, over kraam- en thuiszorg in een Londense arbeiderswijk in de jaren vijftig en zestig. De BBC-serie gaat in feite over ieders ervaringen met leven en dood, met liefde, ziekte en zorg.
De Londense vroedvrouwen in de BBC-serie 'Call the Midwife'. Vlnr Laura Main, Natalie Quarry, Renee Bailey en Helen George.
Buiten voor de arbeiderswoningen spelen kinderen, veel kinderen. Schone kleren hangen aan waslijnen over de straat heen. In haar uniform fietst een verpleegster, een grote leren tas achterop, eronderdoor. Ze haast zich naar een vrouw die het uitschreeuwt van de pijn: de weeën volgen elkaar snel op, de bevalling is begonnen. De verloskundige, want dat is ze, stuurt een man de donkere kamer uit: ga warm water en dekens regelen!
In de BBC-serie Call the Midwife kijk je naar het werk en het leven van vroedvrouwen in de jaren vijftig en zestig in de Londense volksbuurt Poplar in de East End, nabij de havens aan de Thames die toen nog in gebruik waren. De ene helft zijn jonge vrouwen, opgeleid als verloskundige, de andere helft zijn nonnen. Samen leven ze in een klooster. Terwijl de eersten een avondje uitgaan, komen de laatsten samen in de kapel voor gregoriaans gezang.
Bevallingen in beeld, religieuze zusters: het zijn de onwaarschijnlijke ingrediënten van een serie die in het Verenigd Koninkrijk vanaf het begin in 2012 een succes is geweest. Zondag begint het vijftiende seizoen en dat zou wel eens het laatste kunnen zijn. Voor volgend jaar is er geen nieuw seizoen maar een film aangekondigd. Met Kerstmis begint een nieuwe spin-off: een prequel over de vroedvrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De serie, prime time op zondagavond, trekt miljoenen kijkers. Er zijn fanclubs, afleveringen leiden tot maatschappelijke debatten, en de opleidingen verloskunde kregen met een groei in aanmeldingen te maken. De makers zijn uitgebreid onderscheiden – tot aan eredoctoraten aan toe voor scriptschrijver Heidi Thomas en acteur Stephen McGann. Een wetenschapper aan de universiteit van Oxford onderzocht hoe de serie in de levens van kijkers resoneerde, zo sterk wist Call the Midwife de Britten te raken.
Het televisiedrama gaat in feite over ieders ervaringen met leven en dood, met liefde, ziekte en zorg. Elke aflevering worden er meerdere baby’s geboren. Geen wonder: eind jaren vijftig kwamen in Poplar bijna honderd baby’s per maand ter wereld. Dus hebben de vrouwen van Nonnatus House, zoals het klooster heet, de handen vol aan kraamzorg. En dan doen ze ook nog hun rondes in de wijk om zieken en ouderen te verzorgen. Gebaseerd op haar eigen ervaringen in die tijd schreef verloskundige Jennifer Worth er drie kleurrijke boeken over, die de basis voor de tv-serie vormden.
De bevallingen zijn heftig, het geschreeuw is soms intens. Uiteraard zie je slechts fragmenten van wat in werkelijkheid uren kan duren, maar de serie is geprezen om haar accuratesse. De ontlading volgt altijd snel, als de net geboren baby’s beginnen te huilen en bij hun moeders gelegd worden. Of er is pijn en verdriet, als het wonder zich niet voltrekt maar uitmondt in een drama. Dan hou je het als kijker niet droog.
De afleveringen geven een prachtig tijdsbeeld, met de muziek, de mode en de huiskamers van naoorlogs Engeland. Elk nieuw seizoen speelt zich af in een nieuw jaar. Het verhaal begon in 1957 en is inmiddels bij 1971 aangekomen. De actrices – de ruime meerderheid van de cast is vrouw – verouderen met hun personages mee.
In die periode zie je de ontwikkeling van de Britse medische zorg, georganiseerd in de National Health Service (NHS). Niet als documentaire, maar als drama: je leeft mee met arme patiënten die steeds betere zorg krijgen. De gestage uitbreiding van de NHS wordt in de serie gevierd. Een liefdesbrief aan de NHS, zo omschreef producent Pippa Harris Call the Midwife.
De medische vooruitgang verloopt niet zonder tegenslagen. Begin jaren zestig krijgen sommige vrouwen met een ernstige complicatie het medicijn thalidomide voorgeschreven, in Nederland bekend onder de merknaam Softenon. De huisarts komt er een paar jaar later achter dat dit middel de oorzaak is voor ernstig misvormde en onderontwikkelde baby’s. De serie laat een gezin, waarin een hierdoor gehandicapt kind geboren wordt, een paar keer terugkomen, zodat je ziet hoe de ouders erop reageren en hoe het kind zich ontwikkelt.
Call the Midwife meer is dan feel good-tv. Daarvoor zijn ziekte en gebrek, armoede en trauma’s te schrijnend aanwezig in de arbeidersbuurt. Daarin is de serie op een bepaalde manier politiek. Als je de verkrotte staat van sommige woningen ziet, of de ene wc die door het hele blok gedeeld wordt, dan vóél je de noodzaak van sociale woningbouw. En wéét je hoe immens de vooruitgang is geweest sinds die tijd.
Sommige tv-recensenten noemden de serie radicaal en subversief. Niet dat Call the Midwife al te uitgesproken maatschappijkritiek levert, maar de miljoenen kijkers krijgen misschien oog voor misstanden. De serie is kritisch, maar dan ingebed in het wel en wee van de verpleegsters en de zusters en de levens van de bewoners van de buurt.
Scène uit ‘Call the Midwife’.
Wat meer cynisch ingestelde mensen zullen in de levenslessen van de voice-over, aan het begin en eind van een aflevering, vooral „platitudes” horen, zoals een Britse recensent schreef, over de geboorte als nieuw begin of de liefde die aan het einde van het leven onmisbaar blijkt. Zij zullen wellicht vooral de soap-achtige ingrediënten zien, in bijvoorbeeld de non die uiteindelijk toch een kind wil, of in de cliffhanger van de gehandicapte Reggie die op kerstavond niet door zijn vader opgewacht wordt bij de bushalte.
De serie toont in ieder geval hoe kwetsbaar we zijn. En is een ode aan iedereen die, professioneel of uit liefde, zorgt voor wie in nood is. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat je voor je partner of voor je kinderen zorgt, maar daar moet je wel de kracht voor hebben, of de veerkracht. En dat is wat Call the Midwife behalve hartverwarmend ook inspirerend maakt.
Er zijn de zusters die er voor elkaar zijn. Soms is dat alleen maar een hand op een schouder. Soms zijn het de wijze woorden van de oude non voor de jonge verloskundige die zich afvraagt wat het leven van haar wil. Het is het gebaar van steun door – heel erg Brits – een kopje thee voor een ander te zetten. Als de serie ergens nostalgisch is, dan is het in het tonen van gemeenschap: de bewoners van Poplar die op allerlei manieren naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen.
De serie ‘Call the Midwife’, seizoen 15, is vanaf zondag te zien op BBC NL, Nederlands ondertiteld.
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s