Massaal CO2 afvangen bij de industrie en opslaan onder de Noordzee is niet duurzaam, vindt milieuorganisatie MOB. Het kabinet had op zijn minst moeten onderzoeken of we daarmee niet langer afhankelijk blijven van fossiele brandstoffen, betoogde de groep maandag bij de Raad van State.
Het lijkt opmerkelijk, erkent jurist Emma den Brok van MOB tijdens een zitting bij de hoogste bestuursrechter. Dat juist de milieugroep beroep heeft aangetekend tegen een groot project om CO2 op te slaan, klinkt misschien tegenstrijdig.
Maar het Aramis-project, dat ervoor moet zorgen dat jaarlijks miljoenen tonnen industriële CO2-uitstoot onder de Noordzee verdwijnen, is volgens MOB allerminst duurzaam. Het afvangen en opslaan van CO2 (ook wel CCS genoemd) houdt fossiele bedrijven als olieraffinaderijen juist langer op de been, vreest de groep.
Die kunnen straks een aansluiting krijgen op de pijpleidingen van Aramis, die leiden naar oude gasvelden onder de zeebodem. Daardoor moet er straks zeker 5 miljoen ton CO2 per jaar minder de lucht in gaan, hopen het kabinet en de staatsbedrijven achter Aramis. Op termijn kan dat zelfs groeien naar 22 miljoen ton per jaar, bijna een zesde van de huidige jaarlijkse uitstoot in Nederland.
"CCS is op deze schaal niet noodzakelijk om de klimaatdoelen te halen", zegt Den Brok. Aramis creëert volgens haar een perverse prikkel: "Bedrijven moeten de komende decennia CO2 blijven uitstoten om het Aramis-project financieel rendabel te maken."
Dat ziet het kabinet anders. Aramis, de grotere broer van het Porthos-project dat momenteel wordt aangelegd in de Rotterdamse haven, levert "een onmiskenbare bijdrage aan de klimaatdoelen", zegt de landsadvocaat. Het houdt de verduurzaming niet tegen, maar is "een belangrijke tussenstap op de weg naar CO2-vrije alternatieven".
De bestuursrechter wijst er meteen op dat hij niet op de stoel van de politiek wil gaan zitten. De Raad van State is "terughoudend" bij het toetsen van "politiek-bestuurlijke afwegingen", zegt een van de drie staatsraden.
De rechter hoeft zelf ook geen beleid te maken, zegt Den Brok. Maar het kabinet is volgens haar onzorgvuldig geweest in de voorbereiding van het Aramis-project. Toen had op zijn minst onderzocht moeten worden of er een risico bestond dat we hierdoor langer afhankelijk blijven van fossiele brandstoffen.
De landsadvocaat benadrukt dat allerlei bedrijven CO2 kunnen opslaan via Aramis, ook uit het buitenland. Het wordt een open netwerk, waar in principe iedereen zijn CO2 kan komen 'brengen', per pijpleiding of schip. Raffinaderijen spelen volgens haar slechts een beperkte rol.
Het project werd overigens wel ontwikkeld in samenwerking met oliebedrijven Shell en TotalEnergies, twee eigenaren van Nederlandse raffinaderijen. Die trokken zich vorig jaar deels terug uit het project, omdat de risico's te groot zouden zijn. Daarop besloot het kabinet om er zelf meer geld in te steken.
Aramis zal niet alleen worden gebruikt voor fossiele CO2, verwacht het kabinet. Er kan ook CO2 worden opgeslagen die is verzameld bij de verbranding van biomassa of de productie van biobrandstoffen. Omdat die CO2 uit bomen of gewassen komt, wordt dan in feite CO2 uit de lucht gehaald. Zulke CO2-verwijdering is volgens de Wetenschappelijke Klimaatraad een essentieel onderdeel van de transitie naar een duurzame economie. Op de lange termijn zou het de klimaatverandering zelfs een klein beetje kunnen terugdraaien.
MOB erkent dat CO2-opslag een rol kan spelen in de energietransitie, maar het kabinet had moeten kiezen voor een strengere selectie aan de poort, zegt Den Brok. Dan was er bijvoorbeeld alleen ruimte geweest voor bedrijven die écht niet op een andere manier kunnen verduurzamen.
Uiteindelijk moeten alle opties worden aangegrepen om de verduurzaming te versnellen, betoogt de landsadvocaat. Dus ook de alternatieven voor fossiele brandstoffen die MOB graag ziet, zoals windparken op zee. "Daar wordt ook vol op ingezet, maar het is op dit moment onvoldoende om de zware industrie te verduurzamen."
MOB voert ook nog andere argumenten aan om zijn beroep te onderbouwen. Zo zou de stikstofuitstoot door het Aramis-project hoger liggen dan door het kabinet wordt erkend. De uitstoot bij het afvangen van CO2 en bij een deel van de benodigde scheepvaart zijn niet meegerekend bij het verlenen van de natuurvergunning. Maar die zijn volgens de milieugroep wel "onlosmakelijk verbonden" met Aramis.
Ook dat spreekt het kabinet tegen. De fabrieken moeten een eigen natuurvergunning aanvragen voor hun CO2-afvanginstallaties, waarbij de stikstofuitstoot nog wordt bekeken. Nu is ook nog niet precies bekend welke fabrieken worden aangesloten op Aramis en hoeveel schepen er straks CO2 komen aanvoeren.
Normaal gesproken volgt de uitspraak van de Raad van State binnen drie maanden. De bedrijven achter Aramis hopen dit jaar of volgend jaar definitief groen licht te kunnen geven voor de aanleg van het project. In 2030 zou dan de eerste CO2 de grond in kunnen gaan.
Source: Nu.nl algemeen