Mensen die de griep hebben gehad of de jaarlijkse griepprik krijgen, zijn mogelijk verrassend goed beschermd tegen de vogelgriep, H5N1. Dat is goed nieuws: al jaren zijn medici diep bezorgd dat de vogelgriep een verwoestende pandemie kan ontketenen, als het virus overspringt naar de mens.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Maar dat kan weleens meevallen. Mensen die de gewonemensengriep hebben gehad, hebben tot op zekere hoogte ook afweer tegen vogelgriep. ‘Op basis hiervan zou je verwachten dat ze wel geïnfecteerd kunnen raken en het virus kunnen doorgeven aan andere mensen, maar niet per se heel ziek worden’, zegt viroloog Rory de Vries (Erasmus MC), die de bevindingen dinsdag publiceert in vakblad The Lancet Microbe.
Dat is overigens nog maar ‘een eerste stap’, benadrukt De Vries. Zo zijn de resultaten gebaseerd op onderzoek van bloedmonsters, niet van mensen met vogelgriep. ‘Wat ons verbaasde, is dat er best al wat afweer in bloed aanwezig is. Mijn gevoel zegt me dat de ziektelast van vogelgriep best eens kan meevallen.’
Wereldwijd zijn inmiddels zo’n duizend mensen besmet geraakt met de ‘hoogpathogene’ vogelgriep H5N1, doorgaans door contact met besmette vogels. Van hen overleed ruwweg 30 tot 40 procent, een aantal dat medici de stuipen op het lijf jaagt. Maar het zou best eens kunnen dat er nog veel meer mensen besmet zijn geraakt, zónder dat het is opgevallen. ‘Het zou kunnen dat we heel veel milde gevallen missen.’
In het bloed van 107 ziekenhuismedewerkers vonden de Rotterdammers bij nagenoeg iedereen antistoffen die op de een of andere manier aanslaan op het vogelgriepvirus. De meeste van die antistoffen plakken vast aan de ‘stam’ van de uitsteeksels van het vogelgriepvirus, een plek waar het virus erg lijkt op mensengriep.
Dat is niet genoeg om besmetting met het virus of doorgifte ervan naar anderen tegen te gaan, maar wel genoeg om snel andere afweercellen te alarmeren. Antistoffen zijn immers de alarmbellen van het immuunsysteem.
Daarnaast vonden de onderzoekers vechtlustige opruimcellen zoals T-cellen in het bloed, die snel op het vogelgriepvirus reageerden. ‘We missen alleen de cruciale neutraliserende antistoffen’, zegt De Vries. Dat zijn antistoffen die besmetting kunnen voorkomen, door bovenop de ‘sleutel’ te gaan zitten waarmee virusdeeltjes mensencellen binnenkomen.
‘Dit is iets waarvan ik wel blij kan worden’, vindt ook hoogleraar immunologie Debbie van Baarle (UMCG), die de resultaten kent. ‘Het is bij de voorbereiding op pandemieën belangrijk om te kunnen zeggen wie precies de kwetsbaarste groepen mensen zijn. En dit onderzoek vormt daartoe een mooie aanzet.’
Zo blijkt uit de Rotterdamse cijfers dat de immuuncellen van oudere mensen beter reageren op vogelgriep, vermoedelijk omdat ouderen in aanraking zijn geweest met meer griepvarianten. ‘Hoopvol’, vindt Van Baarle dat. Oudere mensen worden doorgaans immers zieker van de griep.
Sinds de vogelgriep H5N1 in 1997 voor het eerst zijn nieuwe, ultrabesmettelijke gedaante aannam – ‘clade 2.3.4.4.b’, zeggen kenners – zorgt zij voor opschudding. Eerst zaaide zij dood en verderf onder vogels in Azië en het Midden-Oosten, daarna verspreidde zij zich via Europa naar Amerika, waar zij zich onder meer begon te verspreiden onder koeien. Intussen raakten overal mensen besmet, soms met dodelijke gevolgen.
Virologen zijn bang dat het virus op een gegeven moment een mutatie ondergaat waardoor het zich ook van mens naar mens gaat verspreiden. Ons lijf zou dan moeten wennen aan een heel nieuwe griepsoort, is de gedachte – een proces waarbij veel mensen ziek worden, net als in het begin van de coronapandemie.
Hoewel de Rotterdammers alleen bloedcellen testten, wijzen ze ook op eerdere experimenten waarbij muizen en fretten werden besmet met ‘gewonemensengriep’ en daarna werden blootgesteld aan H5N1. De dieren bleken redelijk beschermd tegen vogelgriep, schrijven ze in The Lancet Microbe.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant