Het koningspaar Willem-Alexander en Máxima overnacht maandag in het Witte Huis van Donald Trump. Een uitzonderlijk bezoek, tijdens een uiterst precair moment voor de wereldorde. Premier Rob Jetten noemde het gesprek met de Amerikaanse president ‘open en constructief’.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
‘Vrienden mogen van mening verschillen’, zei koning Willem-Alexander maandag, uren voorafgaand aan zijn bezoek aan Donald Trump. Het koningspaar logeert maandagnacht bij de Amerikaanse president op het Witte Huis. Een saillant moment, te midden van diens wetteloze Iranoorlog en aanhoudende dreigementen richting Europese bondgenoten. Maar hoe die meningsverschillen ter sprake kwamen, is onbekend.
Premier Rob Jetten, slechts te gast bij het diner, staat na afloop de pers te woord. ‘Het was een nuttige avond’, aldus Jetten. ‘Te kort om elkaar te overtuigen, maar wel lang benoeg om beter begrip te krijgen voor elkaars positie.’
Volgens de premier zouden tijdens een ‘open en constructief gesprek’ de oorlog in het Midden-Oosten en ook bondgenootschap de Navo, waar Trump zijn land uit dreigt terug te trekken, voorbij zijn gekomen.
Pers was maandag in het Witte Huis niet welkom. Na een kort fotomoment buiten en voor de trap – het koningspaar met Trump en first lady Melania – liet het gezelschap zich verder niet meer zien. Pas diep in de nacht, na een uitgelopen, urenlang driegangendiner, stond alleen Jetten de aanwezige journalisten te woord.
Verrassend is dat niet. Dit bezoek werd door de Nederlandse regering vooraf al ‘ongemakkelijk’ genoemd. ‘Ik begrijp heel goed het ongemak dat bij veel Nederlanders leeft over dit bezoek en alles wat er speelt’, aldus Jetten maandagnacht. ‘Maar als je wegblijft, dan kun je deze onderwerpen niet met elkaar wisselen.’
Vorige week dreigde Trump nog met illegale aanvallen op burgerdoelen in Iran, een potentiële escalatie van de oorlog die hij zes weken geleden begon en die wereldwijd wordt gevoeld. ‘Een hele beschaving sterft vanavond’, aldus de president. ‘Om nooit meer terug te komen.’
Hoewel Trump op het laatste moment afzag van zijn ultimatum, is die uitspraak op zichzelf mogelijk al een schending van het oorlogsrecht. Intussen blijft de president zijn Navo-bondgenoten bekritiseren voor hun weigering aan de strijd deel te nemen.
Vlak voor het koningspaar maandag arriveerde, hulde Trump zich opnieuw in controverse. Afgelopen weekend, na stevige kritiek gericht tegen paus Leo XIV, deelde Trump een meme van zichzelf, ogenschijnlijk verbeeld als Jezus Christus. Leo XIV, een Amerikaan, had zich eerder tegen oorlog uitgesproken.
Na kritiek vanuit zijn eigen christelijke achterban verwijderde Trump de meme maandag. ‘Ik ben niet bang voor de Trump-regering’, reageerde paus Leo XIV.
In die onrust arriveerden de Oranjes maandag in Washington. De uitnodiging tot niet alleen een diner op het Witte Huis, maar zelfs een heuse overnachting – hoogst uitzonderlijk – volgt op Trumps eigen verblijf, tijdens de Navo-top afgelopen zomer, in het koninklijk paleis Huis ten Bosch. Dit is dus in feite een protocollaire wederdienst.
Willem-Alexander en Máxima slapen maandagnacht in de iconische ‘Lincoln Bedroom’. De laatste keer dat een Oranje daar sliep was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Koningin Wilhelmina bracht in 1942 een bezoek aan president Franklin D. Roosevelt.
De overnachting in Washington vormt het belangrijkste moment van een driedaags werkbezoek van het koningspaar. Dinsdag zullen Willem-Alexander en Máxima afreizen naar de staat Florida, op het zuidoostelijkste puntje van het Amerikaanse vasteland.
Eerder maandag bezochten Willem-Alexander en Máxima de stad Philadelphia voor een ontmoeting met gouverneur Josh Shapiro. Daar, op de locatie waar de Amerikaanse Grondwet werd opgesteld, hield de koning een korte toespraak over de band tussen Nederland en de VS. ‘Ons Trans-Atlantische verband is de beste garantie op een goede toekomst’, bezwoer Willem-Alexander daar. ‘Voor zowel Europeanen als Amerikanen.’
Hoe de koning dat die avond aan het diner ter sprake bracht, blijft ongewis. ‘We hebben denk ik gedaan waarvoor we hier zijn gekomen’, zegt Jetten na afloop.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant