Jarenlang verdroeg Olympisch kampioen schoonspringen Quan Hongchan (19) online pestgedrag in stilte. Nu ze kampt met angstaanvallen als gevolg van haatberichten, hebben de Chinese sportautoriteiten aangifte van intimidatie gedaan. Wie is deze topsporter, en waarom wordt ze zo gepest?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Spiegels zijn haar vijanden. Elke keer als schoonspringster Quan Hongchan daarin kijkt, ziet ze een ‘vette zeug’. Dat is een van de ruim twintig bijnamen die online over haar rondgaan, rondgepompt door een groep met 282 leden die de 19-jarige topsporter bespotten. Volgens de groepsregels van deze zogeheten Splash Conquerors Alliance is het verboden andere atleten af te kraken: alle energie gaat in het kapotmaken van Quan.
Dat lukt aardig. Vrienden en familie zijn bang om met de meervoudig olympisch kampioen te worden gezien. ‘Zodra mensen met me worden gefotografeerd, worden ze ook aangevallen. Vandaar dat ik weinig vrienden heb’, zei Quan onlangs in een geruchtmakend interview met het Chinese tijdschrift Renwu (Mensen).
Ze vertelde vrijwel nooit naar haar geboortedorpje Maihe, een gehucht van tweeduizend zielen in de Zuid-Chinese provincie Guangdong, te gaan. Daar post vriend en vijand voor haar huis, op zoek naar munitie voor clickbait. Een filmpje waarop Quans moeder krom staat doet het Chinese internet al ontploffen van verontwaardiging over ‘de moeder met een lichaamshouding die de natie onwaardig is’.
Aanvankelijk dachten Quans ouders, boeren die hard hebben gewerkt om vijf kinderen groot te brengen, dat de gekte zou overwaaien. Nu durft haar vader niet eens meer reclame te maken op sociale media voor de sinaasappels die hij verbouwt, omdat alles wordt aangegrepen voor haatberichten.
Nadat Quan als 7-jarige tijdens een zomerkamp werd ontdekt als waaghals die graag in bomen klom, ging ze naar een speciale sportschool van de staat. Daar leiden topsporters zo’n geïsoleerd bestaan dat Quan aanvankelijk dacht dat haar ouders haar hadden afgestaan. Zo hoorde ze pas achteraf dat haar moeder in 2017 ernstig gewond raakte bij een aanrijding. Het betalen van de ziekenhuisrekeningen werd Quans drijfveer.
Op de Olympische Spelen van Tokyo in 2021 won ze als 14-jarige onbekende goud. Haar ‘plons-verdwijntechniek’ was een sensatie: haar sprongen veroorzaakten nauwelijks rimpelingen in het zwembadwater. Het ontwapenende meisje met stekeltjeshaar werd een publiekslieveling, zeker toen ze als onderdeurtje van 1,43 meter de Chinese pers te woord stond met het olympisch goud bungelend op haar navel. ‘Dat zware ding bonkt tegen mijn buikje’, zei ze tot vermaak van journalisten die vroegen hoe ze zich voelde.
Twee jaar later hingen de twee gouden medailles die ze in Parijs in 2024 won netjes op haar borst. De groeistuip was begonnen: na haar eerste menstruatie groeide ze zeven centimeter en kwam ze een paar kilo aan. Niet alleen haar trainers en teamgenoten waren kritisch op haar gewicht, het grote publiek keek ook mee.
Ondanks dat ze zich in wijde joggingpakken hulde, ging het alleen nog maar over haar figuur. ‘Ik probeer slechts een maaltijd per dag te eten, maar ik kom al aan van een glas water,’ aldus Quan tijdens het interview met Renwu. Ze hongerde zich uit tot ze duizelingen kreeg en kreeg angstaanvallen, vooral op de 10 meter hoge duikplank, vlak voor een sprong.
Dat topatleten onder druk bezwijken komt vaker voor: zo trad het Amerikaanse turntalent Simone Biles terug tijdens de Olympische Spelen in 2021 om haar mentale gezondheid voorrang te geven.
Rond Chinese topatleten als Quan speelt een uiterst giftige fancultuur, opgezweept door commercie. Voor Chinese sociale mediabedrijven is elke klik geld waard. Levert het pesten van een topsporter meer online verkeer op dan bewondering, dan doet het algoritme zijn werk. De emoties van internetgebruikers lopen nog hoger op door het van staatswege tot hysterische proporties opgeklopte nationalisme. Toen Quan medailles won werd ze gekoesterd als ‘Dochter van China’, eenmaal uit de gratie wordt ze als ‘belediging voor de natie’ met de grond gelijk gemaakt.
Tot overmaat van ramp duiken nu aanwijzingen op dat er insiders uit het topsportwereldje, zoals sportjournalisten, trainers en teamgenoten, lid zijn van de groep die haar online voor oud vuil uitmaakt. Deze week is een man gearresteerd die onder de schuilnaam ‘Vette Zeug Quan’ internetgebruikers ophitste Quan aan te vallen, nadat het sportcentrum waar Quan traint en de landelijke sportautoriteiten aangifte deden wegens intimidatie. Het onderzoek is nog in volle gang.
Dit is niet de eerste keer dat de Chinese staatsmedia campagne voeren tegen het pesten van topatleten. Een huilende Quan smeekt publiekelijk haar belagers te stoppen met de aanvallen op haar familie en vrienden, in de hoop dat die publiciteit de pestkoppen op andere gedachten brengt. Of ze doorgaat met haar sportcarrière weet ze niet, zegt ze. ‘Het liefst zou ik niet volwassen worden, maar weer een gewoon blij kind zijn.’
- Quan Hongchan houdt van pluche schildpadden. Van dat langzame beestje wordt ze rustig in haar hoofd.
- Tijdens haar eerste sprong van de hoge duikplank dacht Hongchan een spook op de bodem van het zwembad te zien.
- Hongchan bracht dit jaar de nieuwjaarsvakantie alleen door omdat ze anderen niet met haar problemen wilde lastigvallen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant