Je vraagt je toch af hoe Juliana het er vanaf zou hebben gebracht in het Witte Huis van de „oranje idioot” (Trump in de serie Fargo). Als vorstin van Oranje met een hang naar het hogere en spirituele zou ze hem aan het diner best de baas hebben gekund, met oeverloze verhandelingen over wereldvrede, buitenaards leven en Tibetaanse mystiek. Goed, haar ongedurige echtgenoot zou wat met zijn klatergouden bestek hebben gerinkeld, maar die had zich vast laten apaiseren met een excursie naar een Caraïbisch privé-eiland, of een schalkse blik in de échte FBI-dossiers over de vorige eigenaar. Trump had intussen, nog voor het dessert, eindelijk iemand ontmoet die hem overtrof in intuïtieve monologen. Hoezo wereldvreemd?
Het is eerder vertoond, per slot van rekening. In 1952 baarde Juliana tijdens een staatsbezoek aan de VS groot opzien met een pacifistische toespraak voor het Congres, midden in de Koude Oorlog. Diplomatiek Den Haag zweette peentjes, maar de Amerikanen smulden ervan. Het Algemeen Handelsblad sprak, geschrokken maar gerustgesteld door de ontvangst ervan, van een„meesterlijke toespraak”. De vorstin stond destijds onder invloed van gebedsgenezeres Greet Hofmans – en stel je eens voor wat die teweeg had kunnen brengen aan de dis, of met wat prevelementen in de bouwput van de balzaal-in-aanbouw.
Genoeg gefantaseerd (maar ja, het surrealisme van het bewind-Trump vraagt erom). De gekte regeert. Met zijn roekeloze Iran-oorlog, opgejut door Netanyahu die na drie missers eindelijk een president trof die kinds genoeg is om zich te laten meeslepen („Ziet er goed uit”, zei hij volgens The New York Times over Israëls zonnige oorlogsvoorspellingen) heeft de instinctieve leider zijn dwaasheid opnieuw bewezen. In een acute crisis (die er, voor de goede orde, nu niet was) is het kiezen uit twee routes: korte metten onder het motto ‘zachte heelmeesters maken stinkende wonden’ óf tot tien tellen en zien of de zaak zichzelf oplost („Hoed u voor daadkracht”, zoals een oud-hoofdredacteur van NRC Handelsblad wel zei, om zijn niet-ingrijpen te rechtvaardigen). De bestuurlijke kunst is de juiste aanpak te kiezen voor de juiste crisis.
Maar waarom kiezen, als je instinct je iets anders vertelt? Keer op keer slaagt de elke-dag-een deal-fantast Trump erin die twee operationele motto’s op hun slechtst te combineren: daadkracht én stinkende wonden. Resultaat? De puinhopen roken inmiddels van Minneapolis tot Teheran. De onpasselijke opbrengst van een presidentschap (als het die naam verdient) dat is gestookt op megalomanie, wraakzucht, een ongebreideld geloof in de macht van geld en een hang naar slaafse loyaliteit. Mark Rutte, pas weer op vrienden-audiëntie, kan erover meepraten nu ook hij, baas van een onwillige NAVO, een koude schouder kreeg van daddy. Papa was verdrietig én boos.
Ook dat maakt het werkbezoek van de Oranjes zo veelzeggend. Het laat zien hoezeer de verhoudingen tussen blauw bloed en pluche in de wereld van Trump zijn omgeslagen. Lang waren die binnen de liberale wereldorde helder: de mafketels en misfits zaten in de koningshuizen, voor zover die democratische revoluties hadden overleefd, de regeringen werden bevolkt door in elk geval ogenschijnlijk rationele types. Of de monarchie zo houdbaar zou zijn betwijfelde in 1979 zelfs NRC Handelsblad-coryfee J. L. Heldring, die vreesde dat koninklijke telgen door een overmaat aan vrijblijvendheid teloor zouden gaan aan losse zeden en drugs (vrolijke noot: Heldring was als directeur van het Nederlands Informatiebureau betrokken bij het staatsbezoek in 1952 en regelde onder meer een fotoshoot voor Vogue).
Een klaploper als de Britse prins Andrew probeerde de traditie nog uit alle macht hoog te houden door alle misstappen op het schandaalmenu te bestellen. Ook andere leden van koninklijke families deden hun best, met esoterische hobby’s en andere eigenaardigheden. Tevergeefs. De rollen zijn in de post-liberale werkelijkheid van de VS omgedraaid: de klunzen en maniakken zitten nu in het Witte Huis. De Nederlandse koning, hoe het hem dezer dagen ook vergaat in Trumps klatergouden paleis (een bierdrinkersfoto zal er hoe dan ook niet in zitten), is een toonbeeld van evenwicht en bedachtzaamheid, de gekozen president een los kanon op het dek, rollend in hoge zee.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet