Verkiezingen Hongarije In Boedapest is de verkiezingsnederlaag van premier Viktor Orbán na zestien jaar aan de macht uitbundig gevierd. Ondanks de uitzinnige blijdschap dringt de volgende dag ook afwachtendheid door over de vraag wat winnaar Péter Magyar met zijn klinkende zege gaat doen. „Ik wacht op het beste.”
Péter Magyar maandag tijdens een persconferentie in Boedapest, de dag na zijn zege bij de Hongaarse parlementsverkiezingen.
Gezang, gejoel en gejuich klinken zondagnacht vanuit een metrostation in het centrum van Boedapest. „Rot op Fidesz”, scanderen mensen op de lange roltrap naar beneden. „De laatste keer dat ik me zo voelde was in 1989 – toen het communisme viel”, zegt de 51-jarige Áron – die geen achternaam gaf in het feestgedruis – met een gezicht vol glitters. „Toen stemde ik op Fidesz. Dat waren jonge, liberale, progressieve mensen, maar nu zijn het klootzakken.”
Honderden mensen om hem heen schreeuwen van geluk. Sommigen huilen, anderen slaan verbaasd de handen voor hun gezicht. Ze zingen „Russen rot op” – een verwijzing naar de regering van premier Viktor Orbán, die nauwe banden onderhoudt met Rusland – en wisselen dat af met bekende Hongaars liedjes. „Een hele generatie wil verandering”, zegt Áron. „Daarom zingen we dit lied, over een nieuwe wind die is gaan waaien.”
Dat is precies het gevoel dat hij en de duizenden mensen die naar het parlementsplein zijn gekomen delen. Op de nieuwe politieke wind zwaaien ze trots met Hongaarse vlaggen, proosten ze met bier en champagne en dansen ze urenlang op snoeiharde techno.
De sfeer doet denken aan een land dat zojuist het WK voetbal heeft gewonnen. De uitgelatenheid houdt de hele nacht aan. Cafés puilen uit van de mensen, auto’s toeteren en een taxichauffeur stopt bij een groot beeldscherm om vanuit zijn auto met een brede glimlach te luisteren naar de toespraak van oppositieleider Péter Magyar.
De kolkende massa in de straten viert dat Magyar met zijn partij Tisza de verkiezingen heeft gewonnen, met een ongekende meerderheid van de stemmen. Maar bovenal vieren ze dat premier Viktor Orbán met zijn partij Fidesz na zestien jaar is verslagen.
De volgende ochtend zijn de sporen van het feestgedruis overal in de stad zichtbaar. Propagandaposters van de regering zijn van plakzuilen getrokken. De ogen van velen zijn klein, maar de glimlachen op hun gezicht groot. Aleksandra Dolmány (25) zit op een bankje op het plein waar Péter Magyar een dag eerder zijn overwinningsspeech hield. Ze was erbij toen mensen van vreugde in de lantaarnpalen klommen, huilden en lachten van geluk. „De afgelopen zestien jaar waren de gezichten op straat terneergeslagen”, vertelt Dolmány, die tot drie uur ’s nachts doorging met feesten. „Nu zag ik voor het eerste blije gezichten.”
Toch waakt ze, net als alle andere geïnterviewden, voor wat komen gaat. Magyar heeft de oppositie verenigd in een stem tégen Orbán, maar zijn achterban is verdeeld – van de linkse queergemeenschap in Boedapest tot aan de extreemrechtse anti-elitekiezers op het platteland. En iedereen verwacht iets anders van hem.
Aleksandra Dolmány (25) met op de achtergrond het Hongaarse parlementsgebouw in Boedapest.
Dolmány hoopt dat hij snel de economie uit het slop trekt en de salarissen omhoog gaan. „We werken even hard als in de rest van Europa, leveren dezelfde kwaliteit, maar krijgen salarissen waar ze in andere landen om lachen.”
Even verderop, uitkijkend op het parlementsgebouw aan de andere kant van de Donau, zit Bolasz Kovacs (34) die „hoopvol, maar bezorgd” is. Tisza behaalde een tweederdemeerderheid in het parlement en kan met deze absolute macht de grondwet wijzigen. Dat kon Fidesz ook. „We hebben gezien hoe dat verging onder Fidesz die vanaf 2010 de absolute meerderheid had in het parlement.” Hij hoopt vooral dat Tisza snel een einde maakt aan de corruptie die onder Orbán welig tierde. „Ik wacht op het beste.”
Twee opvallende verschijningen op het plein zijn Boglárka Bartha (24) en Karola Pásztor (25) – etnische Hongaren die in Roemenië wonen en niet op Fidesz stemden zoals veel etnische Hongaren doorgaans doen. „Roemeense Hongaren stemmen vaak op Fidesz, omdat die partij hen financieel steunt en investeert in de Hongaarse gemeenschap in Roemenië”, vertelt Bartha. „Maar Roemenië kent onafhankelijke media die ons goed informeren over wat er in Hongarije gebeurt.”
Zij hopen vooral dat Hongarije onder Magyar weer afslaat richting de Europese Unie en niet het pad van Rusland volgt. „In Roemenië hebben we gezien hoe Rusland de verkiezingen heeft beïnvloed”, zegt Bartha over de presidentsverkiezingen in 2024 die ongeldig werden verklaard vanwege Russische inmenging. „Voor onze veiligheid moeten we samenwerken in Europa en ons niet opsluiten binnen onze landsgrenzen met nationalistische politiek.”
Boglárka Bartha (24, links) en Karola Pásztor (25) in Boedapest.
Tegenover een Orbán-poster in een bushokje staat Katalin Aranyosz een peukje te roken. Ze is blij, „maar ik heb vannacht een hoop geld verloren”, lacht ze. Sinds de winst van Magyar is de Hongaarse forint in waarde gestegen, terwijl zij haar pensioen uitgekeerd krijgt in dollars. Toch is ze opgelucht dat het tijdperk-Orbán voorbij is. Ze noemt hem een leugenaar en hoopt dat ook de oorlogsretoriek over Oekraïne verdwijnt, waarmee Orbán Hongaarse zieltjes probeerde te winnen.
Persoonlijk hoopt ze vooral dat de wachttijden in de gezondheidszorg zullen krimpen. Want vanwege haar ziekte heeft ze weinig tijd over. „Ik heb kanker en ik heb vier maanden moeten wachten op een eerste onderzoek”, vertelt ze. „Na dat eerste onderzoek heb ik weer maanden moeten wachten op een behandeling. Hopelijk overleef ik het.”
Dat Magyar met een tweederdemeerderheid zou winnen had politiek analist Gábor Gyori van de denktank Policy Solutions in Boedapest niet verwacht. „Daarmee kan hij de democratische rechtsstaat herstellen, die door Orbán zoveel schade is aangedaan en op alle niveaus is gekaapt door Fidesz-loyalisten”, zegt Gyori.
Hij waarschuwt Magyar dat hij zich aan zijn verkiezingsbelofte houdt om de onafhankelijke rechtsstaat te herstellen. „Met zijn tweederdemeerderheid moet hij de grondwet zo aanpassen dat een toekomstige partij met zo’n meerderheid de democratie niet opnieuw kan uithollen, zoals Fidesz deed.” Een eerste stap zette Magyar maandag tijdens een persconferentie met internationale media, waar hij toezegde dat toekomstige Hongaarse premiers maximaal twee termijnen mogen aanblijven.
Uiterlijk 12 mei neemt het nieuwe parlement zitting en zal Magyar worden voorgedragen als premier. Tot die tijd kan de regering van Orbán nog wetten wijzigen, maar dat zal in de praktijk weinig effect hebben: met zijn tweederdemeerderheid kan Magyar die na zijn aantreden eenvoudig terugdraaien. Bovendien erkende Orbán zondag ruimhartig zijn nederlaag.
Of Orbán zelf zitting zal nemen in het nieuwe parlement is de nog de vraag, zegt analist Gyori. „Voor de verkiezingen zei hij dat hij zou aftreden bij een vernietigende uitslag. Maar wat vernietigend is, blijft subjectief. Ruim twee miljoen mensen stemden op Fidesz, tegenover drie miljoen op Tisza. „Tot nu toe lijkt Orbán het verlies niet persoonlijk op te vatten. Fidesz zal waarschijnlijk een stevige oppositiepartij worden.”
Fidesz-stemmers in Boedapest reageren maandagmiddag vooral verbaasd op de uitslag. „Ik ben totaal verrast en vreselijk teleurgesteld”, zegt Mónika Déczi (56). „Orbán gaf ons extra pensioenen, steunde jongeren met belastingkortingen en regeerde het land geweldig.” Onder Magyar vreest ze stijgende prijzen, dat Hongaarse jongeren naar de oorlog in Oekraïne worden gestuurd en dat haar dertiende maand pensioen verdwijnt. Over Magyar is ze kort en bondig: „Ik haat die man.”
De achttienjarige Balasz Boros zit kussend op een bankje met zijn vriendinnetje op schoot. Tussen het zoenen door vertelt hij dat zijn eerste stem ooit naar Orbán ging. „Hij zorgde voor een stabiel land”, zegt hij. Maar in tegenstelling tot Magyar-hater Déczi is hij mild over Magyar. „Ik denk eigenlijk niet dat hij een slechte leider zal zijn”, zegt Boros. „Sterker nog, ik hoop dat hij het goed zal doen.”
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU