De Amerikaanse farmaciereus MSD heeft vorig jaar 922 miljoen euro belastingkorting gekregen in Nederland dankzij de zogeheten Innovatiebox. Deze belastingregeling moet innovatie aanjagen, maar het farmaciebedrijf heeft de afgelopen jaren juist onderzoeksactiviteiten uit Nederland weggehaald.
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft over technologie en innovatiebeleid.
MSD behoort samen met ASML en Booking tot de absolute grootverbruikers van de Innovatiebox. Het bedrijf plukt de vruchten van een Nederlandse onderzoeksafdeling die het in 2009 overnam en kort daarna sloot. Volgens critici laat dit zien dat de Innovatiebox niet goed werkt.
De belastingkorting staat vermeld in de jaarverslagen van MSD en werd opgemerkt door onderzoeksjournalisten van het FD, Trouw en het internationale journalistencollectief ICIJ. Sinds 2019 hoefde MSD ongeveer 4 miljard euro aan belastingen niet te betalen vanwege de Innovatiebox.
Dit wringt, vindt macro-econoom Jasper Lukkezen, verbonden aan economenvakblad ESB. De Innovatiebox geeft bedrijven belastingkorting op winst die voortkomt uit onderzoeksactiviteiten in Nederland. ‘Dat is bedoeld om bedrijven te stimuleren in Nederland onderzoek en ontwikkeling te doen en te blijven doen. Maar in dit geval zie je een bedrijf dat onderzoeksvoorzieningen in Nederland heeft gesloten en nog steeds profiteert van die regeling.’
Het belastingvoordeel dankt MSD aan de overname van de Nederlandse tak van Organon in 2009. Daarmee kreeg het bedrijf het patent in handen van wat het extreem lucratieve kankermedicijn Keytruda zou worden. Vorig jaar behaalde het bedrijf er 27 miljard euro omzet mee.
Kort na de overname schrapte de grote farmaceut tweeduizend banen in Nederland en werd ook de afdeling gesloten die aan de basis stond van Keytruda. Maar omdat het patent Nederlands is, kan MSD nog altijd een enorme belastingkorting uit de Innovatiebox claimen.
MSD voldoet daarmee aan de wet, benadrukt Lukkezen, maar de wet is wat hem betreft aan een herziening toe. Hij oppert als voorwaarde te stellen dat bedrijven die belastingvoordeel hebben ontvangen, een deel moeten terugbetalen als ze besluiten onderzoekscapaciteit weg te halen.
Overigens lijkt het hem geen goed idee om de afspraken met MSD, dat in Noord-Amerika opereert als Merck & Co, nu nog te herzien. ‘Achteraf de regels aanpassen schaadt het vertrouwen. Maar je kunt in nieuwe gevallen prima andere voorwaarden stellen.’ Het kabinet-Jetten wil de Innovatiebox behouden, voor een ‘fiscaal stabiel vestigingsklimaat’.
Volgens een woordvoerder van MSD leveren de belastingvoordelen Nederland wel degelijk wat op. ‘Het heeft ertoe geleid dat het voor MSD aantrekkelijk was om innovatieve activiteiten in Nederland te ontplooien en te behouden. We zijn meer gaan investeren in onze Animal Health-afdeling, dat is onze grootste ter wereld geworden.’
Het bedrijf gaf in 2024 zo’n 250 miljoen euro aan innovatie uit, zegt ze. Een fors bedrag. Toch valt het in het niet bij de 3 miljard euro aan R&D-uitgaven van ASML, dat een vergelijkbare belastingkorting uit de Innovatiebox kreeg.
De Innovatiebox staat al langer ter discussie. Zo concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in 2023 in een adviesrapport dat dit belastingvoordeel vooral gevestigde bedrijven ten goede komt, terwijl innovatieve nieuwelingen er moeilijker toegang toe krijgen.
Nieuwe bedrijven worden hiermee niet geholpen de moeilijke start-upfase door te komen, omdat de Innovatiebox pas loont als bedrijven al winstgevend zijn.
Een vergelijkbare conclusie trokken de onderzoeksbureaus SEO Economisch Onderzoek en Dialogic, in een evaluatie in opdracht van het kabinet uit 2023. Voor het aanjagen van innovatie zouden andere regelingen effectiever zijn. Wel zorgt de Innovatiebox volgens de evaluatie voor een beter vestigingsklimaat, waardoor bedrijven eerder geneigd zijn activiteiten in Nederland uit te breiden of behouden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant