Alec Karakatsanis | advocaat en activist Amerikaanse media zijn vaak een doorgeefluik voor pr van de politie, stelt advocaat en activist Alec Karakatsanis. Dat wakkert volgens hem onterecht angst aan. „Als mensen bang zijn, zijn ze eerder geneigd mee te gaan met gewelddadige acties van de staat.”
Alec Karakatsanis.
Het Amerikaanse publiek is volgens de Amerikaanse strafadvocaat en activist Karakatsanis (1983) sterk beïnvloed door wat hij ‘copaganda’ noemt, een samenvoeging van ‘cop‘ (straattaal voor politieagent) en ‘propaganda’. „Het is propaganda die bedoeld is om de publieke opinie over de politie positief te beïnvloeden en om kritiek op de politie tegen te gaan”, zegt Karakatsanis in een telefonisch interview.
De media zijn het doorgeefluik voor die copaganda, stelt Karakatsanis. „Dat uit zich in krantenartikelen waarin ‘experts’ worden geciteerd die pleiten voor meer geld voor politie en gevangenissen, ondanks wetenschappelijk bewijs dat dergelijke investeringen niet per se leiden tot een veiligere samenleving. Of de lokale tv-zender die obsessief bericht over winkeldiefstal, maar loondiefstal, belastingontduiking en milieuvervuiling negeert. Podcasts over een ’tekort’ aan gevangenisbewaarders in plaats van over een overschot aan gevangenen.”
In zijn boek Copaganda: how police and the media manipulate our news laat de 42-jarige Karakatsanis zien hoe de politie opzettelijk de angst voor arme mensen, vreemdelingen, immigranten, daklozen en mensen van kleur aanwakkert. En hoe deze angst leidt tot autoritaire repressie, ongelijkheid en enorme winsten voor wat hij de „strafbureaucratie” (punishment bureaucracy) noemt: „Dat zijn alle instituten, organisaties en instellingen die samen het repressieve staatsapparaat vormen. Het omvat de politie, openbare aanklagers, rechters, rechtbanken en reclassering, maar ook het gevangeniswezen dat in dit land grotendeels geprivatiseerd is.” In de VS zaten volgens de website Statistica begin 2025 zo’n 1,8 miljoen mensen in de gevangenis, meer dan in welk ander land ter wereld. Een onevenredig groot deel is zwart (32 procent) en latino (23 procent).
De strafbureaucratie omvat ook de telecombedrijven die gedetineerden en hun families en vrienden enorme bedragen in rekening brengen voor een telefoongesprek, vervolgt Karakatsanis. Of de medische zorg en voedselvoorziening die in alle Amerikaanse gevangenissen zijn geprivatiseerd. En dan zijn er de surveillance- en techbedrijven als Palentir en Microsoft die miljoenencontracten afsluiten voor het functioneren van de hele strafbureaucratie. Karakatsanis: „Dit is een zeer machtige industrie, die zich gedraagt alsof haar primaire functie het waarborgen van de veiligheid is, maar in werkelijkheid handelt in haar eigen belang: het handhaven van een wreed systeem dat straf boven openbare veiligheid stelt.”
De media spelen een essentiële rolin de totstandkoming en instandhouding van dit systeem, vindt Karakatsanis. Een van de gevolgen daarvan is dat wie in de Verenigde Staten het nieuws volgt via de mainstream media – van zenders als CNN en Fox News tot kranten als The New York Times en USA Today – geneigd is te geloven dat het land lijdt onder alsmaar toenemende gewelddadige criminaliteit. „Dat klopt niet: op een enkel jaar tijdens de coronapandemie na neemt het jaarlijkse aantal geweldsdelicten in de VS al decennia juist af.”
„Vrijwel elk nieuwsartikel dat je leest of elke video die je op het nieuws ziet over gewelddadige misdaad of bijvoorbeeld demonstraties, is het product van doelgerichte public relations. De politie in de VS heeft enorme budgetten voor propaganda. Het New Yorkse politiekorps heeft ongeveer negentig pr-mensen voltijds in dienst. Ze geven verslaggevers niet alleen een lijst met arrestanten: ze leveren ook foto’s, video’s, citaten, grafieken en diagrammen. Zo beïnvloeden ze het nieuwsgaringproces.
„Als je het nieuws volgt, ga je geloven dat de gewelddadige criminaliteit almaar toeneemt. Die is de afgelopen twintig jaar echter bijna elk jaar gedaald en bevindt zich nu op een historisch laag niveau. Maar dat is niet wat mensen denken. Dat maakt het mogelijk dat Trump de Nationale Garde naar steden kon sturen met instemming van zijn achterban. Ze geloven echt dat het geweld er de pan uitrijst.
„En mensen geloven ook dat alleen staatsrepressie – van de politie, migratiedienst ICE of de Nationale Garde – voor veiligheid kan zorgen. Bijna niemand weet dat de politie slechts 4 procent van haar tijd besteedt aan de geweldsmisdrijven waaraan ze hun persberichten besteden – en dat ze die vaker niet dan wel oplossen.”
„‘Copaganda’ probeert ons begrip van veiligheid en dreiging te vernauwen. Als je veel mainstream nieuws volgt, word je ertoe aangezet om extreem bang te worden voor geweld dat wordt geassocieerd met zeer arme mensen – mensen van kleur, met name immigranten, mensen met psychische problemen, daklozen en vreemden. Als mensen bang zijn, zijn ze eerder geneigd mee te gaan met gewelddadige en repressieve acties van de staat.
„Het is cruciaal voor de strafbureaucratie dat mensen bang zijn voor mensen die ze niet kennen. Terwijl data aantonen dat het meeste fysieke geweld in onze samenleving wordt gepleegd door mensen die elkaar kennen. Maar omdat niemand denkt dat de strafbureaucratie interpersoonlijk geweld kan verminderen, moet een dergelijk feit verborgen blijven.
„Als ons idee van veiligheid en dreiging vernauwt, kunnen misdaden als witteboordencriminaliteit, belastingontduiking of milieuvervuiling grotendeels worden genegeerd. Terwijl dat grotere problemen zijn in onze samenleving. Loondiefstal door bedrijven bedraagt bijvoorbeeld ongeveer 50 miljard dollar per jaar, vijftig keer zoveel als alle berovingen, inbraken en autodiefstallen tezamen – misdaden waar de media zich zo druk om maken. Luchtvervuiling doodt jaarlijks 100 duizend mensen, vijf keer zoveel als alle moorden bij elkaar. Veel van die dingen zijn crimineel maar ze worden niet gerapporteerd als een misdaadgolf in de media. En dus investeert de overheid er minder in dan in de strafbureaucratie.”
„Absoluut. We halen geld weg bij milieuwaakhond EPA en de belastingdienst, terwijl de budgetten van de politie en het gevangeniswezen blijven groeien. Immigratiedienst ICE kreeg in Trumps One Big Beautiful Bill een budget van 75 miljard dollar. Mensen zijn momenteel erg verontwaardigd over de tactieken van ICE, maar ze realiseren zich niet dat het grootste deel van dat geld nog niet eens is uitgegeven.”
„Omdat de propaganda al zo lang de samenleving beïnvloedt, hebben veel journalisten bepaalde culturele en ideologische normen overgenomen. Dan kan het gebeuren dat een journalist als objectief feit meldt dat er een tekort aan gevangenisbewaarders is maar niet dat er een overschot aan gevangenen is, zonder zich te realiseren dat hij of zij een kant kiest in wat een belangrijk politiek debat zou moeten zijn. Ook speelt mee dat veel nieuwsredacties, vooral op lokaal niveau, kampen met een beperkt budget en elke dag een hoop content moeten produceren.
„Een andere factor is dat bijna alle grote commerciële media in handen zijn van een kleine groep steenrijke eigenaren en conglomeraten. Dat zorgt ervoor dat redacties vaak standpunten innemen die overeenkomen met wat de eigenaren willen, of die in ieder geval niet strijdig zijn met hun belangen.”
„Ik ben niet de juiste boodschapper om contact te leggen met rechtse media. En ik ben meer geïnteresseerd in de wijze waarop goedopgeleide, goedbedoelende mensen ertoe worden gebracht dingen te steunen die buitengewoon schadelijk en gewelddadig zijn. Zeg maar de mensen die Fox News zien en roepen: ‘Dat is pure propaganda!’, maar niet in staat zijn om dezelfde fenomenen te zien in de media die ze zelf consumeren. Media als The New York Times en The Atlantic promoten bijna dezelfde onderliggende mythes en beleidslijnen als rechtse media, maar dan met propagandatactieken die zijn ontworpen om een liberaler en intellectueler publiek aan te spreken.
„Als je in de VS of elders in het Westen ‘goed geïnformeerde’ mensen vraagt wat volgens hen de functie van de politie is in Iran, Rusland of China, antwoorden ze bijna altijd: ‘Om de belangen van de heersers te dienen natuurlijk.’ Ze kunnen zich niet voorstellen dat ook in hun eigen land de politie een gewapende macht van de overheid is die wordt ingezet in het belang van de mensen die de regering controleren. Ze zijn zo sterk beïnvloed door propaganda dat ze geloven dat het doel van de politie in de Verenigde Staten openbare veiligheid is.”
„Op een manier waardoor het lijkt alsof ICE volledig afwijkt van de normale politiepraktijken. Die benadering zou vijf jaar geleden schandalig zijn geweest, ten tijde van de protesten na de politiemoorden op George Floyd, Briana Taylor en Eric Garner. Er was toen een veel groter maatschappelijk bewustzijn over de rol van politiegeweld in onze samenleving. De politie is niet minder gewelddadig of meer verantwoordelijk geworden. Ze hebben sinds 2020 elk jaar meer mensen gedood. En ze hebben alleen maar grotere budgetten gekregen. Dus het is heel belangrijk voor het propagandaproject dat het publiek nu echt verontwaardigd is over ICE. Zo worden die gemaskerde mannen van ICE ontkoppeld van wat de politie in het algemeen doet, ook al werken ze allemaal met dezelfde grote bedrijven, zetten ze dezelfde technologie in en hanteren ze grotendeels dezelfde werkwijzen.”
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s