Een moeizame zoektocht naar een mascotte voor een basketbalclub bracht Chris Donkers op het idee om er zelf een bedrijf omheen te bouwen. Met Topmascottes levert hij talrijke fictieve karakters aan sportclubs en vakantieparken. ‘Het is eigenlijk gewoon kunst.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Toen Chris Donkers (50) bij de Kamer van Koophandel in Nijmegen de vraag kreeg hoe zijn bedrijf moest heten, had hij nog niets bedacht. In al zijn enthousiasme was hij op de fiets gestapt, vastbesloten om voor zichzelf te beginnen. Eenmaal ter plekke improviseerde hij: ‘Doe maar Topmascottes.’
Ruim twintig jaar later verkoopt hij vanuit een strak kantoor in Wijchen zo’n zestig mascottekostuums per maand. Aan lokale speeltuinen, voetbalclubs en vakantieparken, maar ook aan grote klanten als Ajax, PSV, Plopsaland en Volkswagen.
In de showroom staat, naast een smoezelige Eiffeltoren – de NS-mascotte die hier wordt gereinigd – huismascotte Tomas. Hij draagt een maatpak, passend bij de manier waarop Donkers zijn onderneming positioneert. Want hoe lichtzinnig mascottes ook mogen zijn, dit is serious business.
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Topmascottes in Wijchen, opgericht in 2002, met 10 werknemers en een omzet van 2,8 miljoen euro in 2025.
Topmascottes ontwikkelde zich tot een koploper in de Benelux op het gebied van hoogwaardige mascottekostuums. Het bedrijf houdt de keten grotendeels in eigen hand: van ontwerp en karakterontwikkeling tot productie en verkoop.
Opvallend genoeg had Donkers als kind niets met mascottes. ‘Totaal niet zelfs.’ Wel wist hij al vroeg dat hij ondernemer wilde worden. Na omzwervingen in de sales – zijn heao-opleiding maakte hij nooit af – kwam hij terecht bij basketbalclub Matrixx Magixx in Nijmegen, waar hij zich bezighield met promotie. Die baan paste goed bij hem, Donkers speelde zelf ook op aardig niveau.
Via zijn werk bij de club rolde hij min of meer toevallig de mascottewereld in. Het begon met een simpel verzoek: of de club niet een mascotte kon krijgen, naar Amerikaans voorbeeld. Donkers vond in Europa niets dat hem overtuigde en kwam uiteindelijk uit bij een producent in Canada. Die leverde Max, een draak die zeventien jaar later nog altijd in gebruik is.
Belangrijker was het inzicht dat Max hem gaf. De mascotte bleek meer dan een goedlachse draak: kinderen wilden ermee op de foto, scholen nodigden hem uit en sponsors waren enthousiast. Donkers zag, kortom, een gat in de markt.
Toen Matrixx Magixx moest reorganiseren, besloot Donkers het erop te wagen. Hij begon voor zichzelf en kreeg vrijwel meteen opdrachten. Een lokale schaatsbaan wilde een mascotte, een sportwinkelketen bestelde er vijf.
Naarstig ging hij op zoek naar een producent die aan zijn eisen voldeed. Donkers wilde geen massaproductie uit China, maar kwaliteit. Zo kwam hij uit bij een klein naaiatelier in Slovenië. Hij gaf ze een proefopdracht en weet nog goed hoe hij het resultaat tijdens een vakantie met een vriend in Parijs per mail ontving. Met bonzend hart opende hij de bijlage. ‘Ik was echt flabbergasted’, zegt hij. ‘Ik zei: dit is het. Nu kan mijn bedrijf doorgroeien, want dit is een fantastisch kostuum.’
Donkers sprak exclusiviteit af voor de Benelux en de Duitstalige landen, het atelier stemde in. Inmiddels werken er 22 Slovenen aan zijn productielijn. Hoofden worden uit foam gefreesd, bekleed en met de hand afgewerkt. Ogen krijgen extra diepte met een airbrush. Binnenin zit een verstelbaar systeem. ‘Het is echt een ambacht’, zegt Donkers. ‘Eigenlijk gewoon kunst.’
Topmascottes, onderdeel van Fun Experts B.V., maakt allang niet meer alleen kostuums. Zo’n figuur vormt vaak het begin van een verdienmodel, waarbij het bedrijf ook merchandising verzorgt: van knuffels tot handdoeken en rugzakken.
Voor een goedkoper segment produceert Donkers inmiddels ook in Polen. Die lijn zit grofweg 1.200 tot 1.400 euro onder de Sloveense variant. Een goed mascottepak kost al snel enkele duizenden euro’s. Maar waar het pak ook wordt gemaakt: het moet draagbaar en veilig zijn. Ontwerpen waarbij de drager niets ziet of nauwelijks kan bewegen, worden geweigerd.
Soms stuiten aanvragen op weerstand bij de producent. Zoals bij een van de opmerkelijkste verzoeken: een manshoge piemel. De Sloveense producent wilde er niet aan beginnen, waarna de klus werd doorgeschoven naar Polen. Af en toe komen er ook aanvragen uit de zogeheten furryhoek, een subcultuur waarin mensen zich kleden als dierachtige personages, niet zelden met een seksuele lading (‘ze willen dan een rits aan de voorkant’).
Het brengt het gesprek op de vraag: waar ligt de grens? Onlangs bestelde de Duitse radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) een mascotte. Over het ontwerp kan nog niets worden gezegd; het pak is in productie.
De opdracht leidde tot discussie op kantoor. Ook salesmedewerker Anne Rooijendijk – op wier sterke geheugen Donkers deze middag geregeld een beroep doet – heeft er moeite mee. Voor haar schuurt het om mee te werken aan de promotie van een partij waarvan zij het gedachtegoed niet democratisch vindt, zegt ze. Donkers kijkt haar lachend aan. ‘Anne is nogal links.’
Zelf benadert hij het zakelijker. Zolang het om een toegestane politieke partij gaat, ziet hij geen reden om een verzoek te weigeren.
Ondertussen groeit de vraag naar mascottes gestaag. Bedrijven zoeken naar manieren om op te vallen, zeker op sociale media. Waar mascottes vroeger vooral dieren of fantasiewezens waren, verschijnen nu meer productversies: een blikje energydrank of een stofzuiger met een gezicht.
Donkers is tevreden. Het bedrijf loopt. Voor het eerst in jaren liet hij zijn laptop thuis tijdens de wintersport. ‘Het ploeteren’, zegt hij, ‘is voorbij.’
Gevraagd naar wat hij zo mooi vindt aan zijn vak, vertelt hij hoe blij hij mensen maakt met hun bestellingen. ‘Soms lever ik het kostuum zelf af’, zegt hij. ‘Die blikken op gezichten van mensen van 60 jaar oud... alsof ze weer 10 zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant