Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn aangekomen voor hun bezoek aan de Verenigde Staten. Maandag overnachten ze bij president Donald Trump in het Witte Huis. Is dat een historische vergissing of een staaltje hogere diplomatie?
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie en het Koninklijk Huis.
Het antwoord op die vraag komt vermoedelijk nog niet komende week, al staat voor velen nu al vast dat het kabinet een taxatiefout maakt door het kwetsbare koningspaar bloot te stellen aan de roekeloze president. Maar de tweede optie, dat de logeerpartij in dienst staat van een hoger doel, valt nog lang niet uit te sluiten.
Nederland is in het gezelschap van andere Europese regeringsleiders en staatshoofden die dezer dagen alles op alles zetten om de tierende Trump binnenboord te houden. De man die richting Iran dreigde dat ‘een hele beschaving’ zou sterven, en die al langer openlijk teleurgesteld is in de Navo, is president van een land waarmee de vriendschapsbanden teruggaan tot de onafhankelijkheid van 250 jaar geleden.
Over twee weken gaat de Britse koning Charles met zijn vrouw Camilla op staatsbezoek in de Verenigde Staten, ondanks de openlijke kritiek van Trump op onder meer premier Keir Starmer (‘geen Churchill’) en de Britse strijdkrachten (‘slap’).
De Franse president Emmanuel Macron heeft Trump uitgenodigd voor een exclusief diner in het paleis van Versailles na afloop van de G7-top medio juni, wetende dat vorsten en vorstenverblijven een speciale aantrekkingskracht uitoefenen op de bijna 80-jarige.
Dit alles volgens de filosofie dat het beter is Trump binnenboord te houden, dan hem de kans te geven een verdere koers van isolationisme jegens Europa te varen. Dat zou de president van Rusland, de wrede autocraat Vladimir Poetin, in de kaart spelen. Europese distantie jegens de VS vormt, met de nu al meer dan vier jaar durende expansieoorlog van Poetin tegen Oekraïne, een veiligheidsrisico voor het hele continent.
Het kabinet kiest voor deze lijn. Minister-president Rob Jetten (D66) zei 20 maart tijdens de wekelijkse persconferentie desgevraagd het belangrijk te vinden ‘open lijnen met elkaar te houden en elkaar te blijven bezoeken’. Volgens Jetten geeft dat de mogelijkheid ‘stevig van mening te wisselen over welk onderwerp dan ook’. Vicepremier Dilan Yesilgöz (VVD) liet zich vrijdag in vergelijkbare bewoordingen uit. Op de vraag of het bezoek niet ‘risicovol’ is, antwoordde zij: ‘Nee, juist heel waardevol.’
Jetten en het koningspaar waren toen al naar Washington gevlogen om deel te nemen aan de internationale Bilderbergconferentie. Die is in 1954 juist ontstaan als platform voor dialoog tussen de VS en Europa. Bij deze 72ste editie was ook Mark Rutte aanwezig, de secretaris-generaal van de Navo, die vorige week – niet voor het eerst – lijfelijk de toorn van Trump moest ondergaan. Bilderberg heeft het Nederlandse viertal ongetwijfeld de gelegenheid gegeven de strategie voor maandagavond nog eens door te nemen.
Om ongemakkelijkheden voor het koningspaar rond Trump te vermijden, zal het helpen dat volgens de Rijksvoorlichtingsdienst de faciliteiten voor de pers vooralsnog minimaal zijn. Er is een fotomoment bij aankomst en dan gaan de deuren dicht. Het Witte Huis maakt zelf foto’s en een filmpje bij het diner en daar blijft het bij. Al zijn programmawijzigingen op het laatste moment zeker niet uitgesloten.
Voor Jetten ligt het bezoek anders. Wil hij zijn adagium van ‘stevig van mening te wisselen’ kunnen waarmaken, dan zal hij zich niet door Trump moeten laten intimideren. Bijvoorbeeld als het gaat over riskante militaire steun in de Straat van Hormuz. Yesilgöz zei vrijdag dat het bezoek juist nu, tijdens het wankele bestand tussen de VS en Iran, ‘superurgent’ is. ‘Iedereen ziet het ongemak van de afgelopen week, maar de timing is nu juist heel waardevol’, aldus Yesilgöz, tevens minister van Defensie. Ook voor Jetten en Trump is geen persmoment voorzien. Wel zal Jetten aanwezige Nederlandse journalisten te woord staan.
Blijft de vraag of het niet naïef is op dit moment een informele avond te hebben met de Amerikaanse president. Als Trump in het vervolg van zijn ambtstermijn verder afdwaalt van het trans-Atlantische verbond, kan een foto van een toastende Willem-Alexander wel eens een heel andere context krijgen. Het beeld van het biertje met Poetin in het Holland Heineken House tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji in februari 2014 ligt nog vers in het geheugen. De ‘groene mannetjes’ waren al op de Krim, een maand later annexeerde Poetin dit Oekraïense grondgebied.
Daarbij komt dat op bezoek gaan nog iets anders is dan blijven slapen. Nota bene niet in het nabije gastenverblijf Blair House, maar in de Lincoln Bedroom in het Witte Huis zelf. Hier geldt dat de Amerikaanse tegenuitnodiging na Trumps verblijf in Huis ten Bosch tijdens de Navo-top, juni vorig jaar, op gelijkwaardig protocollair niveau moest liggen. Dat Jetten niet blijft logeren, komt dan ook ‘omdat Trump niet bij mij heeft gelogeerd’, antwoordde Jetten 20 maart op een vraag van het AD.
De visite aan het Witte Huis is toegevoegd aan een eerder gepland werkbezoek van het koningspaar aan twee Amerikaanse staten, Pennsylvania en Florida. Maandag begint het bezoek in Philadelphia, dinsdag en woensdag wordt het voortgezet in Florida. Eerder bracht het paar vergelijkbare werkbezoeken aan Texas en Californië (2022) en New York en Georgia (2024). De bezoeken dienen vooral een economisch belang.
Alle koninginnen die voor Willem-Alexander Nederlands staatshoofd waren, zijn bij Amerikaanse presidenten op bezoek geweest. Te beginnen met Wilhelmina in 1942, tijdens de oorlog, bij president Franklin D. Roosevelt. Zij was tot nu toe de enige Oranje die in de Lincoln Bedroom sliep.
Volgens haar biograaf Cees Fasseur noemde Wilhelmina tijdens een gezamenlijk persmoment vrijheid van meningsuiting en die van de pers ‘een groot goed’, dat ‘no dictator ever grants’. Wellicht voor de Nederlandse gasten iets om aan te refereren bij Trump.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant