is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Na een week waarin Trump (tevergeefs) met volkerenmoord dreigde, én voor de zoveelste keer dreigde uit de Navo te stappen, had VVD-minister Eelco Heinen zijn prioriteiten weer eens op orde. Nadat Rob de Wijk aan de tafel van Pauw & De Wit het handelen van Trump Hitleriaans had genoemd, sputterde hij tegen. ‘Er worden vergelijkingen gemaakt die ik gewoon echt niet vind kunnen.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het krankzinnige dreigement om niet slechts de Iraanse regering, maar de gehele Iraanse beschaving te willen vernietigen is geen probleem voor Heinen, maar iemand die een volkomen correcte historische parallel trekt wél. ‘Als ik af en toe hoor hoe er over de heer Trump wordt gesproken…’ prevelde Heinen. De héér! U weet wel, zoals een echte heer zichzelf verrijkt, fraudeert, chanteert, intimideert en dreigt. Trump schreeuwt als een hooligan dat de fucking straat van Hormuz open moet, maar Heinen heeft moeite met de toon van zijn critici.
Ik heb op deze plek vaker geschreven over de Sywertsiaanse definitie van fatsoen die in Nederland welig tiert; zolang je maar een uitgestreken boekhouderssmoel houdt terwijl je liegt, bedriegt of genocidale autocraten goedpraat, ben je fatsoenlijk. Ik zal u verdere sneren over laatbloeiende Vinex-mannen besparen, ik wil immers vermijden dat de heer Heinen mij onfatsoenlijk vindt, dus graag stip ik hier een wat generieker probleem aan: het morele analfabetisme van veel economen en ondernemers.
Oppervlakkig fatsoen en schijnheilige formaliteiten, ja daar zien de heren dozenschuivers het nut nog wel van in. Maar moraliteit? Van mensenrechten tot het onderkennen van de intrinsieke kwaadaardigheid van leiders als Trump en Poetin, het is voor hen ‘deugen’, wensdenken en niet-pragmatisch. Het is niet in ons belang om anderen de maat te nemen en er al te veel principes op na te houden; dit is nu eenmaal hoe de wereld werkt, en wij hoeven toch niet het braafste jongetje uit te hangen?
In De weg naar vrijheid beschrijft Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz hoe onze samenlevingen zich hebben aangepast aan de neoliberale logica die daarin dominant is. Burgers gedragen zich precies zoals de architecten van dit systeem voor ogen hadden: als naïeve figuranten in een door winst gedomineerde samenleving. Zelfs de verliezers van dit systeem zien, net als hun economische overheersers, het verschil tussen goed en slecht niet meer. Hou die kapitalistische machine nu maar mooi aan de praat, misschien word jij ook nog eens rijk!
En dus moeten de ‘lijnen altijd geopend’ blijven, om in de woorden van minister Heinen te blijven. Voor de moraalloze econoom is het leven één grote onderhandeling, en in onderhandelingen heb je opties nodig. Dan gooi je dus liever geen deuren dicht en negeer je morele bezwaren. Door overal valse balansen op te tuigen, overtuigt de moraalloze econoom zichzelf moeiteloos dat een ‘middenpositie’ genoeg is om zijn geweten uit te schakelen. Mannen als Heinen zien geen enkel bezwaar in het aan de macht helpen van rechts-extremisten – het land moet wel bestuurd worden en er vallen toch mooi wat VVD-punten binnen te slepen.
Vroeger waren het juristen die wellicht een te grote rol speelden in ons publieke domein, maar ik ben wel aardig klaar met het gebrek aan moraal van de economen en ondernemers die deze tijd vormgeven. Geopolitiek is geen boekhouden, en moraliteit kan overigens best samengaan met de economie. Was het niet Keynes, grondlegger van de theorie dat de overheid een dempende rol kan spelen in economisch zware tijden, die schreef dat ‘economie in wezen een morele wetenschap’ is? Maar goed, dat Heinen geen keynesiaan is wisten we al.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant