De Hongaarse verkiezingen gaan zondag niet alleen over wie premier wordt, maar ook over welke weg Hongarije inslaat. Glijdt het land onder Viktor Orbán volledig in de armen van Rusland of komt er een einde aan de Hongaarse verlamming van de Europese besluitvorming?
De Hongaarse premier Viktor Orbán geldt al jaren als beruchte lastpak en dwarsligger in de Europese Unie. Brussel draaide de miljardenkraan naar Boedapest meer dan eens dicht vanwege de democratische afbraak in dat land. Maar de laatste jaren is dat probleem fundamenteler geworden: Orbán ontpopt zich steeds meer als openlijk pro-Russische premier. Brussel ziet dat als een existentiële dreiging voor de Europese veiligheid.
Vorige maand werd duidelijk hoe diepgeworteld de banden tussen Boedapest en Moskou echt zijn. Een internationaal onderzoekscollectief bracht aan het licht hoe Hongarije structureel dwarsligt in het Oekraïense toetredingsproces tot de EU. Dat doet het land onder meer door vertrouwelijke informatie uit EU-toppen te lekken.
Dat de belangen voor het Kremlin zondag enorm zijn, bleek toen een Russisch spionnenteam op de ambassade in Boedapest werd gesignaleerd. Het doel van de missie: zorgen dat Orbán herkozen wordt.
De Russen tuigden vanuit de ambassade een enorme nepnieuwscampagne op die gericht is op verkiezingswinst van Orbán. Russische inmenging is allang niets nieuws meer bij Europese verkiezingen. Maar dat een regering de deur voor buitenlandse inmenging zo wagenwijd openzet, is ongekend, meldt de stichting Justice for Prosperity in een rapport.
Het is moeilijk te onderschatten hoe invloedrijk Orbán in de wereldwijde radicaal-rechtse beweging is, zegt directeur Jelle Postma van Justice for Prosperity. De premier heeft de Hongaarse democratie en rechtsstaat in zestien jaar tijd volledig naar zijn hand gezet. Hij fungeert als lichtend voorbeeld voor veel radicaal-rechtse collega's met vergelijkbare ambities, zoals Geert Wilders in Nederland of Marine Le Pen in Frankrijk.
Orbán wist de macht in 2010 volledig naar zich toe te trekken met een populistische stijl van polarisatie en een focus op conservatieve waarden. Vervolgens holde hij de Hongaarse democratie en rechtsstaat uit en legde de onafhankelijke media aan banden. Ook ging hij de strijd aan met Brussel, dat in de ogen van Orbán de bron van al het kwaad is.
"Hij wordt echt gezien als de grote, charismatische leider van de radicaal-rechtse beweging", zegt Postma, die dat met eigen ogen zag gebeuren tijdens een conferentie van Europese radicaal-rechtse politici in Brussel. "Daar zei Orbán dat hij in Hongarije geen last heeft van illegale migratie. 'Wij hebben last van misdadigers, en die sluiten we op', zei hij. Iedereen die daar aanwezig was, zat driftig mee te pennen om die ideeën mee naar huis te nemen."
Orbáns invloedsfeer stopt niet bij de Europese grenzen. Ook in de Verenigde Staten wordt hij gezien als de aartsvader van de MAGA-beweging, de fanatieke aanhang van president Donald Trump. "We hebben het vaak over het trumpisme, maar zouden het beter over het orbánisme kunnen hebben", zegt Postma.
Trumps team kijkt met bewondering naar hoe Orbán controle heeft gekregen over de Hongaarse instituties. De manier waarop de premier de Hongaarse overheid volledig naar zijn hand zette, vormt de kern van Project 2025. Dat is een zeer omstreden blauwdruk voor de tweede presidentstermijn van Trump, geschreven door de Heritage Foundation.
Sinds de terugkeer van Trump in het Witte Huis weet Orbán zich ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gesterkt door een machtige vriend. Vicepresident JD Vance reisde deze week af naar Boedapest om Orbán in de beslissende week voor de verkiezingen een hart onder de riem te steken. De premier worstelt met economische problemen en staat fors achter in de peilingen.
Deze verkiezingen zijn misschien wel de laatste kans voor Hongarije om op democratische wijze een einde te maken aan het tijdperk-Orbán. In Brussel is alle hoop daarom gevestigd op Péter Magyar. Maar een premierschap van Magyar betekent niet automatisch dat zestien jaar Orbán in één klap zijn teruggedraaid, waarschuwt Hongarijekenner Antoaneta Dimitrova.
Het is nog moeilijk voor te stellen hoe een Hongarije zonder Orbán er voor de EU uitziet. Magyar zou als premier zijn handen vol hebben aan het herstellen van de door Orbán aangerichte schade. Dimitrova spreekt van "redemocratiseren", een proces dat het gehele Hongaarse staatsapparaat moet ontdoen van Orbán-loyalisten. Dat moet volgens haar "agentschap voor agentschap" gebeuren, een proces dat jaren kan duren.
Bovendien is het niet duidelijk welke koers Magyar precies in Europa wil varen. Hij zal ongetwijfeld uit zijn op meer samenwerking en minder zijn vetorecht gebruiken, maar critici zien in Magyar vooral een oud-lid van Orbáns partij Fidesz.
De oppositieleider voert succesvol campagne door in te hakken op de corrupte regering, maar laat inhoudelijk lang niet altijd het achterste van zijn tong zien. Op thema's als migratie en steun aan Oekraïne wijkt Magyar bovendien maar weinig af van de Fidesz-lijn.
In Brussel heerst een beetje hetzelfde sentiment als onder veel Hongaarse kiezers: alles beter dan Orbán. Met winst van Magyar zal het gevoel vooral zijn dat erger is voorkomen.
Er staat ongelofelijk veel op het spel zondag: voor Hongarije, voor de EU en Oekraïne, voor radicaal-rechts wereldwijd. Mocht Orbán winnen, dan zal hij proberen Hongarije nog verder in de armen van het Kremlin te laten afglijden, zegt oud-minister Bálint Magyar. "Deze verkiezingen gaan over de vraag of Hongarije een vrij, westers land kan worden, of dat het Belarus 2.0 wordt, onder de bescherming van Rusland."
Wat het wordt, zal zondag duidelijk worden. Eén ding is zeker: in Brussel, Kyiv, Moskou en Washington zal de televisie tijdens de bekendmaking van de Hongaarse uitslagen wat harder worden gezet.
Source: Nu.nl algemeen