Jeugdliteratuurprijs De Woutertje Pieterse Prijs voor het beste kinderboek is toegekend aan schrijver Bart Moeyaert en illustrator Mark Janssen voor hun boek ‘Atman!’. De jury roemde „de kracht van de mondelinge vertelling, de muziek in de taal, het zingen van woorden en beelden”.
Illustratie uit het boek 'Altman'
Het kinderboek Atman! van schrijver Bart Moeyaert en illustrator Mark Janssen is de winnaar van de Woutertje Pieterse Prijs 2026. De jury van de jeugdliteratuurprijs bekroonde „het boek dat in elke vezel ambacht en kunstenaarschap uitdraagt en kinderen serieus neemt, zonder door de knieën te gaan of over hun hoofden heen te praten”, aldus het juryrapport.
Dat werd zaterdagmiddag bekendgemaakt in radioprogramma De Taalstaat op NPO Radio 1, dat live uitzond vanaf de uitreiking in het Literatuurmuseum in Den Haag. Moeyaert en Janssen delen het prijzengeld van 15.000 euro. Het is voor beiden de tweede keer dat ze de Woutertje Pieterse Prijs ontvangen: Moeyaert kreeg de prijs een kwarteeuw geleden voor Broere (2000), Janssen werd in 2024 bekroond voor zijn illustraties in De jongen die van de wereld hield van Tjibbe Veldkamp. „Moeyaert bewijst met Atman! zijn meesterschap en voegt er nieuwe taalvormen aan toe, Janssen kleurt het verhaal in met prenten vol verbeelding”, aldus de jury.
Atman! is een van de meest raadselachtige kinderboeken van het afgelopen jaar – waarin droom, fantasie en een wervelende werkelijkheid door elkaar lopen. We volgen de dwaaltocht van hoofdpersoon Atman, die de weg naar huis kwijtraakt als hij brood is gaan kopen. Zijn thuisreis wordt een tocht vol omzwervingen door de ongure buitenwereld, langs piraten en andere volwassenen, van het type monsterlijke schurk dat doorgaans alleen in de verbeelding voorkomt. Niet dat zij daardoor minder echt of minder angstaanjagend zijn: in de verbeelding van een kind lopen realiteit en verzinsel immers door elkaar, zonder rangorde of onderscheid tussen echt en nep. Dat uitgangspunt is het fundament van Moeyaerts vertelling.
Illustratie uit het boek ‘Atman’.
Het boek vindt zijn oorsprong als libretto voor een kinderopera met muziek van componist Leonard Evers, die afgelopen winter door Nederland toerde. Dat zie je terug in de zangerige tekst: „Een jongetje op het menu/ na al die weken vis./ Dat lijkt ons een traktatie,/ het fijnste wat er is./ Een uitje fruiten voor de jus./ Een biertje voor de moed./ Dan zijn we tijdig aangesterkt/ als straks de storm woedt”, zoals Moeyaert de piraten laat rijmen. In de recensie in NRC werd Moeyaerts tekst geprezen als een „taaldouche vol mooie zinnen en mooie vragen”.
De jury schrijft: „Dit boek keert terug naar de kracht van de mondelinge vertelling, de muziek in de taal, het zingen van woorden en beelden.” Atman! biedt daarmee een wervelende leeservaring, die niet in de eerste plaats helder of begrijpelijk is, maar wel aansluit bij hoe een kind de werkelijkheid kan beleven. Die beleving vervat Moeyaert in woorden die blijk geven van gelaagdheid en de geraffineerde spaarzaamheid van de auteur.
Bart Moeyaert (1964) geldt als de meest vooraanstaande schrijver van jeugdliteratuur van Vlaanderen, wiens oeuvre ook internationale erkenning kreeg, met als hoogtepunt ’s werelds grootste oeuvreprijs voor jeugdliteratuur, de Astrid Lindgren Memorial Award in 2019. Die jury prees destijds zijn „gecondenseerde en muzikale taal”, die „smeult van onderdrukte emoties en onuitgesproken verlangens”, evenals zijn „wil om uit te dagen”.
Mark Janssen (links) en Bart Moeyaert.
Uitdagen doet Atman! ook: niet alleen door de dreigende wereld die Moeyaert neerzet (waar het desalniettemin uiteindelijk weer goedkomt), maar ook doordat hij als maker van kinderliteratuur geen pleaser is, maar een eigenzinnige maker die geen artistieke concessies doet. Zijn maatstaf is het dromerige jongetje dat hij zelf ooit was. Wat dat betreft hadden de slotwoorden van Atmans vertelling net zo goed uit de mond van zijn schepper kunnen komen: „Ik weet niet wat je denkt./ Ik weet niet wat je vindt./ Is alles wat ik heb meegemaakt/ bedacht door een merkwaardig kind/ dat af en toe wat aandacht wil,/ en daarom iets verzint?”
De Woutertje Pieterse Prijs werd dit jaar voor de 39ste keer uitgereikt. De andere genomineerden waren Albatros van Yorick Goldewijk, Alle dingen die mijn opa stiekem is van Gerson Main & Hedy Tjin, De oorsprong der Dingen van Jacques & Lise, Konijntjes op het kerkhof van Peer Wittenbols & Shamisa Debroey en Krekel van Annet Schaap.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden