Onderhandelingen De Pakistaanse hoofdstad Islamabad moet het toneel worden voor onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten. Het biedt het economisch zwakke land een kans op een glansrol op het internationale toneel.
Nabij het Serena-hotel in de Pakistaanse stad Islamabad zijn zeer strenge veiligheidsmaatregelen genomen. Dit hotel moet het decor vormen voor onderhandelingen tussen Iran en de VS onder leiding van Pakistan.
Een grote bus met wapentuig erop blokkeert vrijdag een van de toegangswegen naar het Serena-hotel in Islamabad. Ook alle andere wegen rond het vijfsterrenhotel in de Pakistaanse hoofdstad zijn zwaarbewaakt. Het is de beoogde ontmoetingsplaats voor besprekingen tussen vertegenwoordigers van Iran en de VS die zaterdag moeten plaatsvinden.
Pakistan is in de hoogste staat van paraatheid nu het mogelijk een glansrol kan spelen in het beslechten van de oorlog tegen Iran in het Midden-Oosten. Het heeft daar ook zelf belang bij, omdat het in hoge mate afhankelijk is van olie en gas die door de Straat van Hormuz worden vervoerd.
Maar het zou Pakistan ook geloofwaardigheid verlenen op het internationale toneel, en de aandacht afleiden van onder meer de slechte stand van de economie in eigen land. De vijandelijkheden met Afghanistan waarin het zelf is verwikkeld, zijn voorlopig ondergeschikt gemaakt.
Om te zorgen dat vertegenwoordigers van Iran veilig in Pakistan kunnen landen, heeft het land gevechtsvliegtuigen, C-130-transporttoestellen, tankvliegtuigen en AWACS-systemen naar het Midden-Oosten gestuurd, schrijft de krant India Today die zich baseert op gegevens van flighttrackers.
De aanloop naar de besprekingen was chaotisch, waarbij de onpartijdigheid van Pakistan als onderhandelaar donderdagavond in het geding kwam. Toen postte minister van Defensie Khawaja Asif een bericht op X waarin hij Amerika’s bondgenoot Israël „duivels” had genoemd en het ervan beschuldigde genocide te plegen in Libanon. Het bericht werd snel verwijderd.
De onduidelijkheid over Libanon is een splijtzwam tussen de VS en Iran sinds die dinsdag een staakt-het-vuren overeenkwamen via bemiddeling van Pakistan. Volgens de Pakistaanse premier strekt de wapenstilstand zich uit tot Libanon, maar dat werd direct ontkend door Israël en later ook door de Verenigde Staten. Israël voerde woensdag grootscheepse aanvallen uit op Libanon, waarbij ten minste 300 doden vielen.
Iran eist dat Libanon onderdeel uitmaakt van de wapenstilstand. „Het doorgaan van gesprekken om een einde te maken aan de oorlog hangt af van de naleving door de Verenigde Staten van hun verplichtingen inzake het staakt-het-vuren op alle fronten, in het bijzonder in Libanon”, verklaarde een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken tegenover het persbureau Isna.
Dat een Iraanse delegatie onderweg zou zijn naar Islamabad werd tegengesproken. Tot vrijdagmiddag bleef ook onduidelijk wie namens Iran zou moeten onderhandelen. Volgens de Pakistaanse krant Dawn komen de minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi en parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf. Irans hoogste leider, Mojtaba Khamenei, is sinds de moord op zijn vader niet in het openbaar gezien. Een toespraak waarin hij een overwinning van Iran op de VS claimde, werd namens hem voorgelezen.
De Amerikaanse president Donald Trump zei donderdag tegen NBC News evenwel „zeer optimistisch” te zijn over de mogelijkheid om een vredesakkoord te sluiten, ondanks de kloof tussen de standpunten van beide landen. Het Witte Huis maakte de samenstelling van de Amerikaanse delegatie al wel bekend: vice-president JD Vance, samen met speciaal gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff en Jared Kushner, schoonzoon van Donald Trump.
Inhoudelijk zijn er grote barrières. Zo is onduidelijk wát er in Islamabad op tafel ligt. De VS gaat uit van een eigen vijftienpuntenplan, Iran antwoorde met een tienpuntenplan.
Op voorhand bevatten die twee plannen weinig overeenkomsten. Zo eist Iran dat het uranium mag blijven verrijken en dat alle sancties tegen het land opgeheven worden. Van het opgeven van ballistische raketten spreekt het plan niet. Iran dus wil méér dan het kreeg in het nucleaire akkoord dat het in 2015 sloot met toenmalig president Barack Obama – een overeenkomst die Trump juist opzegde: het akkoord zou te slap zijn.
Trump wil onder meer dat Iran de uraniumverrijking opgeeft en geen ballistische raketten meer produceert. Zoals analist Dahlia Scheindlin opmerkt in de Israëlische krant Haaretz: „Dit zijn geen details waarover nog onderhandeld kan worden – de twee plannen staan lijnrecht tegenover elkaar.”
Naast deze gesprekken willen ook Israël en Libanon volgende week met elkaar in gesprek, maar dat gebeurt zonder wapenstilstand: Israël heeft alleen toegezegd dat het de komende dagen minder bommen zal gooien. Formeel zijn de buurlanden al 78 jaar met elkaar in oorlog.
Die gesprekken zullen onder meer gaan over het ontwapenen van de militante groepering Hezbollah en, aldus de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, „normalisering van de vreedzame relaties tussen Israël en Libanon”. De Libanese regering eist op haar beurt dat de ontwapening van Hezbollah gepaard gaat met versterking van het nationale leger, terugtrekking van Israël uit Zuid-Libanon en geld voor wederopbouw.
Israël strijdt in Libanon niet zozeer tegen de regering, maar tegen Hezbollah. Toch zal het met de regering aan tafel gaan om óver Hezbollah te praten. Dat markeert een ongemakkelijke driehoeksverhouding. Israël vindt al langer dat de Libanese regering te weinig doet om Hezbollah te ontwapenen, maar komt er sinds de recente invasie in Zuid-Libanon zelf ook achter dat dat nog niet zo eenvoudig te realiseren is.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet