Taiwan en China Voor het eerst in bijna tien jaar ontving China’s president de partijleider van de Taiwanese KMT. Die had er geen moeite mee Taiwanese onafhankelijkheid af te wijzen.
Op een door de KMT verspreide foto proostte partijleider Cheng Li-wun (links) dinsdag in Shanghai met Song Tao, hoofd van China's Bureau voor Taiwanzaken.
Met een lange handdruk, een warme toespraak, en een uitnodiging voor een tegenbezoek ging de Taiwanese oppositieleider Cheng Li-wun vrijdag op visite bij de Chinese president Xi Jinping. Die uitnodiging kwam met een voorbehoud: Cheng moet wel eerst de presidentsverkiezingen van 2028 winnen.
Want de partij die Cheng sinds november leidt, de nationalistische KMT, moet het presidentschap van Taiwan al sinds 2016 aan de progressieve DPP laten. Zo lang is het ook al geleden dat voor het laatst een KMT-leider door de Chinese president werd ontvangen.
Sinds haar aantreden profileert Cheng zich door in te zetten op betere betrekkingen met Beijing. In de gepolariseerde politiek van het democratisch bestuurde Taiwan is de relatie met China een van de belangrijkste twistpunten. De KMT geldt als het meer Beijing-gezinde kamp, terwijl de DPP het eiland beschouwt als ‘de facto zelfstandig’. Maar ook binnen de KMT is Chengs benadering van China „gedurfd”, schrijft Lev Nachman, een politicoloog verbonden aan de National Taiwan University, in een reactie op vragen van NRC.
Voor de zesdaagse reis van Cheng, die ze zelf omschreef als „vredesmissie”, was in China en in Taiwan dan ook veel aandacht. In Shanghai zei ze tegen de pers dat „in de lucht geen drones maar vogels moeten vliegen, en in het water vissen, geen onderzeeërs”. Ook bracht ze een bezoek aan het mausoleum van Sun Yat-sen in Nanjing. Sun was de grondlegger van de Republiek China (1912) en wordt zowel in Taiwan als op het vasteland als nationale held geëerd.
Cheng prees Xi vrijdag om de „buitengewone prestaties” van China onder zijn leiding en benadrukte de gedeelde cultuur en geschiedenis van Chinezen van het vasteland en in Taiwan. Daardoor „zijn er geen verschillen die niet kunnen worden opgelost”, hield ze haar gastheer voor.
Dat vond Xi ook: „In een harmonieuze familie komt alles tot bloei”, zei hij tegen Cheng. Maar „Taiwanese onafhankelijkheid ondermijnt de vrede en zullen wij absoluut niet tolereren”, voegde hij daar volgens staatspersbureau Xinhua aan toe.
Volgens China wil de huidige regeringspartij van Taiwan, de DPP, formele onafhankelijkheid. China heeft alle officiële contacten met het eiland verbroken en noemt de Taiwanese president Lai Ching-te een „gevaarlijke separatist”. China ziet Taiwan als een afvallige provincie die – liefst vreedzaam, maar desnoods met geweld – met het moederland moet worden herenigd. Cheng heeft er geen problemen mee om onafhankelijkheid af te wijzen.
Op een televisiescherm in Beijing is de ontmoeting tussen Cheng en de Chinese leider Xi Jinping te zien.
„China’s doel is om in eigen land te laten zien dat het vooruitgang boekt bij zijn benadering van de hereniging”, aldus Nachman. „Het heeft nu een politicus gevonden die de teksten uitspreekt die China wil horen, en dat geeft de communistische partij legitimiteit.”
Het bezoek komt een kleine maand voordat de Amerikaanse president Donald Trump in Beijing wordt verwacht voor een ontmoeting met Xi. De twee willen dan hun handelsconflict bijleggen – met hoge invoerheffingen en exportrestricties die beide landen pijn doen – maar mogelijk komt ook Taiwan ter sprake.
In Taiwan leeft de vrees dat Xi zal proberen zijn gast de Taiwanese onafhankelijkheid expliciet te laten afwijzen. Het officiële Amerikaanse standpunt is sinds jaar en dag dat Washington tegen „unilaterale verandering van de status quo” is. Ook Nachman denkt dat zo’n concessie van Trump mogelijk is, al denkt hij dat Trump ook beseft dat de Amerikaanse economie afhankelijk is van Taiwanese chips.
Dat Cheng zich nu profileert als een vredesduif die de relatie met China wil verbeteren, was aanvankelijk niet vanzelfsprekend. De KMT-voorzitter begon haar politieke carrière bij de DPP, en was toen voorstander van onafhankelijkheid. In een recent interview zei ze daarover dat ze in die jaren ontdekte dat dat „een doodlopende weg” is die tot Taiwans ondergang zou leiden. „Het is het niet waard. De Verenigde Staten steunen het niet, niemand ter wereld durft het te steunen.” Maar nu China en Taiwan zo lang gescheiden zijn, is het ook „logisch dat beide kanten niet zomaar ineens weer één worden”, zei ze.
De meeste opiniepeilingen laten zien dat slechts een klein deel van de Taiwanese bevolking snelle hereniging met China steunt, hoewel de meerderheid ook geen voorstander is van het uitroepen van formele onafhankelijkheid.
De Taiwanese president Lai reageerde vrijdag niet rechtstreeks op het bezoek van Cheng. Maar op Facebook waarschuwde hij dat „compromissen sluiten met autoritaire regimes ten koste gaat van soevereiniteit en democratie”.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet