Hongarije Na zestien jaar premierschap dreigt Viktor Orbán zondag de parlementsverkiezingen te verliezen van zijn uitdager Péter Magyar. Brussel, Moskou en Washington kijken met spanning naar de Hongaarse uitslag.
Premier Viktor Orbán op verkiezingscampagne in het Noord-Hongaarse stadje Pécel.
Het zijn mogelijk de belangrijkste verkiezingen van het jaar in Europa: de parlementsverkiezingen deze zondag in Hongarije. Na zestien jaar dreigt premier Viktor Orbán met zijn partij Fidesz de macht te verliezen. Oppositieleider Péter Magyar heeft vrijwel de hele oppositie achter zich verenigd en weet met zijn partij Tisza kiezers te mobiliseren in een stem tegen Orbán.
De campagnestrijd is ongekend spannend met dagelijkse onthullingen over de nauwe banden tussen de Fidesz-regering en Rusland, een heimelijk opgenomen sekstape van Magyar en een vermeend moordcomplot op Orbán. Bovendien stuurde Trump zijn vicepresident JD Vance naar Boedapest om zijn steun voor Orbán uit te spreken en leeft in Brussel de hoop dat Magyar wint zodat Hongarije geen stoorzender meer is binnen de EU. Vier vragen over de Hongaarse parlementsverkiezingen.
Orbán (62) is de langstzittende leider van de EU en heeft Hongarije sinds 2010 omgevormd tot wat hijzelf een ‘illiberale staat’ noemt: een conservatieve soevereine staat die traditioneel-christelijke gezinswaarden voorop stelt en zich afkeert van liberale vrijheden en multiculturalisme.
Critici bestempelen zijn Hongarije als een democratie met autocratische trekken, waarin de onafhankelijke rechtsstaat is uitgehold. Rechtbanken en staatsinstellingen zijn gevuld met partijloyalisten. Bijna alle media zijn in handen van bevriende oligarchen en verworden tot propagandakanalen. Kritische ngo’s worden strenger gecontroleerd en gesanctioneerd. De Central European University verhuisde na jaren van politieke druk van Boedapest naar Wenen. Lhbti’ers en migranten worden als zondebok aangewezen.
Zijn tegenstander Péter Magyar (45), een voormalig Fidesz-insider en ex-man van oud-justitieminister Judit Varga, belooft een einde te maken aan de corruptie onder Orbáns bevriende oligarchen, de miljarden aan Europese bevroren steunfondsen vrij te krijgen en de gezondheidszorg en het onderwijs te verbeteren. Die boodschap leverde al succes op bij de Europese verkiezingen in 2024, toen zijn partij met 30 procent van de stemmen tweede werd achter Fidesz. .
Orbán voert campagne op één thema: de oorlog in Oekraïne. Hij presenteert de verkiezingen als een keuze tussen oorlog en vrede. Daarbij zet hij Magyar neer als een marionet van Kyiv en Brussel, die Hongarije de oorlog in zou trekken. Zelf positioneert hij zich als de soevereine leider die stabiliteit en veiligheid garandeert.
In de meeste onafhankelijke peilingen heeft Tisza al maanden een voorsprong van ongeveer tien procentpunt. Tegelijkertijd publiceren regeringsgezinde peilbureaus cijfers waarin Fidesz als winnaar uit de bus komt.
Naast Fidesz en Tisza doen nog drie partijen mee. De satirische partij Hongaarse Hond met Twee Staarten en de liberale Democratische Coalitie lijken de kiesdrempel van 5 procent niet te halen. Het radicaal-rechtse Mi Hazánk (Ons Vaderland) haalt die kiesdrempel waarschijnlijk nét wel en geldt als potentiële coalitiepartner voor Fidesz.
De stembussen sluiten zondag om 19.00 uur. Vanaf een uur of 21.00 druppelen de eerste uitslagen van de kleinere kiesdistricten binnen. Tenzij het een nek-aan-nekrace wordt, volgt de definitieve uitslag rond middernacht.
Internationale waarnemers kwalificeren de verkiezingen in Hongarije al jaren als ‘vrij, maar niet eerlijk’. Een belangrijke reden is de beperkte zichtbaarheid van de oppositie in de media, na de overname van een groot deel daarvan door Fidesz-oligarchen. Daarnaast hebben etnische Hongaren in buurlanden stemrecht gekregen en kunnen zij per post stemmen, terwijl expats, arbeidsmigranten en studenten – die vaker op de oppositie stemmen – naar ambassades en consulaten moeten reizen.
Ook heeft Fidesz kiesdistricten hertekend en het aantal parlementszetels teruggebracht van 386 naar 199. Daardoor weegt de stem op het platteland – waar relatief veel Fidesz-kiezers wonen – zwaarder dan die in de stedelijke gebieden. Door een ingewikkelde zetelverdeling en twee stemmen per kiezer (één op een landelijke lijst en één voor het kiesdistrict) is een gewone meerderheid van 50 procent plus één stem niet voldoende voor Tisza. Fidesz behaalde in het verleden met 45 procent van de stemmen een tweederde-meerderheid. Analisten verwachten dat Tisza voor een vergelijkbare machtspositie zeker 55 procent van de stemmen nodig heeft.
De voorbije weken fungeerde Hongarije als een geopolitiek strijdtoneel. De Amerikaanse vicepresident JD Vance vloog afgelopen week naar Boedapest om Orbán te steunen en uitte kritiek op – onbewezen – „verkiezingsinmenging van Brussel”. Tegelijkertijd verschenen onthullingen over mogelijke Russische inmenging, onder meer via botnetwerken op sociale media en rond een vermeend moordcomplot op Orbán. Bovendien werd duidelijk dat Orbáns regering zeer nauwe banden onderhoudt met Rusland en informatie uit Brussel rechtstreeks doorbelt naar Moskou.
Oppositieleider Péter Magyar voert campagne in het Noord-Hongaarse stadje Kazincbarcika.
De verkiezingsuitslag zal daarom grote gevolgen hebben voor Brussel, dat hinder ondervindt van het vetorecht dat Orbán regelmatig gebruikt om Russische sancties en Oekraïense hulppakketten te blokkeren. Bovendien heeft Brussel ongeveer 20 miljard euro aan Hongarije bevroren vanwege zorgen over de onafhankelijke rechtsstaat. Een overwinning van Magyar zou de verhoudingen met de EU kunnen verbeteren, al geldt hij ook als conservatief en kritisch op Europees migratiebeleid.
Naast Brussel zullen ook Moskou en Washington met spanning naar de uitslag kijken zondagavond en hopen dat hun handlanger binnen de EU standhoudt.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU