Afrika Bambaataa (1957-2026) | hiphopartiest Afrika Bambaataa, een van de architecten van hiphop, is donderdag op 68-jarige leeftijd overleden. Hij maakte het genre elektronischer en abstracter en legde de nadruk op plezier en vrijheid. Zijn culturele erfenis wordt overschaduwd door aantijgingen van seksueel misbruik.
Afrika Bambaataa in 1986.
Als een van de architecten van het genre in de jaren 70 en 80 presenteerde Afrika Bambaataa hiphop als alternatief voor bendegeweld. Hij vermengde elektronische muziek met funk en zette eendracht en plezier voorop. De muzikale en culturele erfenis van de donderdag op 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van prostaatkanker overleden ‘Godfather of hiphop’ staat in schril contrast met de verhalen die zijn laatste jaren tekenden. Hij werd beschuldigd van seksueel misbruik van meerdere kinderen.
Afrika Bambaataa werd als Lance Taylor geboren en groeide op in de New Yorkse wijk The Bronx. Samen met DJ Kool Herc en Grandmaster Flash wordt hij gezien als een van de drie pioniers die de dj-cultuur en hiphop vormgaven in school- en straatfeesten. Afrika Bambaataa’s platencollectie was groot en breed, op zijn block parties werden niet alleen funk en soul tot hiphop gemixt, hij draaide ook salsa en vroege elektronische muziek. Daarmee zou hij in de jaren tachtig een brug slaan tussen de straat en de studio en tussen Amerika en Europa.
De Bronx werd in de jaren zeventig geteisterd door bendegeweld. Afrika Bambaataa zat bij de Black Spades-gang, maar transformeerde die naar de Universal Zulu Nation, een hiphopcollectief, of eigenlijk een beweging die nog altijd bestaat en sterk gericht is op gemeenschapszin en kennisoverdracht. Daarin presenteerde hij dj’en, rap, graffiti en breakdance als alternatief voor het uitvechten van gangoorlogen. „Hij besefte dat het tijd was om te stoppen met vechten en te beginnen met feesten”, zegt kunstenaar en hiphopkenner Michael Holman in The New York Times bij zijn overlijden.
De soundtrack van zijn straatfeesten was futuristischer, abstracter en elektronischer dan de muziek van zijn tijdgenoten. Zijn grootste hit kwam in 1982, op het platenlabel Tommy Boy. De zware beat van het baanbrekende nummer ‘Planet Rock’ is samengesteld uit samples van onder meer de nummers ‘Trans-Europe Express’ en ‘Numbers’ van de Duitse elektronische muziekpioniers Kraftwerk.
‘Planet Rock’ en opvolger ‘Looking for the Perfect Beat’ wijzen vooruit naar verschillende subgenres die later zouden opbloeien in hiphop, zoals Miami bass en de electronische funk die vooral aan de West Coast te horen was. Maar zijn benadering zou ook invloed hebben op de ontwikkeling van house, techno en electro in Amerika. Anders dan zijn mede-pioniers bereikte de dj en rapper dan ook een publiek buiten de hiphopscene. Bovendien legde hij een link naar Europa waar het genre ook voorzichtig op de radar verscheen. In Nederland scoorde hij zijn grootste hit in 1988 samen met de Britse reggaegroep UB40, met het nummer ‘Reckless’.
Afrika Bambaataa tijdens het Drum Rhythm Festival in Amsterdam in 1997.
Afrika Bambaataa speelde graag afrofuturisme en hanteerde een kosmologische benadering waarmee hij een soort hiphopversie van jazzmuzikant Sun Ra leek te zijn. Zijn Universal Zulu Nation was toonaangevend in de Afrocentric-stroming in hiphop, waar sociaalbewuste groepen als Jungle Brothers, A Tribe Called Quest en Public Enemy aan gelieerd zijn. Volgens de website van Universal Zulu Nation staat de organisatie voor onder meer wijsheid, plezier, vrijheid en gerechtigheid.
Die waarden kwamen in een ander daglicht te staan toen Afrika Bambaataa in 2016 voor het eerst werd beschuldigd van meervoudig seksueel kindermisbruik. Bambaataa ontkende, maar de Universal Zulu Nation distantieerde zich van hem en hij moest zijn functie als voorzitter neerleggen. De zaak werd geschikt, maar muziekblad Rolling Stone schrijft dat tot vorig jaar nog meerdere mannen soortgelijke aanklachten tegen Afrika Bambaataa indienden. Hij zou zijn positie als leider hebben gebruikt om destijds met jongens in contact te komen.
De Hiphop Alliance, een hiphopvakbond opgericht door onder meer Kurtis Blow, KRS-One en Chuck D roemt op sociale media Afrika Bambaataa’s bijdrage aan de vroege hiphop, met een nadruk op ‘vrede, eenheid, liefde en plezier’, maar noemt zijn erfenis ook ‘complex’: „Het is onderwerp van serieuze gesprekken in onze gemeenschap”.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden