Wat zijn dit voor vragen? Zeven dilemma’s voor Buitenhof-presentator Maaike Schoon, die zich voor haar nieuwe boek onderdompelde in de wooncrisis. ‘De woningmarkt gaat ook over ideeën, en over ongelijkheid.’
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Vraag of aanbod?
‘Vraag! In mijn boek Waarom jij geen huis kunt betalen schrijf ik dat de oorzaak daar ligt. In het debat over de hoge huizenprijzen spreken politici vaak over het aanbod, over het te lage aantal huizen in Nederland. Als dat het probleem is, zou de oplossing simpel zijn: bouwen.
‘Maar economen vertellen een heel ander verhaal dan politici. Zij wijzen op iets anders: sterk stijgende grondprijzen. Grond en huizen zijn twee verschillende dingen. Huizen kun je bijbouwen, maar grond niet. En als er veel geld is, bijvoorbeeld omdat de rente laag is of dankzij ruime hypotheeknormen, vertaalt zich dat in hoge grondprijzen op gewilde locaties. Grond is op een gegeven moment altijd op. Een gewilde locatie, zoals de grachtengordel, kun je niet dupliceren.
‘Je kunt in theorie duizenden woningen in een weiland vlak bij Zaandam bouwen, het is alleen de vraag of de prijzen van de huizen in het centrum van Amsterdam daardoor direct zullen dalen. Want ook mensen uit Deventer willen dan mogelijk in Zaandam wonen. Uiteindelijk worden de huizen in Deventer, of nog verder in de periferie, dan misschien goedkoper, maar die in het centrum van Amsterdam niet per se.
‘Wat bijdraagt aan de hoge huizenprijzen, is dat Nederland, zoals de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, red.) onlangs meldde, kampioen is als het gaat om belastingcadeautjes voor eigen woningbezitters.
‘Een lichtpuntje is denk ik wel dat Nederlanders langzamerhand begrijpen dat er iets niet klopt. De steun voor een van de belastingcadeautjes, de hypotheekrenteaftrek, neemt af. Van de D66-stemmers wil 16 procent eraan vasthouden. Bij de VVD-stemmers is dat 55 procent – ja, een meerderheid, maar geen enorme.’
Jean-Jacques Rousseau of John Locke?
‘Locke. In de 17de eeuw schreef hij dat mensen een natuurlijk recht hebben om de aarde te bezitten, omdat ze die aarde vermengen met hun eigen arbeid. Maar, schreef hij daarbij, dat principe gaat op zolang er genoeg goede grond overblijft. En wat mij betreft is dat laatste essentieel: blijft er wel genoeg over?
‘Rousseau stond lijnrecht tegenover Locke. Hij zei dat de eerste man die een grenspaal om een stuk grond heeft gezet een bedrieger is, omdat de aarde van niemand is en de vruchten ervan ons allemaal toekomen.
‘Dat ik voor Locke kies, is misschien een beetje VVD’erig, maar eigendomsrechten kunnen ook veel innovatie en stabiliteit opleveren.
‘Ik heb theaterwetenschappen gestudeerd en vraag me ook af waarom ik de woningmarkt zo fascinerend vind. Termen als eigenwoningforfait, hypotheekrenteaftrek, Wet betaalbare huur – verschrikkelijk. Maar ik heb een boek geschreven dat ik ook zelf had willen lezen, omdat de woningmarkt ook over ideeën gaat, zoals die van Locke en Rousseau, en over ongelijkheid.
‘Veel starters kunnen nu alleen een huis kopen dankzij hun ouders. Mensen met minder mazzel kunnen dat niet.
‘Ik kon in 2011 alleen een huis kopen vanwege de financiële crisis, toen de prijzen laag waren. Met de prijzen van nu had ik dat niet kunnen doen. En ik weet niet of ik zonder betaalbaar huis Buitenhof-presentator had kunnen worden. Omdat mijn woonlasten niet enorm hoog waren, kon ik ervoor kiezen mijn agenda te legen om vol voor dat programma te gaan. Het wel of niet hebben van een woning werkt door in alle facetten van je leven.’
Geschreven journalistiek of televisiejournalistiek?
‘Geschreven journalistiek. Ik ben begonnen bij Het Parool en in mijn hoofd ben ik nog altijd een beetje stadsverslaggever. Geschreven journalistiek is heerlijk omdat je eerst intens met mensen praat, maar daarna fucken ze allemaal op en ga je het zelf zitten opschrijven. Dat is lekker rustig.
‘Maar vraag je ‘Geschreven journalistiek of Buitenhof?’, dan weet ik het niet. Buitenhof, waar ik sinds 2015 werk, is mijn lievelingsprogramma, een eiland in de barre wereld van de televisiejournalistiek. Het is toch goed dat er één programma is dat kiest voor verdieping, internationale gasten en confronterende politieke interviews.
‘Je moet er alles weten over alles, over de politieke situatie in Oekraïne, over monetair beleid, over het gasdossier in Groningen. I love Het Parool, maar een reportage over het nieuwste nijlpaard in Artis, o nee er zijn geen nijlpaarden meer in Artis, de nieuwste olifant in Artis, is anders.’
Botsauto’s of grijpkranen?
‘Botsauto’s. Nu moet ik zeker vertellen dat ik uit een Noord-Hollands kermisdorp kom? En dat je daar überhaupt niet in attracties gaat, omdat je daar alleen maar bent om een deel van je jaarsalaris erdoorheen te drinken? Áls je dan in een attractie gaat, ga je de botsauto’s in. Maar dan ben je dronken, dus daar slinger je ook zo weer uit. De grijpkraan heb ik ook weleens gedaan, maar daar ging ik failliet op, want dat is natuurlijk een grote scam.
‘Ik heb nu wel het idee dat ik de kermis cultural aan het appropriaten ben, want ik ben er al tien jaar niet meer geweest.
‘Maar ik ben dus opgegroeid in Akersloot. Mijn moeder was verpleegkundige, mijn vader werkte bij de Hoogovens. Ik heb er altijd van gehouden om met mijn handen te werken en wilde decors ontwerpen, maar dan moet je de kunstacademie doen en daarvoor werd ik afgewezen.
‘Ik besloot toen een jaartje theaterwetenschap te studeren om het daarna nog eens te proberen, maar tot mijn verbazing vond ik dat nadenken en analyseren leuk – en besloot ik het maar af te maken. In mijn tweede jaar bleek ik een minor journalistiek ook geweldig te vinden.’
Herman van der Zandt of Paulien Cornelisse?
(Slaakt kreet.) ‘Toch Paulien, sorry Herman. Voordat ik meedeed aan De slimste mens wist mijn dochter niet meer wat ze moest lezen en heb ik haar De verwarde cavia gegeven. Dat vond ze geweldig, dus nu is Paulien bij ons thuis een soort idool.
‘Herman is ook geweldig. Nadat ik mijn eerste aflevering had gewonnen, kwam hij naast me zitten. ‘Nu is het oké’, zei ik, ‘hierna kan ik gewoon sterven.’ Hij geloofde me niet, want hij wist hoe competitief ik ben, maar ik meende het echt. Als je de eerste aflevering overleeft, is het allemaal prima. Maar nu ik in de finaleweek zit, wil ik die natuurlijk ook winnen. De geheimhoudingsovereenkomst van KRO-NCRV is streng, dus ik mag nog niet zeggen of dat ook is gebeurd.’
Beroemd of anoniem?
‘Anoniem. In het begin dacht ik weleens: als ik Buitenhof zou kunnen presenteren met een masker, zou ik dat doen.
‘Toen er in 2021 een presentatorplek vrijkwam, dacht ik: ik ben gek als ik me hier niet voor aanmeld. Ik vind dat je moet woekeren met je talenten.
‘Ergens heb ik altijd wel een beetje geweten dat ik het zou kunnen. Tegelijkertijd ging dat gepaard met enorme zelfhaat en twijfel. (Zet stemmetje op.) ‘Wie ben jij dat je denkt dat je dit kunt?!’ Ook omdat je geen invloed hebt op hoe je overkomt op televisie. Voor hetzelfde geld denken mensen: wat zit daar voor debiel? Tot mijn vreugde bleek dat niet zo te zijn.
‘Al vinden sommige kijkers het wel irritant dat ik moeite heb om mijn hoofd in de plooi te houden. Mijn wenkbrauwen leiden een eigen leven, gaan alle kanten op. En als een gast aan een verhaal begint dat ik al ken, denk ik ‘ga weg’ en dat zie je ook aan mijn gezicht.
‘Om Buitenhof te presenteren moet je niet bang zijn aangelegd en ik ben heel bang aangelegd maar niet aan die tafel, want daar weet ik wat ik moet doen en wat ik wil weten. Mijn werk is een middel om mijn verlegenheid te overwinnen. Het is fijn dat ik als presentator een rol heb, de sociale interactie is van tevoren afgesproken.’
Aleksander Sjoelgin of Ingrid Coenradie?
‘Dat mijn interview met Sjoelgin, de Russische ambassadeur, werd genomineerd voor de Sonja Barend Award (voor beste televisie-interview, red.), snapte ik beter. Niet omdat ik dat mijn beste interview vind, want dat vind ik niet.
‘Maar aan de lieve mensen die daarna allemaal shit naar me toe stuurden, doe even normaal. Ik was zó zenuwachtig. Doe zelf maar tijdens je tiende live-uitzending, twee weken na de invasie in Oekraïne, een interview met de Russische ambassadeur, in het Engels. Succes ermee.
‘Maar het interview heeft uiteindelijk voor een belangrijk deel ook mijn carrière bepaald. Mensen leerden me kennen, daarvoor hadden ze geen flauw idee. En het werkte louterend. Ik kreeg veel Twitter-haat over me heen, ik denk van Russische trollen. Ik wist dat alles wat daarna zou komen, minder erg zou zijn. En inhoudelijk sta ik nog steeds achter mijn aanpak. Ik zou elke vraag nog precies zo stellen. Sommige mensen zeiden dat ik hem niet zo had moeten onderbreken. Maar had ik hem dan nog meer propaganda moeten laten verkondigen?’
1984Geboren in Akersloot
2003-2006Bachelor theaterwetenschappen aan Universiteit van Amsterdam
2006-2008 Master journalistiek aan Rijksuniversiteit Groningen
2007-2009Journalist voor Het Parool
2009-2015Journalist voor Opzij
2015-2018Redacteur Buitenhof
2018-2021Onderzoeksjournalist bij Vrij Nederland
2021-nuPresentator Buitenhof
2026Finalist De slimste mens
2026Boek Waarom jij geen huis kunt betalen (Pluim)
Maaike Schoon woont in Amsterdam met haar twee kinderen en haar vriend.
Maaike Schoon: Waarom jij geen huis kunt betalen. Pluim; 256 pagina’s; € 22,99.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant