In de eerste uren nadat het bestand tussen de VS en Iran was ingegaan, bleek meteen hoe fragiel het is.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Terwijl Israël zijn bombardementen op Libanon met volle kracht voortzette en het verkeer in de Straat van Hormuz nauwelijks op gang kwam, vlogen de eerste dreigementen tussen de VS en Iran alweer over en weer.
Zowel Iran als de VS maken één ding duidelijk: dit bestand is tijdelijk en pas nadat er verder is gepraat en de ander aan allerlei eisen tegemoet is gekomen, wordt de strijdbijl definitief begraven.
De gesprekken tussen Washington en Teheran vinden dit weekeinde in Pakistan plaats, maar de kloof die binnen twee weken overbrugd moet worden, is enorm. Zo hamert Iran erop dat het vasthoudt aan zijn ‘soevereine recht’ om uranium te verrijken, terwijl het Witte Huis duidelijk maakt dat er niet onderhandeld kan worden over ‘het einde aan de verrijking van uranium in Iran’.
‘Met zulke verschillen is het niet alleen lastig om te bepalen naar welk eindresultaat je toe wilt werken’, zegt Robert Malley, die onder president Joe Biden als speciale Iran-gezant heeft gediend, in de New York Times. ‘Het is zelfs ingewikkeld om te zien waar je moet beginnen.’
En terwijl de details over de ontmoeting werden besproken, werd op sociale media alweer met nieuw geweld gedreigd. Zo plaatste de Amerikaanse president Trump donderdagochtend vroeg (Nederlandse tijd) een bericht waarin hij stelde dat ‘alle Amerikaanse schepen, vliegtuigen en militairen in de regio blijven totdat er een echte overeenkomst is gesloten.’ Vervolgens waarschuwde hij dat ‘het schieten’ anders weer zal beginnen. ‘Groter, beter en sterker dan iemand ooit heeft gezien!’
De Iraanse president Masoud Pezeshkian hekelde op zijn beurt de Israëlische aanvallen op Libanon. Volgens Iran valt Libanon ook onder het staakt-het-vuren en wordt dat nu dus door Israël geschonden – en als dat zo blijft is verder onderhandelen volgens hem ‘zinloos’. ‘Onze vinger blijft op de trekker’, schreef hij op sociale media. ‘Iran zal zijn Libanese broeders en zusters nooit in de steek laten.’
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu kondigde donderdag aan dat hij opdracht heeft gegeven voor directe onderhandelingen met Libanon. ‘Deze zullen gaan over de ontwapening van Hezbollah en het normaliseren van een vreedzame relatie tussen onze landen’, aldus Netanyahu in een verklaring.
Dat wil nog niet zeggen, meldt een anonieme bron aan Israëlische media, dat Israël zijn aanvallen voor de duur van de gesprekken stilzet, terwijl Libanon juist aanstuurt op een tijdelijk staakt-het-vuren.
De aankondiging komt na een massale reeks Israëlische aanvallen op Libanon – de zwaarste sinds de Libanonoorlog van 1982. Het leidde in de hoofdstad Beiroet tot enorme chaos op straat en in ziekenhuizen. Volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid zijn er 203 mensen om het leven gekomen, worden er 33 mensen vermist en zijn 1.078 anderen gewond geraakt. Eén van de doden zou de neef en persoonlijk secretaris van Hezbollah-leider Naim Qassem zijn.
De zware aanvallen leidden tot felle internationale kritiek. Volgens EU-buitenlandchef Kaja Kallas zetten ze de wapenstilstand met Iran ‘onder grote druk’ en kan het recht van Israël om zichzelf te verdedigen ‘dergelijke enorme verwoesting’ niet rechtvaardigen.
De Franse president Emmanuel Macron benadrukte eerder tijdens een gesprek met Trump en zijn Iraanse collega Pezeshkian dat het noodzakelijk is om het bestand tussen de VS en Iran uit te breiden naar Libanon. Dat is volgens Macron een ‘noodzakelijke voorwaarde’ voor een ‘geloofwaardig en duurzaam bestand’.
Volgens zowel Teheran als bemiddelaar Pakistan is een wapenstilstand in Libanon onderdeel van het Iraans-Amerikaanse bestand, maar Israël en de VS spreken dat tegen. Volgens de Amerikaanse president Vance heeft Israël wel aangeboden ‘zich een beetje in te houden’ om de onderhandelingen over een definitief einde aan de oorlog te bespoedigen.
Een ander belangrijk onderdeel van het bestand is de opening van de Straat van Hormuz – de zeestraat die cruciaal is voor de export van olie en gas uit de regio. Honderden tankers liggen te wachten om hun goederen weer te kunnen vervoeren, maar vooralsnog is het verkeer nog niet op gang gekomen.
Iran heeft de straat gedurende de hele oorlog in zijn greep gehouden door mijnen te leggen en schepen aan te vallen. Als onderdeel van het staakt-het-vuren zal Iran weer een veilige doorgang toestaan, maar de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken maakte duidelijk dat de schepen wel moeten coördineren met de Iraanse strijdkrachten en dat er tol zal worden geheven.
De wereldwijde opluchting was van korte duur, want na de hevige bombardementen op Libanon zei het Iraanse regime de zeestraat weer te sluiten. Nederlandse reders zeiden donderdag nog steeds niet te weten wat de voorwaarden zijn waaronder schepen weer door de Straat van Hormuz kunnen varen.
Het Russische staatspersbureau Tass meldde donderdag dat Iran heeft afgesproken maximaal vijftien schepen per dag toe te laten. Als dat klopt, is dat een fractie van de 135 schepen die de zeestraat voor de oorlog dagelijks passeerden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant