Vrijdag wordt in Teheran een grote gebedsdienst gehouden voor de gedode Iraanse leider Ali Khamenei. De vraag is of diens zoon en opvolger Mojtaba daar zal verschijnen, nu de bombardementen zijn gestopt. Hij is sinds het begin van de oorlog niet publiekelijk gezien.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De berichten over Mojtaba Khamenei’s toestand lopen nog altijd uiteen. Woensdag hield de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth vol dat zijn inlichtingendiensten bewijs hebben dat de 56-jarige geestelijke ‘gewond en mogelijk verminkt’ zou zijn.
Een dag eerder meldde de Britse krant The Times dat de Iraanse leider bewusteloos is, in de heilige stad Qom wordt verpleegd en niet meer in staat is ‘om deel te nemen aan de besluitvorming door het regime’. Dat zou blijken uit een diplomatiek bericht dat is gestuurd naar de Golfstaten, gebaseerd op Israëlisch-Amerikaanse inlichtingen.
Maar Barak Ravid van nieuwssite Axios, een van de best ingevoerde Israëlische journalisten, meldde donderdag dat Khamenei een actieve en beslissende rol had gespeeld bij het staakt-het-vuren met de VS. De nieuwe Iraanse leider zou maandag en dinsdag de Iraanse onderhandelaars opdracht hebben gegeven een akkoord te sluiten. Volgens Ravid hebben drie bronnen de cruciale rol van Khamenei bevestigd.
De communicatie tussen Khamenei en de onderhandelaars zou stroef zijn verlopen omdat de Iraanse leider uitsluitend met briefjes reageerde, doorgespeeld door koeriers. Teheran wilde zo voorkomen dat Israël hem op het spoor kwam en zijn schuilplaats zou bombarderen.
Op de eerste dag van de oorlog liquideerde de Israëlische luchtmacht zijn vader, opperste leider Ali Khamenei, samen met andere familieleden in Teheran. Dat was ook het moment dat Mojtaba gewond raakte.
Nu er een wapenstilstand van kracht is, rijst de vraag of Khamenei en andere leiders zoals president Masoud Pezeshkian het aandurven weer in het openbaar te verschijnen. De eerstvolgende gelegenheid is vrijdag, bij de grote gebedsdienst in Teheran voor Khamenei’s vader nu de veertig dagen van rouw voorbij zijn.
Op donderdag werden herdenkingsbijeenkomsten in Teheran en andere steden massaal bezocht. Door de gebedsdienst te leiden, kan Khamenei zich voor het eerst als opperste leider aan de Iraniërs laten zien. De vraag is niet alleen of hij dat aandurft, maar ook of zijn gezondheid het toelaat.
In de Iraanse staatsmedia en op sociale media is Khamenei springlevend en wordt hij gepresenteerd als de onmiskenbare leider van de islamitische republiek. Er gaat geen dag voorbij zonder schriftelijke verklaringen waarin hij van leer trekt tegen de Israëlisch-Amerikaanse ‘agressie’.
Maandag reageerde Khamenei op de liquidatie door Israël van twee belangrijke leiders van de Revolutionaire Garde, onder wie inlichtingenbaas Majid Khademi. Hij waarschuwde op Telegram dat ‘moorden en misdaden’ de kracht van het leger niet zullen aantasten
Op X veroordeelt hij de VS en Israël als ‘Amerikaanse en zionistische demonen die kinderen vermoorden’, vanwege de luchtaanval op de meisjesschool in Minab waarbij volgens Iran 170 doden vielen. Khamenei: ‘Maar de Iraanse natie zal zaadjes van hoop planten in het hele land, zodat elk daarvan, als God het wil, in de komende jaren in overvloed vruchten zullen dragen.’
Zolang het bij schriftelijke verklaringen blijft, is het de vraag of hij nog leeft en hoeveel invloed hij heeft op de besluitvorming. The Washington Post meldde eerder dat de Revolutionaire Garde van het machtsvacuüm in Teheran gebruik heeft gemaakt om de macht naar zich toe te trekken.
Als het klopt dat Khamenei deze dagen toch een actieve rol speelt in het bestuur van Iran, moet hij er rekening mee houden dat Israël de komende maanden nog altijd een poging kan wagen om hem uit te schakelen. Zelfs als er een definitief staakt-het vuren van kracht wordt.
‘Iedere leider die door het Iraanse terreurregime wordt uitgekozen om het plan voor de vernietiging van Israël voort te zetten, zal een gegarandeerd doelwit voor een moordaanslag zijn, ongeacht zijn naam of waar hij zich schuilhoudt’, dreigde de Israëlische minister van Defensie Israel Katz in maart.
In de Israëlische regering is de woede groot dat Iran in veertig dagen 1.435 raketten en drones op Israël wist af te vuren, waaronder clustermunitie. Daarbij vielen 42 burgerdoden.
Het Israëlische leger, dat 25 hoge Iraanse leiders liquideerde, liet woensdag opnieuw zien waartoe het in staat is. Bij de zware bombardementen in Libanon werd de secretaris en neef van Hezbollah-leider Naim Qassem gedood.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant