Ondanks maatregelen en toegenomen bewustzijn is het aantal vrouwen dat te maken krijgt met zwangerschapsdiscriminatie afgelopen jaren niet afgenomen. Zij lopen onder meer salarisverhoging mis of krijgen geen contractverlenging.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Van de vrouwen die tijdens hun werk zwanger waren of in die periode werk zochten, kreeg vermoedelijk 44 procent te maken met zwangerschapsdiscriminatie, zo blijkt uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken. Dat is nauwelijks een verandering ten opzichte van 2012, toen het College voor de Rechten van de Mens zwangerschapsdiscriminatie voor het eerst uitgebreid tegen het licht hield en het percentage op 45 procent uitkwam.
Om te voorkomen dat alleen ervaren discriminatie werd onderzocht, legden de onderzoekers van SEO 1.156 vrouwen die in de afgelopen vier jaar zijn bevallen in een enquête ook situaties voor waarin sprake was van zwangerschapsdiscriminatie zonder dat de onderzoekers het expliciet zo noemden. Hadden ze zo’n situatie meegemaakt, dan werd dat meegenomen als vermoedelijke discriminatie.
SEO ziet die vermoedelijke discriminatie met name bij sollicitatieprocedures en bij beslissingen over het al dan niet verlengen van tijdelijke contracten. Ook bij het omzetten van een tijdelijk contract in een vast dienstverband komt zwangerschapsdiscriminatie relatief vaak voor. Van vrouwen die tijdens hun zwangerschap solliciteerden zegt ongeveer 31 procent dat werkgevers de zwangerschap expliciet als reden noemden voor de afwijzing.
Zwangerschapsdiscriminatie doet zich ook op andere manieren voor, al is het in mindere mate. Zo zijn er werkgevers die vrouwen verplichten om het zwangerschapsverlof te compenseren met vakantiedagen (11 procent) of vrouwen na terugkeer van verlof zonder overleg een andere functie geven (12 procent). Ook lopen vrouwen promoties, bonussen of salarisverhoging mis door zwangerschap (17 procent).
Dat is allemaal verboden volgens de Nederlandse wet: een vrouw die een kind verwacht of een kinderwens heeft mag niet anders worden behandeld dan andere werknemers.
Maar ondanks het duidelijke verbod, blijkt het nog behoorlijk lastig te herkennen. Van de vrouwen die zelf te maken krijgen met zwangerschapsdiscriminatie benoemt slechts 42 procent het als zodanig. Dat is wel weer een toename van 14 procentpunt ten opzichte van de resultaten van een onderzoek uit 2016. Die verbetering is volgens de onderzoekers mogelijk het gevolg van de ‘informatie- en bewustwordingscampagnes’ van afgelopen jaren.
Maar ook als vrouwen doorhebben dat er sprake is van discriminatie, doen zij er in het overgrote deel van de gevallen geen melding van. Vrouwen stappen niet vaak naar een vertrouwenspersoon of klachtencommissie omdat ze bang zijn dat het de arbeidsrelatie schaadt. Ook denken ze dat discriminatie moeilijk te bewijzen is omdat het vaak niet valt terug te brengen op één gebeurtenis, maar er sprake is van een opeenstapeling of patroon.
Het helpt daarbij niet dat 63 procent van werkgevers ‘niet volledig’ op de hoogte is van de regels rond zwangerschapsdiscriminatie. Zij weten vooral weinig over gelijke behandeling bij sollicitaties en de rechten die vrouwen hebben bij terugkeer van zwangerschapsverlof.
Ook zien werkgevers ‘praktische belemmeringen’ om discriminatie te voorkomen. Met name kleine bedrijven hebben moeite met het opvangen van zwangerschapsverlof of verminderde inzetbaarheid. Ook werkgevers die wel bereid zijn de regels na te leven, doen dat in de praktijk niet: belangen als personeelsplanning en kosten wegen veelal zwaarder.
Om zwangerschapsdiscriminatie te voorkomen suggereren de SEO-onderzoekers om informatie ‘gericht’ aan te bieden via verloskundigen of het UWV bij verlofaanvragen. Omdat blijkt dat ook werkgevers die de regels wel kennen ze alsnog overtreden, kan het ministerie ook kijken naar ‘actiever toezicht’, ‘bestuurlijke boetes’ en ‘standaard schadevergoedingen’.
In een reactie op het onderzoek schrijft minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (D66) dat er ‘nog behoorlijke stappen’ zijn te zetten om discriminatie aan te pakken. Wat de minister voor ogen heeft, is nog niet duidelijk. Vijlbrief wil de komende tijd in gesprek over een aanpak en ‘informatievoorziening’ verbeteren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant