Aan het eind van het jaar kan een uitzonderlijk warme El Niño ontstaan, blijkt uit berekeningen. Het natuurverschijnsel leidt wereldwijd tot extreem weer. De vorige ‘super-El Niño’ veroorzaakte veel rampspoed, zoals verwoestende bosbranden in Australië.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit nieuwe modelberekeningen die het weerverschijnsel proberen te voorspellen. Volgens de computersimulaties is er zo’n 62 procent kans dat er deze zomer al een El Niño ontstaat, ongewoon vroeg voor een fenomeen dat niet voor niets ook ‘het kerstkind’ heet.
Bij een El Niño geeft de Stille Oceaan voor de kust van Chili extra warmte af aan de oppervlakte – vandaar dat de sterkte van het verschijnsel wordt uitgedrukt in graden Celsius. Die warmte verstoort vervolgens de weerpatronen op de halve wereldbol.
Volgens in elk geval één computermodel kan het natuurverschijnsel eind dit jaar een warmte bereiken van 2,6 graden Celsius. Dat is extreem: vanaf 1,5 graad geldt een El Niño als ‘sterk’, boven de 2 graden is er sprake van een ‘super-El Niño’. Het record staat tot dusver op de El Niño van 2015, die niet warmer werd dan ‘slechts’ 2,4 graden Celsius.
Tijdens de vorige super-El Niño, tien jaar geleden, waren er onder meer recordbosbranden in Australië, zware regens en overstromingen in de Verenigde Staten en Zuid-Amerika, door uitdroging mislukte rijstoogsten en voedselrellen in Zuidoost-Azië, en een recordhittegolf in India met temperaturen tot 51 graden Celsius.
Bij de El Niño van dit najaar kan dat dus allemaal nog wel eens heftiger worden. ‘Zo’n El Niño komt boven op de klimaatverandering’, zegt Rob Sluijter, klimaatwetenschapper bij het KNMI. ‘In een land als India, waar de hitte ’s zomers vaak al haast niet te doen is, wordt het dan bijna onleefbaar als er minder moessonregen valt en de hitte extra oploopt.’
Lichtpuntje, zegt Sluijter, is dat er nog een aanzienlijke kans is dat het uiteindelijk meevalt. Volgens het Amerikaanse centrum voor atmosfeeronderzoek NOAA is het gemiddelde van alle doorrekeningen een El Niño van ‘slechts’ 1,3 graden. Dat is gemiddeld: het is ook denkbaar dat we juist een tamelijk zwakke El Niño tegemoet kunnen zien.
‘De kern van het verhaal is: er is grote kans op een El Niño eind dit jaar, en een klein deel van de modeloplossingen komt erop uit dat het een heel sterke gaat worden’, zegt Sluijter. ‘Super-El Niño klinkt natuurlijk mooi. Maar het moet natuurlijk nog wel eerst gebeuren.’
Maar een combinatie van elf weermodellen, onder meer van Nasa en het Europese weercentrum ECMWF, komt ook uit op een El Niño die in augustus al het predikaat ‘super’ zal krijgen, en die in november door het record van 2015 breekt. Een enkele uitschieter in de doorrekeningen komt zelfs uit op een El Niño van rond de 4 graden Celsius. Dat zou volstrekt ongekend zijn.
In Europa is de invloed van El Niño’s overigens nauwelijks voelbaar. Alleen in Spanje en Portugal is er een wat hogere kans op regen in de herfst. Maar voor veel meer invloed ligt ons continent te ver weg van de bron van het zeefenomeen, een halve planeet verderop.
Momenteel zit de Stille Oceaan nog in het staartje van een La Niña, de tegenhanger van El Niño, met juist koeler zeewater bij Chili. Maar op temperatuurkaarten is al te zien hoe de eerste bellen warmer water al aan de oppervlakte beginnen te komen. Het is voor het eerst sinds 2019 dat een El Niño zich begint te ontwikkelen.
Zoals het er nu voor staat, kan de gemiddelde wereldtemperatuur dit jaar uitkomen op ongeveer 1,53 graden warmer dan vóór de Industriële Revolutie, blijkt uit voorlopige berekeningen van het Californische klimaatinstituut Berkeley Earth.
Het jaar 2026 zou daarmee een tweede plaats bemachtigen op de lijst van warmste jaren ooit gemeten. Experts verwachten dat de El Niño van eind dit jaar, als die doorzet, volgend jaar nog de grootste invloed zal hebben. Tegen die tijd werkt de extra temperatuurpuls vanuit zee door in het klimaatsysteem.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant