Het kabinet mag van de Tweede Kamer verder onderhandelen met Tata Steel over een ‘maatwerkafspraak’ voor een versnelde vergroening van de omstreden staalfabriek in IJmuiden. Maar de fracties verbinden daaraan wel een aantal stevige voorwaarden.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Dat bleek dinsdagavond tijdens het Kamerdebat over een intentieverklaring die het vorige kabinet eind september met Tata tekende. Die moet eind dit jaar tot afspraken leiden om de omstreden staalfabriek in IJmuiden versneld ‘groen staal’ te laten produceren, waarbij minder CO2 wordt uitgestoten. Daarvoor zou de regering in totaal 2 miljard euro aan staatssteun geven.
Met het geld kan Tata Steel een aantal maatregelen treffen, die bovenop de wettelijke verplichtingen komen om de productie in IJmuiden komende jaren (voor 2030) versneld te vergroenen. Het bedrijf zal een van de twee kolengestookte hoogovens vervangen door een ander systeem, waarbij staal wordt gemaakt met gas en elektriciteit en waarbij CO2 zal worden afgevangen. Daardoor zou de CO2-emissie van de grootste uitstoter van Nederland met zo’n 40 procent dalen.
Voor deze extra klimaatwinst betaalt de overheid 1,4 miljard euro. De overige 600 miljoen euro is bedoeld om de vervuiling van de fabriek te verminderen. Dat moet vooral gebeuren middels het overkappen van velden met kolen- en ijzererts, waardoor er minder (ultra)fijnstof in de omgeving terechtkomt. Tata Steel verwacht zelf tussen de 2,3- en 4 miljard euro te investeren in het groenestaalplan.
Afgelopen weken kwam er veel kritiek op het plan. Zo waarschuwden 117 wetenschappers dat het project ‘zeer riskant’ en economisch onverstandig is. Toch staat een meerderheid van de fracties nog steeds achter de hoofdlijnen van de intentieverklaring en het idee om groen staal te maken. Tijdens het debat gaven zij verantwoordelijk minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) nog wel een stevig wensenlijstje mee.
De fracties willen vooral dat er strengere gezondheidseisen worden verbonden aan de afspraken. Die zijn namelijk niet hard genoeg, volgens een commissie van experts die door de staat zelf is ingesteld. Met name Kamerlid Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) hamerde erop dat de adviezen van deze experts worden opgevolgd, wat veel weerklank vond binnen de Kamer.
SP-leider Jimmy Dijk kreeg steun voor zijn suggestie dat overheid en personeel meer zeggenschap moeten krijgen voor de miljarden die de regering in het bedrijf stopt. Al bleef in het midden hoe die zeggenschap er precies uit zou zien.
Het debat ging dinsdag verlaat van start. De Kamer wilde eerst van de minister opheldering over het interview dat Tata-topman Hans van den Berg aan de Volkskrant gaf. Hij vertelde daarin dat Tata twee vervuilende kooks- en gasfabrieken wil sluiten, als onderdeel van de onderhandelingen over de maatwerkafspraak.
Kamerleden waren verbolgen dat zij dit nieuws via de media moesten vernemen. Minister Van Veldhoven stuurde daarop, voor aanvang van het debat, nog een brief naar de Kamer, om toelichting te geven. Ze had dit niet eerder uit eigen beweging gedaan, omdat er volgens haar nog niet veel te melden was.
Van Veldhoven noemde het positief voor de omgeving dat het bedrijf nadenkt over versnelde sluiting van fabrieken. Maar zij benadrukte dat de staat hieraan niet zal meebetalen, omdat deze aanpassingen sowieso al wettelijk verplicht zijn. De link tussen sluiting en maatwerk is ‘compliance’, legde Van Veldhoven uit. Waarmee ze bedoelt dat Tata zich aan de wet moet houden.
Als de fabriek de milieuwet overtreedt, kan dat een reden zijn om de maatwerkafspraken op te zeggen. Voor Tata is dat risico groot, want het krijgt de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen door de twee kooks- en gasfabrieken maar niet onder controle.
Vorig jaar legde de plaatselijke toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied de fabriek voor 8,5 miljoen euro aan boetes op. Die oplopende dwangsommen en de dreiging van een gedwongen sluiting, zijn ‘onhoudbaar’, zei Van den Berg dinsdag tegen de Volkskrant.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant