De gemeente Amsterdam helpt ‘zelfredzame’ daklozen, die op de Amsterdamse huurmarkt bijna nergens terechtkunnen, te verhuizen naar andere regio’s. Wachttijden voor sociale huurwoningen zijn daar veel korter. ‘Ik vind veel makkelijker werk dan een woning.’
In een buurtcentrum in de Amsterdamse Jordaan kijkt de 56-jarige Arzu Vefa aandachtig naar een tabel met namen van regio’s en woningcorporaties. Websites met sociale huurwoningen in onder andere de Achterhoek en Oost-Brabant zijn gemarkeerd. ‘Elke maand worden daar woningen verloot. Daarop gaan we reageren’, vertelt de vrijwilliger die Vefa begeleidt.
Hoewel Vefa, die al tweeënhalf jaar naar een huis zoekt, zichzelf beschouwt als een echte Amsterdamse, wil ze best naar ‘de regio’. ‘Helmond, Oss, Gouda, het maakt niet uit. Ik wil gewoon een dak boven mijn hoofd.’
Op dit spreekuur ‘Woning zoeken buiten Amsterdam’ helpt Buurtteam Amsterdam dakloze Amsterdammers als Vefa om naar andere regio’s te verhuizen. Vrijwilligers helpen bij het inschrijven op woningzoeksites en geven tips over waar woningzoekenden veel kans maken, bijvoorbeeld in krimpregio’s. Meerdere organisaties in de hoofdstad organiseren zulke spreekuren; in totaal verhuisden sinds 2021 meer dan vierhonderd huishoudens via deze aanpak weg uit Amsterdam, meldt de gemeente.
Natuurlijk zoekt iedereen ook binnen Amsterdam, maar daar is de wachttijd voor een sociale huurwoning ongeveer tien jaar. ‘Aan de randen van Nederland’, zoals vrijwilliger Herman het noemt, is die jaren korter.
De groep die maatschappelijk werker Federica Armandillo hier wekelijks terugziet, heet in beleidsjargon zelfredzaam. Dat betekent dat ze geen verslavingen of psychiatrische problemen hebben. Velen zijn ‘economisch dakloos’: het leven (een scheiding, familieruzie, ontslag) overkwam hun, daarna raakten ze dakloos.
‘Mensen die hier komen hebben banen, lopen stage, studeren’, zegt Armandillo. Enkelen slapen op straat, maar de meesten bij bekenden op de bank, in hun eigen auto of in onzekere huisvesting als onderhuur.
Voor deze ‘zelfredzamen’ is het in Amsterdam moeilijk om weer aan een woning te komen. De daklozenopvang is grotendeels gereserveerd voor mensen met zware verslavings- of psychiatrische problematiek. De wachtlijsten voor sociale huur zijn ellenlang, de vrijesectorhuren te hoog. De stad verlaten is dan een van de oplossingen die de gemeente biedt. Wie het lukt een woning buiten Amsterdam te vinden, krijgt de eerste maand huur en een verhuisvergoeding mee.
Het spreekuur in de Jordaan is druk bezocht: binnen twee uur komen er ongeveer tien woningzoekenden langs. Ze worden door de vrijwilligers met hun voornaam begroet en lopen in een rechte lijn naar een computer.
Vefa blijft na het zoeken hangen. Ze groeide op en studeerde in Amsterdam. Voor de liefde vertrok ze naar Turkije en later de VS. De relatie strandde, en toen haar vader overleed en haar moeder ziek werd, kwam ze met haar tienerzoon terug. Ondertussen was de woningmarkt flink veranderd, en Nederland eigenlijk ook. ‘Was het de juiste beslissing? Ik weet het niet.’
Nu trekt ze rond van familie naar vrienden naar hotels en weer terug. Ze werkt in een hotel, waar collega’s ‘familie’ zijn geworden. Toch maakt de thuisloosheid haar angstig, depressief. En ze is bezorgd over haar zoon, die door de thuissituatie zijn opleiding moest onderbreken.
‘Ik sta overal ingeschreven. Werk vind ik wel, dat is zoveel makkelijker dan een woning vinden.’
‘Sommige mensen willen absoluut niet weg uit de stad’, vertelt vrijwilliger Herman. ‘Maar hun maatschappelijk werker spoort ze aan het te proberen. En uiteindelijk vertrekt de meerderheid toch, wanneer ze beseffen dat het er hier niet in zit.’
Andersom zijn ontvangende gemeenten niet altijd blij met de relatief kwetsbare verhuizers. Armandillo en de vrijwilligers hebben de indruk dat woningcorporaties in verschillende steden, waaronder Limburg, kandidaten weigeren met het briefadres voor daklozen van de gemeente Amsterdam.
Dat kan samenhangen met de invoering van wetgeving in een aantal Zuid-Limburgse gemeenten, waarmee zij woningzoekenden zonder inkomen soms mogen weigeren. Door de lage huren en krimpende bevolking hadden bepaalde wijken daar een aantrekkende werking op kwetsbare groepen ‘van buiten’, meenden lokale politici.
In 2023 ontstond ook ophef over een soortgelijke aanpak van de gemeente Den Haag die daklozen helpt verhuizen naar ‘krimpregio’s’. Onder andere Den Bosch en Aalten waren verontwaardigd dat Den Haag hen hierover niet had ingelicht.
De gemeente Amsterdam laat weten dat ook zij geen contact onderhoudt met ontvangende gemeenten, omdat het gaat om mensen die via ‘het reguliere woningaanbod’ verhuizen. Uitzonderingen zijn verhuizers die ondersteuning als bijstand of schuldhulpverlening ontvangen.
Aan een grote tafel helpt Armandillo meneer Negash, die Eritrea ontvluchtte en in Nederland nu zes jaar dakloos is. Ze reageren op woningen, maar hij moet ook een nieuw briefadres bij de gemeente aanvragen.
Op een formulier noteren ze waar hij de afgelopen zeven nachten sliep en de komende zeven nachten gaat slapen. ‘Amsterdam Centraal’, staat er, ‘24.00 tot 05.00’. Op zijn telefoon het bewijsmateriaal: een foto van een slaapzak op het station, een selfie voor het slapengaan in de trein.
Dat meneer Negash zes jaar lang psychisch in orde bleef, is een wonder, stelt Armandillo. ‘Mensen met wie het oké gaat, worden gek gemaakt doordat ze nergens terechtkunnen. Alle kleine problemen worden groter bij dakloosheid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant