Bij luchtaanvallen op woongebouwen zijn vannacht zowel in Iran als Israël burgers om het leven gekomen. In de Iraanse hoofdstad Teheran vielen zeker dertien doden, onder wie zes kinderen.
Na grootschalige Israëlische aanvallen op zijn land, heeft de Libanese president Joseph Aoun zondag opnieuw opgeroepen tot onderhandelingen met Israël.
De olieprijzen zijn verder gestegen na nieuwe dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump aan Iran.
De Iraanse autoriteiten zeggen dat de inlichtingenchef van de Iraanse Revolutionaire Garde, Majid Khademi, vanochtend is gedood bij een Amerikaans-Israëlische luchtaanval. Israël heeft bevestigd achter de dood van Khademi te zitten. De chef was de vervanger van Mohammad Kazemi, die vorig jaar werd gedood door Israël.
Volgens de Israëlische defensieminister Israel Katz was Khademi ‘direct verantwoordelijk’ voor de dood van Israëlische burgers bij Iraanse aanvallen. Khademi was, stelt Katz, ‘een van de drie hoogste figuren’ binnen de Iraanse Revolutionaire Garde.
De gedode chef bekleedde al tientallen jaren sleutelposities binnen de Revolutionaire Garde. Zo was hij eerder verantwoordelijk voor onder andere de binnenlandse surveillance van burgers. Daarnaast heeft Khademi functies gehad binnen het Iraanse ministerie van Defensie.
Yassin Boutayeb
De Verenigde Staten hebben van Pakistan een plan ontvangen om tot een wapenstilstand met Iran te komen. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van een ingewijde. Het gaat om een staakt-het-vuren dat uit twee fases bestaat. De eerste fase, waarin Iran de Straat van Hormuz moet openstellen, zou vandaag al kunnen ingaan en moet vijftien tot twintig dagen duren. In die tijd moet er verder worden onderhandeld over een duurzame vrede.
De Iraanse autoriteiten hebben het plan ontvangen en zeggen het te ‘bestuderen’, aldus Reuters. Zij zullen echter niet instemmen met een ‘tijdelijk bestand’. Het land zou zich niet onder druk laten zetten door ‘deadlines’, aldus een Iraanse ingewijde.
Nieuwsplatform Axios meldde eerder al dat onderhandelaars uit onder meer de VS, Iran en Pakistan overleggen over een wapenstilstand. Volgens Axios, dat zich eveneens baseert op een ingewijde, gaat het echter om een bestand waarvan de eerste fase uit 45 dagen bestaat. Ook zou de kans klein zijn dat Iran binnen 48 uur instemt met het plan.
Axios meldt verder eveneens dat de tweede fase uit een langdurige wapenstilstand bestaat. Daarover zou dan in de eerste 45 dagen kunnen worden onderhandeld. De ingewijden zeggen dat nu wordt gekeken in hoeverre Iran bereid is stappen te zetten om de Straat van Hormuz te openen en zijn voorraad van hoogverrijkt uranium op te geven.
De Amerikaanse autoriteiten hebben het nieuws van Axios nog niet bevestigd. De Amerikaanse president Donald Trump gaf Iran zondag nog tot dinsdag de tijd om in te stemmen met een bestand, anders zouden grootschalige bombardementen op cruciale infrastructuur volgen.
Yassin Boutayeb
Bij een luchtaanval op een woongebouw in de Iraanse hoofdstad Teheran zijn zeker dertien mensen om het leven gekomen. Volgens staatsmedia zijn onder de doden zes kinderen. Het Israëlische leger liet maandagochtend weten een reeks aanvallen te hebben uitgevoerd op de Iraanse hoofdstad.
Ook een woongebouw in de stad Qom, in het midden van Iran, werd geraakt waarbij zeker vijf mensen werden gedood. Dat meldt het Iraanse persbureau Fars. De reddingswerkzaamheden na de aanval waren maandagochtend nog aan de gang. Het dodental zou nog verder kunnen oplopen, meldde het persagentschap, dat spreekt over een Amerikaans-Israëlische aanval. Al Jazeera meldt ook nog vier doden in een woonwijk in het oosten van Teheran.
Bij een Iraanse aanval op een en flatgebouw van zeven verdiepingen in de Israëlische stad Haifa vielen twee dodelijke slachtoffers. Reddingswerkers zoeken onder het puin naar mogelijk meer slachtoffers.
Redactie
Iran heeft met eigen dreigementen gereageerd op het recente ultimatum van de Amerikaanse president Donald Trump om de Straat van Hormuz open te stellen. De zeestraat zal alleen geopend worden wanneer doorvoerrechten de schade van de oorlog compenseren, aldus het kantoor van de Iraanse president.
Eerder liet de Iraanse Revolutionaire Garde al weten dat de Straat van Hormuz 'nooit meer in zijn eerdere vorm zal terugkeren, zeker niet voor de Verenigde Staten en Israël'. Iran eist de controle over de gehele doorgang op en heeft aangekondigd een tolheffingssysteem in te voeren. De zeestraat is van groot belang voor de doorvoer van onder meer olie en kunstmest.
ANP
De olieprijzen zijn in de nacht van zondag op maandag verder gestegen na nieuwe dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump aan Iran. De oorlog van Israël en de VS tegen Iran duurt al meer dan vijf weken.
Een vat olie van de Amerikaanse soort WTI voor levering in mei steeg ruim 2 procent en kostte rond 1.30 uur 113,91 dollar. De prijs van Brent-olie uit de Noordzee voor levering in juni ging ook meer dan 2 procent hoger tot 111,37 dollar per vat.
In een bericht op zijn onlineplatform Truth Social dreigde Trump zondag energievoorzieningen en bruggen in Iran aan te vallen als het land de belangrijke Straat van Hormuz niet heropent. De Amerikaanse president lijkt zijn ultimatum opnieuw te hebben uitgesteld naar dinsdag 20 uur lokale tijd in Washington (woensdag 2 uur Nederlandse tijd).
Belga
Lees ook: Trump dreigt en belooft afwisselend met platbombarderen en aanstaande ‘deal’
Volgens de Israëlische legerchef Eyal Zamir heeft het Israëlische leger alle gebieden ten zuiden van de Litani-rivier in Libanon omgevormd tot een 'operationele zone', naar eigen zeggen om Hezbollah te bestrijden. Israël voert in Zuid-Libanon een grondoffensief uit dat het almaar uitbreidt.
Volgens een verklaring van het leger heeft Zamir eerder op zondag een ontmoeting gehad met troepen die zijn gestationeerd in het gebied Ras al-Bayada in Zuid-Libanon. Zamir verklaarde dat de Israëlische strijdkrachten zich inzetten om 'indirect vuur vanuit Libanon te onderdrukken en te verminderen', aldus de verklaring.
Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat Israël civiele infrastructuur vernietigt in strijd met het internationaal recht en zich voorbereidt op een langdurige bezetting van Zuid-Libanees grondgebied. Bij een Israëlische luchtaanval op een appartementsgebouw op de stad Ain Saadeh, ten oosten van de Libanese hoofdstad Beiroet, kwamen vannacht drie burgers om het leven, onder wie twee vrouwen.
Eerder op zondag vielen ook al zeker vijf doden en meer dan vijftig gewonden bij een Israëlisch bombardement op het zuiden van de Libanese hoofdstad. Het bombardement gebeurde volgens een medische bron op honderd meter van het ziekenhuis Rafic Hariri, de grootste publieke medische instelling van Libanon.
ANP, Redactie
Oliekartel Opec heeft zijn diepe bezorgdheid uitgesproken over de aanvallen op energiefaciliteiten in het Midden-Oosten. Dat staat in een verklaring die al is ingezien door persbureau Reuters. Het herstel van de energiefaciliteiten in de Golfregio, staat in de verklaring, is kostbaar en zal veel tijd in beslag nemen, benadrukken de landen. De Organisatie van Olie-Exporterende Landen komt later vandaag samen over de aanhoudende aanvallen op de energievoorzieningen in de regio.
Financieel persbureau Bloomberg meldde eerder vandaag al dat de landen gezamenlijk hebben besloten om hun productie verder te verhogen. Bronnen bij de Opec zeggen tegen Bloomberg dat het productievolume in mei met 206 duizend vaten per dag omhoog gaat. Het is een symbolische stap, gezien de nagenoeg volledige blokkade van de Straat van Hormuz.
Eerder vandaag meldde het staatsolieconcern van Koeweit dat Iraanse drone-aanvallen zware schade hebben toegebracht aan oliefaciliteiten. De drones raakten het hoofdkantoor van de Kuwait Petroleum Corporation en het gebouw van het Ministerie van Olie, waardoor brand uitbrak. Die was uren later pas onder controle.
Ook civiele infrastructuur werd doelwit: twee grote elektriciteits- en waterontziltingscentrales liepen schade op. Van het drinkwater van de Golfstaat komt 90 procent uit die fabrieken, schrijft Al Jazeera.
Redactie
Meerdere Italiaanse luchthavens hebben gewaarschuwd voor de beperkte beschikbaarheid van vliegtuigbrandstof als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. De luchthavens van Bologna, Milaan Linate, Treviso en Venetië hebben brandstofbeperkingen ingevoerd voor vluchten tussen 2 en 9 april.
Voor de bevoorrading van vliegtuigbrandstof, waaronder kerosine, is Europa sterk afhankelijk van de import uit het Midden-Oosten; de EU en het VK halen er ongeveer de helft van de totale behoefte vandaan. Maar door de vrijwel volledige blokkade van de Straat van Hormuz is de aanvoer van ruwe olie en gas ernstig verstoord geraakt.
De luchtvaartsector voelt inmiddels de eerste gevolgen van de blokkade. Naast de waarschuwingen van de Italiaanse luchthavens bereiden Europese luchtvaartconcerns zich voor op mogelijke brandstoftekorten. Persbureau Bloomberg meldt dat Lufthansa plannen heeft klaarliggen om vliegtuigen aan de grond te houden als de brandstofprijzen blijven stijgen.
Op Schiphol en bij KLM is nog geen sprake van beperkingen. Wel waarschuwde Barin, de belangenbehartiger van luchtvaartmaatschappijen op Schiphol, afgelopen vrijdag voor annuleringen als de blokkade van de Straat van Hormuz langer voortduurt. Met name langeafstandsvluchten zouden dan kunnen worden getroffen.
In Zuidoost-Azië zijn de kerosinetekorten momenteel al voelbaar, onder meer in Thailand en Vietnam. Deze landen zijn nog sterker afhankelijk van de import van kerosine uit het Midden-Oosten. In Vietnam zijn om die reden al meerdere vluchten geschrapt.
Jasper Daams
De Libanese president Joseph Aoun heeft zondag opnieuw opgeroepen tot onderhandelingen met Israël. Het buurland voert sinds begin maart weer grote aanvallen uit op Libanon en is ook weer bezig met een grondoffensief in het zuiden.
‘Het is waar dat Israël mogelijk in Zuid-Libanon wil doen wat het in Gaza heeft gedaan’, aldus Aoun in een televisietoespraak. Hij verwees naar de grote schade en de vele slachtoffers in de Gazastrook. ‘Gaza is verwoest, meer dan zeventigduizend mensen zijn omgekomen en uiteindelijk zijn ze aan de onderhandelingstafel gaan zitten, dus waarom zouden wij niet onderhandelen, zodat we op zijn minst de huizen kunnen redden die nog niet zijn vernietigd?’
Volgens Libanese staatsmedia zijn zondag in het zuiden opnieuw doden gevallen door Israëlische luchtaanvallen. In de plaats Kfar Hatta stierven zes leden van een ontheemde familie en zeker drie anderen stierven elders in het zuiden van Libanon, aldus staatspersbureau NNA.
Israël voerde zijn militaire acties in Libanon op na een vergeldingsaanval van de Libanese groepering Hezbollah op Israël voor het doden van de Iraanse leider Ali Khamenei. Daarvoor was een bestand tussen Israël en Hezbollah van kracht, maar dat werd volgens beide partijen geschonden.
Door het hernieuwde geweld zijn volgens de Libanese autoriteiten meer dan 1.400 doden gevallen, onder wie drie Indonesische blauwhelmen van de VN-missie in Zuid-Libanon. Ook zijn meer dan een miljoen mensen ontheemd geraakt. Dat is ongeveer een vijfde van de bevolking. Velen van hen zoeken hun toevlucht op locaties zoals scholen en overheidsgebouwen.
ANP
De Iraanse Revolutionaire Garde zegt een Amerikaans vliegtuig te hebben neergeschoten dat betrokken was bij de reddingsactie voor het bemanningslid van een neergehaalde Amerikaanse F-15. Dat meldt het Iraanse persbureau Tasnim, dat banden heeft met de garde, zondag.
‘Een vijandelijk Amerikaans vliegtuig dat op zoek was naar de piloot van een neergeschoten gevechtsvliegtuig is door islamitische strijders in het zuiden van Isfahan vernietigd’, schreef Tasnim. In het bericht werd niet gerept over de redding van de militair. De Amerikaanse president Donald Trump maakte zondag vroeg bekend dat het bemanningslid veilig uit Iran was gehaald.
ANP
De Verenigde Staten hebben het bemanningslid gered dat vermist was geraakt nadat een gevechtsvliegtuig vrijdag was neergehaald boven Iran. Dat heeft de Amerikaanse president Donald Trump bevestigd. Volgens Trump liep het bemanningslid verwondingen op, maar zijn die niet levensbedreigend.
Eerder meldde nieuwszender Al Jazeera al dat het bemanningslid was gelokaliseerd, maar dat de reddingsoperatie werd bemoeilijkt door hevige gevechten. Volgens The New York Times werd de reddingsoperatie ‘diep in het vijandige gebied’ uitgevoerd en waren honderden commandotroepen betrokken bij de actie.
De crew van de F-15 bestond uit twee personen. Amerikaanse media meldden vrijdag dat het andere bemanningslid was gered.
ANP
In het gebied in Iran waar het vermiste bemanningslid van de neergehaalde F-15 zich vermoedelijk bevindt, worden volgens het Iraanse persbureau Tasnim luchtaanvallen uitgevoerd. Een lokale gouverneur stelt dat er drie mensen zijn omgekomen bij aanvallen door de Verenigde Staten en Israël, aldus Tasnim, dat banden heeft met de Iraanse Revolutionaire Garde.
Amerikaanse media meldden eerder op basis van bronnen binnen het Pentagon dat de VS met grote inspanning naar het vermiste bemanningslid zoekt. Het andere bemanningslid van het gevechtsvliegtuig is volgens Amerikaanse media gered. Iran weerspreekt dat.
Iraanse media berichtten eerder dat er mogelijk grote sommen geld zijn uitgeloofd voor de gevangenneming van het bemanningslid. Tasnim citeert in zijn berichtgeving een anonieme militaire bron die stelt dat de VS vermoedelijk de hoop op het redden van het bemanningslid hebben opgegeven en in plaats daarvan locaties bombarderen waar hij zich mogelijk bevindt, in een poging hem te doden.
De pro-Iraanse groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya (HAYI) heeft een video online gezet over de explosie in Nijkerk. Dat meldt de SITE Intelligence Group, een Amerikaanse groep die wereldwijd extremistische groeperingen monitort. Onduidelijk is of de beweging de ontploffing daarmee opeist.
HAYI plaatste eerder beelden van de explosies bij een joodse school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam, waarmee de organisatie verantwoordelijkheid leek te claimen. Datzelfde deed HAYI rond incidenten in België en Groot-Brittannië.
In tegenstelling tot eerdere filmpjes toont de nieuwe video niet de explosie in Nijkerk zelf. HAYI deelde wel foto's van het gebouw van Christenen voor Israël, waar vrijdagavond laat een ontploffing plaatsvond. Ook deelde HAYI een dreigement gericht aan aanhangers van Israël, aldus SITE.
In een reactie op vragen van persbureau AFP heeft de Nederlandse politie laten weten de video van HAYI nog niet te hebben gezien.
De Iraanse strijdkrachten hebben zaterdagavond het ultimatum van de Amerikaanse president Donald Trump verworpen. Dat heeft generaal Ali Abdollahi duidelijk gemaakt via een mededeling op de berichtendienst Telegram.
'De agressieve en oorlogszuchtige Amerikaanse president is na een reeks nederlagen begonnen (...) met het bedreigen van de Iraanse infrastructuur en bezittingen', zegt het hoofd van de Iraanse strijdkrachten. 'We zullen geen moment aarzelen om de rechten van ons land te verdedigen.'
Trump had zaterdag verklaard dat Iran nog 48 uur de tijd heeft om een akkoord te sluiten of de Straat van Hormuz te heropenen. Als Iran daar niet op ingaat, zal 'de hel losbarsten', verklaarde de Amerikaanse president.
Trump herhaalde daarmee een eerder dreigement. Op 26 maart had hij Iran tien dagen de tijd gegeven voor het openstellen van de Straat van Hormuz. Als er niet op het ultimatum werd ingegaan, zouden er Amerikaanse aanvallen op Iraanse energievoorzieningen plaatsvinden.
Het Israëlische leger zegt in de havenstad Mahshahr, in het zuidwesten van Iran, een industriecomplex te hebben gebombardeerd waar chemische stoffen voor de wapenproductie werden ontwikkeld. Het Iraanse nieuwsagentschap Tasnim meldt dat er in het gebied drie inslagen hebben plaatsgevonden.
De Israëlische luchtmacht zou het hebben gemunt op een fabriek die materialen produceert voor onder meer explosieven en ballistische raketten.
De Iraanse media zeggen dat verschillende petrochemische bedrijven zijn getroffen en dat er waarschijnlijk doden en gewonden zijn gevallen bij de aanvallen.
Iran heeft in de nacht van zaterdag op zondag tevens aanvallen uitgevoerd op Israël. Volgens de krant Times of Israel is in het zuiden van Israël een raket ingeslagen in onbewoond gebied. Er raakte niemand gewond.
Na een droneaanval in Koeweit-Stad is brand uitgebroken in het complex waarin zowel het ministerie van Olie als de staatsoliemaatschappij KPC gevestigd zijn.
Ook het ministerie van Financiën, dat elders in de stad gevestigd is, was doelwit van een aanval door Iran, bericht staatspersbureau KUNA.
Het ministerie van Financiën meldt ernstige schade aan het gebouw, maar geen slachtoffers. Ook bij de droneaanval en daaropvolgende brand in het complex van het olieministerie en KPC zouden geen slachtoffers zijn gevallen. KPC laat in een verklaring weten de schade aan het gebouw in Shuwaikh, een district in Koeweit-Stad, te onderzoeken.
Bij Israëlische aanvallen op Zuid-Libanon zijn zaterdag zeven mensen omgekomen en meer dan veertig personen gewond geraakt. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid bekendgemaakt. Israël meldde dat een Israëlische soldaat in de regio is omgekomen.
Bij een aanval in Maaraka, nabij Tyrus, vielen vijf doden en één gewonde, meldde het ministerie zaterdagavond. Eerder had het al gemeld dat in Habboush, een dorp in de buurt van Nabatieh in het zuiden van het land, twee meisjes waren omgekomen door een Israëlische aanval, waarbij 22 anderen gewond raakten.
Het Israëlische leger vaardigde zaterdagochtend vroeg een evacuatiebevel uit aan inwoners van kustplaats Tyrus en omgeving, omdat daar volgens het leger aanvallen tegen Hezbollah zouden gaan plaatsvinden. De regio werd gedurende de dag meerdere malen gebombardeerd, waarbij volgens het ministerie een ziekenhuis schade opliep.
Bij Israëlische aanvallen op olie-installaties in de Iraanse provincie Khuzestan zijn vandaag vijf doden en 170 gewonden gevallen, meldt een lokale functionaris. Over materiële schade aan het petrochemische industriecomplex zijn geen mededelingen gedaan. Het is een van de belangrijkste industriegebieden in Iran.
Iraanse media meldden de aanval vanochtend, waarna die werd bevestigd door het Israëlische leger en premier Netanyahu. Naast olie-installaties waren ook twee staalfabrieken doelwit. De staal- en petrochemische industrie zijn Irans ‘geldmachine’, aldus Netanyahu in een videobericht, ‘waarmee ze hun terroristische oorlog tegen ons en de wereld financieren’.
Volgens Netanyahu is 70 procent van de Iraanse staalproductiecapaciteit inmiddels vernietigd. Hoe groot de schade aan de olie-installaties is, is onduidelijk. Het Israëlische leger rekent erop dat de aanvallen de wapenproductie in Iran zullen ‘verstoren’.
Maarten Albers
Iraakse schepen staat het vrij om door de Straat van Hormuz te varen. Dat heeft het opperbevel van het Iraanse leger laten weten. Het ‘broederlijk buurland’ is vrijgesteld van de blokkade die Iran in de zeestraat heeft opgericht sinds het begin van de oorlog met Israël en de Verenigde Staten, aldus het Iraanse leger.
De blokkade van de Straat van Hormuz heeft grote gevolgen voor de wereldeconomie, omdat een groot deel van ’s werelds olie en gas via de zeestraat wordt geëxporteerd. Ook voor de economie van Irak is export van olie via de Straat van Hormuz een levensader. Het land heeft een oliepijpleiding naar Turkije, maar de capaciteit daarvan is beperkt.
Kenneth Katzmann, Midden-Oostendeskundige bij het Soufan Center, spreekt tegen Al Jazeera van een belangrijk moment voor de VS, Israël en de Golfstaten, want ‘hoe meer olie via de straat naar buiten kan, hoe beter’.
Tegelijkertijd is het besluit ook winst voor Irak, dat goede relaties probeert te onderhouden met zowel de Perzische buren als de machtige VS. ‘Iran wil Irak overduidelijk min of meer in zijn kamp houden, of in ieder geval niet aan de andere kant, aan de zijde van de VS en de Golfstaten’, zegt Katzmann.
Maarten Albers
De oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran heeft in vijf weken tijd aan meer dan 3.300 mensen het leven gekost, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Daarnaast zijn meer dan 30 duizend gewonden gemeld, en meer dan 4,3 miljoen mensen ontheemd.
Hanan Balkhy, WHO-directeur voor het oostelijke Middellandse Zeegebied, spreekt van een ‘ongekende escalatie van aanvallen, die heeft geleid tot een van de meest ingrijpende regionale crises van de afgelopen decennia’.
Volgens Balkhy hebben de strijdende partijen inmiddels 116 geverifieerde aanvallen op zorgfaciliteiten uitgevoerd. Wie de aanvallen uitvoert, meldt ze niet. ‘Zorgsystemen staan onder grote druk’, aldus Balkhy. De WHO heeft naar eigen zeggen 30,3 miljoen dollar (ruim 26 miljoen euro) nodig om te kunnen voldoen aan de ‘urgente zorgvraag’ in de regio.
Maarten Albers
Een groep van vijf Europese landen heeft de Europese Commissie opgeroepen een extra belasting in te voeren op de winsten van energiebedrijven. Dat moet helpen de lasten van de stijgende energieprijzen als gevolg van de oorlog in Iran eerlijk te verdelen, staat in een brief die door de Spaanse minister van Energie Carlos Cuerpo op sociale media is geplaatst. Ook Duitsland, Italië, Portugal en Oostenrijk hebben de brief ondertekend.
De vijf landen trekken de vergelijking met de energiecrisis van 2022 als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In de brief, gericht aan Europees Commissaris Wopke Hoekstra (Klimaat), stellen zij een vergelijkbare maatregel voor als de ‘solidariteitsbijdrage’ die de EU vier jaar geleden instelde. Met die belasting op overwinsten haalde de EU ruim 28 miljard euro op bij fossiele bedrijven.
Een soortgelijke maatregel ‘zou het mogelijk maken om tijdelijke steun te bieden, vooral aan onze consumenten, en de oplopende inflatie te beperken, zonder onze begrotingen extra onder druk te zetten’, schrijven de vijf landen. Verdere details over hoe de belasting er in dit geval er precies uit zou moeten zien, geven de landen niet in hun brief.
Verschillende Europese landen zijn al met maatregelen gekomen om de stijgende energiekosten te verlichten. Europa is voor zijn olie en gas grotendeels afhankelijk van andere landen.
Thom Canters
Iran beschikt nog over grofweg de helft van de lanceerinstallaties voor raketten die het had voor de oorlog met de Verenigde Staten en Israël. Dat zou blijken uit recente inlichtingen van de Amerikanen, bericht CNN op gezag van enkele ingewijden. Bronnen van The New York Times stellen dat het tot de ingeschatte mogelijkheden behoort dat de helft van de lanceerinstallaties nog intact is, maar dat in de rapporten van de inlichtingendiensten geen specifiek getal staat genoemd.
De Amerikaanse regering heeft herhaaldelijk beweerd dat het Iraanse vermogen om raketten af te vuren drastisch is verminderd. Woensdag zei president Trump nog dat de Iraanse wapenfabrieken en raketlanceerders ‘helemaal kapot worden gebombardeerd’ en dat er nog maar weinig van over zijn.
Tegelijkertijd weet Iran nog altijd luchtaanvallen uit te voeren op Israël en andere doelen in de regio, zoals de energie-industrie in verschillende Golfstaten. Een westerse functionaris zegt tegen The New York Times dat Iran dagelijks tussen de vijftien en dertig ballistische raketten afvuurt, en tussen de vijftig en honderd drones.
Volgens de bronnen van CNN heeft Iran nog duizenden drones over. Het zou gaan om grofweg de helft van het arsenaal waar het voor de oorlog over beschikte.
In de Amerikaanse inlichtingen worden mogelijk ook de lanceerinstallaties voor raketten meegenomen die door aanvallen onder de grond zijn begraven maar niet zijn verwoest, schrijft CNN.
The New York Times meldt bovendien dat uit de inlichtingen zou blijken dat Iran in staat is om ondergrondse bunkers voor raketbases die zijn getroffen door de VS of Israël binnen enkele uren weer operatief te maken. Iran heeft een deel van zijn raketten en lanceersystemen ondergronds opgeslagen, zodat die minder makkelijk een doelwit kunnen worden van de Amerikanen en Israël.
Thom Canters
De Verenigde Staten en Israël hebben zaterdag een aanval uitgevoerd op de petrochemische industrie in Bandar-e Mahshahr, in het zuidwesten van Iran. Dat berichten diverse Iraanse staatsmedia. Verschillende bedrijven zouden zijn getroffen.
De autoriteiten van de provincie Khuzestan hebben vanochtend melding gemaakt van meerdere explosies. Er zijn zeker vijf mensen gewond geraakt, maar gevreesd wordt voor dodelijke slachtoffers. De volledige omvang van de schade is nog niet bekend. Ook is nog niet duidelijk of er schadelijke stoffen zijn gelekt. Het personeel van de industriële zone in Bandar-e Mahshahr is geëvacueerd.
Iraanse staatsmedia melden ook een aanval op de kerncentrale van Bushehr, verder naar het zuiden. Het centrale deel van de kerncentrale, de enige van het land, zou geen schade hebben opgelopen. Dat geldt wel voor een bijgebouw. Een bewaker van de kerncentrale is volgens de Iraanse autoriteiten gedood bij de aanval. De Verenigde Staten en Israël hebben nog niet gereageerd op de berichten.
Thom Canters
De VN-Veiligheidsraad buigt zich naar verwachting pas volgende week over een resolutie over het hervatten van het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van betrokken diplomaten. De stemming zou aanvankelijk deze week plaatsvinden, maar de oorspronkelijke resolutie van Bahrein stuitte op weerstand van meerdere leden van de Veiligheidsraad.
Een eerdere versie van de resolutie zou landen hebben toegestaan om ‘alle noodzakelijke maatregelen’ te nemen om ‘de doorvaart door de Straat van Hormuz veilig te stellen’ en te voorkomen dat de cruciale zeestraat geblokkeerd wordt. China, Rusland en Frankrijk, die alle over een veto beschikken, hadden daar bezwaren tegen.
De tekst van de nieuwste versie, in bezit van persbureau AP, is afgezwakt. Daarin staat dat enkel defensieve, geen offensieve, actie toegestaan is om de veilige doorvaart te garanderen. Iran heeft de Straat van Hormuz al weken grotendeels geblokkeerd. Normaliter gaat een vijfde van alle olie en vloeibaar aardgas (lng) ter wereld door de nauwe zeestraat.
Thom Canters
Iran en de Verenigde Staten zoeken beide in het zuidwesten van Iran nog altijd naar een bemanningslid van de F-15 die vrijdag uit de lucht zou zijn geschoten. De plaatsvervangend gouverneur van de Iraanse provincie Kohgiluyeh en Boyer-Ahmad laat volgens de BBC aan Iraanse media weten dat de politie, veiligheidsdiensten en inwoners in de regio ‘proberen de piloot te identificeren’.
De plaatsvervangend gouverneur van de provincie vlak bij de Perzische Golf spreekt tegenover persbureau Fars van ‘grootschalige inspanningen’ om de piloot te vinden. Volgens CNN heeft hij zelfs een premie van omgerekend 76.000 dollar (bijna 66.000 euro) uitgeloofd voor Iraniërs die de ‘criminele Amerikaanse piloot’ levend bij de Iraanse autoriteiten brengen.
Amerikaanse media meldden eerder op basis van bronnen binnen het Pentagon dat ook de VS massaal naar het vermiste bemanningslid zoeken. Het andere bemanningslid van het gevechtsvliegtuig is volgens Amerikaanse media gered.
The Washington Post stelt dat dit ‘het gevaarlijkste moment voor Amerikaanse troepen tot nu toe is’ in de oorlog in het Midden-Oosten. Het gebeurde in de afgelopen weken nog niet eerder dat een bemand Amerikaans vliegtuig boven vijandelijk gebied werd neergeschoten, schrijft de krant.
ANP/Redactie
Meerdere landen in het Midden-Oosten meldden in de nacht van vrijdag op zaterdag opnieuw aanvallen over en weer. Israël laat weten dat er vanuit Iran raketten zijn afgevuurd op het land. Dat gebeurde de afgelopen weken vrijwel dagelijks. Het Israëlische leger liet zaterdagochtend vroeg weten doelen in de Libanese hoofdstad Beiroet aan te vallen. Journalisten van persbureau AFP meldden daar explosies.
In de Syrische hoofdstad Damascus klonken eveneens explosies. Volgens de Syrische staatstelevisie waren die het gevolg van de Israëlische luchtverdediging die reageerde op de Iraanse raketten.
Golfstaat Bahrein meldde eerder in de nacht dat vier mensen gewond raakten door brokstukken van een onderschepte drone, meldt Al Jazeera. Ook huizen raakten daarbij beschadigd.
ANP
De Iraanse hoofdstad Teheran is vrijdagavond opnieuw doelwit van zware aanvallen. Zowel het noorden als het westen van de stad is volgens ooggetuigen opgeschrikt door felle ontploffingen.
De explosies in het noorden van Teheran hebben volledige gebouwen doen schudden, melden bewoners. Mensen zijn in paniek de straat op gevlucht. Lokale media melden dat er vooral doelwitten in de welvarende wijk Niavaran zijn aangevallen.
Ooggetuigen melden dat er ‘overal rook’ te zien is en dat de hulpdiensten met verschillende voertuigen ter plaatse zijn gekomen. De officiële Iraanse instanties hebben nog geen mededelingen gedaan.
Het Israëlische leger had eerder op de dag al ‘grootschalige aanvallen’ aangekondigd op ‘infrastructuur van het Iraanse regime in Teheran’.
Belga
Twee helikopters die vrijdag betrokken waren bij de zoek- en reddingsactie naar piloten van een neergehaalde F-15 van de Amerikaanse luchtmacht, zijn getroffen door Iraans vuur, meldden Amerikaanse media. De bemanningsleden zouden allemaal veilig zijn, al raakten ze volgens CBC News wel gewond.
Volgens meerdere media is een van de piloten gered. Naar de tweede wordt nog gezocht. In een kort telefonisch interview met NBC News weigerde de Amerikaanse president Donald Trump in te gaan op de lopende zoek- en reddingsoperatie in Iran. Hij benadrukte dat de gebeurtenissen geen invloed zouden hebben op onderhandelingen. ‘Nee, helemaal niet. Nee, het is oorlog. We zitten in een oorlog’, aldus de president.
Een tweede vliegtuig zou zijn neergestort in de Perzische Golf. Volgens Iraanse staatsmedia heeft het Iraanse luchtverdedigingssysteem het ‘vijandelijke’ toestel onder vuur genomen. Volgens The New York Times is de piloot van de A-10 Thunderbolt II, ook wel Warthog genoemd, gered.
De incidenten zouden ongeveer tegelijk zijn gebeurd.
ANP
De Iraanse atoomenergieorganisatie (AEOI) vindt dat het VN-orgaan IAEA, het Internationaal Atoomenergieagentschap, zich partijdig opstelt door geen kritiek te hebben op luchtaanvallen op nucleaire installaties in Iran. 'Het zwijgen van het IAEA over luchtaanvallen op complexen die vreedzame doeleinden dienen, is niet slechts nalatigheid, maar wijst duidelijk op medeplichtigheid met de daders.'
Het IAEA maakt zich volgens Iran schuldig aan 'een historische nalatigheid' en dat ondermijnt de geloofwaardigheid van de internationale organisatie. Iran heeft IAEA-chef Rafael Grossi hierover boze brieven geschreven. Teheran ziet Grossi en diens organisatie als een marionet van Israël en westerse mogendheden, met name de VS, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk.
Het IAEA kwam vorig jaar in juni met een resolutie waarin stond dat Iran in gebreke blijft en kort erna begon Israël met aanvallen op Iran. Volgens Teheran werd de verklaring van het IAEA als excuus gebruikt.
ANP
Iran heeft vandaag een tweede Amerikaans gevechtsvliegtuig neergehaald. Het toestel zou zijn neergestort in de Perzische Golf, meldt The New York Times op gezag van twee Amerikaanse ingewijden. De piloot heeft zichzelf in veiligheid gebracht, schrijft de krant.
Eerder vandaag meldden Amerikaanse media dat Iran voor het eerst sinds het begin van de oorlog een Amerikaanse straaljager uit de lucht had geschoten. Het zou gaan om een F-15-gevechtsvliegtuig dat werd neergehaald boven Iraans grondgebied. Eén van de twee bemanningsleden is door de Amerikanen gered, de tweede piloot is nog niet gevonden.
Iran zou de twee Amerikaanse vliegtuigen ongeveer gelijktijdig hebben neergeschoten. Het tweede vliegtuig was volgens The New York Times een gevechtsvliegtuig van het type A-10. Iraanse staatsmedia schreven vanmiddag al dat de Iraniërs twee toestellen hadden onderschept. Het Amerikaanse leger heeft nog geen officiële verklaring naar buiten gebracht over de neergehaalde vliegtuigen.
Daan de Vries
De Verenigde Staten hebben een bemanningslid van het door Iran neergehaalde gevechtsvliegtuig gered, meldden Amerikaanse ingewijden aan CBS News. De militair is in leven, maar het is niet duidelijk naar welke locatie de Amerikanen hem of haar hebben overgebracht. Het Amerikaanse leger zou nog op zoek zijn naar een tweede Amerikaan die aan boord was van het toestel.
Iran heeft vandaag voor het eerst sinds het begin van de oorlog een Amerikaans vliegtuig uit de lucht geschoten. Het vliegtuig werd neergehaald boven Iraans grondgebied. Volgens Amerikaanse media gaat het vermoedelijk om een F-15, wat zou betekenen dat er nog een tweede bemanningslid aan boord moet zijn geweest. Iraanse media spraken eerder van een F-35, een vliegtuig dat door één piloot wordt bestuurd. De Iraanse autoriteiten hebben een beloning uitgeloofd voor het opsporen van de resterende Amerikaanse piloot, melden Iraanse staatsmedia.
Daan de Vries
Iran is er voor het eerst in geslaagd een Amerikaans gevechtsvliegtuig neer te halen. Dit hebben Amerikaanse functionarissen vanmiddag bevestigd tegenover The New York Times en de nieuwssite Axios.
De Iraanse Revolutionaire Garde meldde eerder vandaag dat het twee Amerikaanse gevechtsvliegtuigen had neergehaald, waaronder een F-35-stealthjager. Het is niet duidelijk of de piloten de Iraanse aanval hebben overleefd. Desondanks is er een reddingsoperatie gaande om twee bemanningsleden te vinden, nog voordat ze in handen vallen van Iran.
Eerder meldden openbare bronnen op X dat een zoek-en reddingsoperatie op touw is gezet in de Perzische Golf voor de kust van de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Als de bemanningsleden levend in handen vallen van de Iraanse Revolutionaire Garde, kan dat een grote propaganda-overwinning worden voor Teheran. In de VS zal dan de steun voor de oorlog, die toch al niet groot is, nog verder afnemen.
Iraanse staatsmedia publiceerden vandaag diverse foto’s van wrakstukken. Volgens Khatam al-Anbiya, het militaire commando van het leger en de garde, werd een F-35 neergehaald boven het midden van Iran. Volgens Iran werd het gevechtsvliegtuig neergehaald met een nieuw ontwikkeld luchtverdedigingssysteem.
Het tweede toestel zou volgens Iraanse media een F-15 zijn. Dit zou blijken uit de foto’s en video’s van de wrakstukken. Een F-15 heeft twee bemanningsleden terwijl een F-35 slechts één inzittende heeft. ‘Het lot van de piloten is op dit moment niet duidelijk’, aldus de staatsomroep Irib. Volgens de zender behoorde de F-15 tot een squadron van de Amerikaanse luchtmacht dat is gestationeerd op de Britse luchtmachtbasis Lakenheath.
Stieven Ramdharie
Iraanse staatsmedia melden dat Iran een Amerikaanse straaljager heeft neergehaald. Het zou de eerste keer zijn sinds het begin van de oorlog dat de Iraniërs een Amerikaans toestel uit de lucht hebben geschoten. Het Amerikaanse leger heeft de berichten niet bevestigd. Wel zeggen Amerikaanse bronnen tegen The New York Times en nieuwssite Axios dat er inderdaad een vliegtuig zou zijn neergehaald en dat de Amerikanen op zoek zijn naar de tweekoppige bemanning.
Axios schrijft op basis van videobeelden en foto’s dat het vermoedelijk om een F-15 gaat. Iraanse media schreven eerder dat het neergehaalde vliegtuig een modernere F-35 zou zijn. Begin maart, enkele dagen na de eerste Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op Iran, verloor het Amerikaanse leger al drie F-15’s. De toestellen werden tijdens een Iraanse luchtaanval per ongeluk neergehaald door de luchtverdediging van Koeweit.
Daan de Vries
Een containerschip dat vaart onder de Maltese vlag maar eigendom is van het Franse CMA CGM, is donderdag door de Straat van Hormuz gevaren. Dat meldt persbureau Bloomberg. Het zou sinds de Iran-oorlog de eerste keer zijn dat een westers handelsschip van Iran toestemming heeft gekregen om door de zeestraat te varen. Frankrijk en Iran hebben nog niet gereageerd.
Volgens Bloomberg voer het schip, waarvan niet bekend is wat het verscheept, donderdagmiddag voor de kust van Dubai richting Iran. De rest van de dag bleef het schip in de buurt van de Iraanse kust varen, om vervolgens door de straat te varen. Vandaag zou het schip zich voor de kust van Muscat, de hoofdstad van Oman, bevinden.
Iran heeft nog maar een paar schepen laten passeren, het ging om vaartuigen van bevriende landen zoals China. Tegen schepen die eigendom zijn van de bondgenoten van de Verenigde Staten dreigde Teheran juist met aanvallen. Donderdag kwam een groep westerse landen samen in het Verenigd Koninkrijk om mogelijkheden te bespreken om de Straat van Hormuz weer te heropenen.
De VN-Veiligheidsraad heeft vandaag een stemming over het al dan niet militair ingrijpen hiertoe uitgesteld tot in ieder geval zaterdagochtend. Golfstaat Bahrein had een stemming aangevraagd om met militair ingrijpen de zeestraat weer te openen. Frankrijk is tegenstander.
Yassin Boutayeb
De gemiddelde adviesprijs voor diesel is als gevolg van de Iran-oorlog binnen één dag met 10 eurocent gestegen. Een liter diesel kost vandaag gemiddeld 2,77 euro. Voor het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran lag die prijs op 2,09. Begin dit jaar betaalden consumenten nog minder voor een liter diesel; gemiddeld 1.94 per liter.
Autobezitters met voertuigen die op benzine rijden zijn vandaag een stuk goedkoper uit; de gemiddelde adviesprijs voor een liter benzine is nu 2,58 euro. Diesel kost al langer meer dan benzine, omdat Europa voor de levering van diesel afhankelijker is van de Golfstaten. Die levering is nu verstoord, vanwege de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz.
Uit protest tegen de hogere brandstofprijzen besloot een aantal vrachtwagenchauffeurs donderdag om langzamer te rijden op de Afsluitdijk. Eenzelfde protest vond plaats op de A4 tussen Rotterdam en Den Haag. De Nederlandse regering heeft nog niet besloten of er compensatiemaatregelen moeten komen tegen de hogere brandstofprijzen.
Yassin Boutayeb
Iran beschikt na vijf weken oorlog met de Verenigde Staten en Israël nog over de helft van zijn pakweg vijfhonderd mobiele raketlanceersystemen. Dat zeggen Amerikaanse ingewijden tegen nieuwszender CNN. Ook heeft Iran nog ‘duizenden aanvalsdrones’ tot zijn beschikking. Dit ondanks de dagelijkse Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op het land. Volgens de ingewijden heeft Iran de schade kunnen beperken doordat veel systemen al voor het begin van de oorlog ondergronds zijn geplaatst.
Een van de bronnen stelt dat Iran nog steeds ‘enorme schade’ kan aanrichten in de regio. Dat zou ook blijken uit het feit dat Iran nog veel kruisraketten heeft om zijn kust te verdedigen. Iran gebruikt die raketten onder meer om de Straat van Hormuz te blokkeren. Ook zou Iran nog over ‘honderden, zo niet duizenden’, kleine militaire boten beschikken.
De nieuwe inlichtingen staan haaks op eerdere uitspraken van de Israëlische en Amerikaanse autoriteiten. Israël stelde dat nog maar een kwart van de Iraanse lanceersystemen intact is. De Amerikaanse president Donald Trump zei woensdag nog dat Irans vermogen om raketten en drones af te vuren ‘drastisch is ingeperkt’.
Yassin Boutayeb
De Kuwait Petroleum Corporation meldt dat de Mina al-Ahmadi-raffinaderij in Koeweit vrijdagochtend vroeg is getroffen door drones. Daardoor zijn branden ontstaan in operationele installaties, aldus het staatspersbureau. Er zijn meldingen over mogelijke gewonden.
Eerder vrijdagochtend liet het leger van Koeweit weten dat de luchtverdediging bezig was met het onderscheppen van raketten en drones die op het grondgebied van het land waren afgevuurd.
'De Koeweitse luchtverdediging reageert momenteel op vijandige raket- en dronebedreigingen', meldde het Koeweitse leger op X, waarbij werd vermeld dat eventuele hoorbare explosies het gevolg waren van onderscheppingen door de luchtverdediging.
Er is niet bekendgemaakt van waar de raketten en drones zijn afgevuurd.
Woensdag meldde het land nog dat bij een Iraanse droneaanval brandstoftanks op de internationale luchthaven van Koeweit waren getroffen. Daarbij vielen geen slachtoffers.
ANP/Reuters
De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat zijn leger 'nog niet eens begonnen is met het vernietigen van wat er nog over is in Iran'. 'Eerst de bruggen, daarna de elektriciteitscentrales!', aldus de president op Truth Social.
Trump meent dat 'de leiders van het nieuwe regime weten wat er moet gebeuren, en dat moet SNEL gebeuren!
Eerder op donderdag schreef de Amerikaanse president al dat zijn land de hoogste brug in Iran had opgeblazen. Trump deelde daarbij beelden van de desbetreffende B1-brug, die deels in elkaar stortte. Daarbij zouden volgens Iraanse media acht doden en 95 gewonden zijn gevallen.'
ANP
De Amerikaanse aanvallen op Iran komen mogelijk neer op oorlogsmisdaden. Dat schrijven meer dan honderd deskundigen op het gebied van internationaal recht in de Verenigde Staten in een donderdag gepubliceerde open brief.
Medewerkers van onder meer Harvard, Yale, Stanford en de University of California stellen dat 'het optreden van Amerikaanse troepen en uitspraken van hoge Amerikaanse functionarissen ernstige bezorgdheid wekken over schendingen van het internationaal recht inzake de mensenrechten en het internationaal humanitair recht, waaronder mogelijke oorlogsmisdaden'.
In de brief wijzen zij onder meer op een opmerking van de Amerikaanse president Donald Trump waarin hij zei dat de Verenigde Staten 'gewoon voor de lol' aanvallen op Iran zouden kunnen uitvoeren.
De deskundigen schrijven dat ze 'ernstig bezorgd waren over aanvallen op scholen, gezondheidsinstellingen en woningen', verwijzend naar een aanval op een school in Iran op de eerste dag van de oorlog.
ANP
De Israëlische luchtverdedigingssystemen zijn geactiveerd om vanuit Iran afgevuurde raketten neer te halen. Dat meldt het Israëlische leger vrijdagochtend.
Het leger zei in een verklaring dat het 'raketten had geïdentificeerd die vanuit Iran op het grondgebied van de staat Israël waren afgevuurd' en voegde eraan toe dat 'verdedigingssystemen in werking zijn gesteld om de dreiging te onderscheppen'.
Volgens Iraanse media heeft de Iraanse Revolutionaire Garde bevestigd dat ze 'langeafstandsraketten' heeft afgevuurd in de richting van Tel Aviv en de badplaats Eilat.
Volgens de hulporganisatie Magen David Adom ging het om een aanval met clusterbommen en zijn er op zeker tien plaatsen inslagen geweest, schrijft de Israëlische nieuwssite Times of Israel. Er zou schade zijn toegebracht aan huizen, wegen en auto's, maar er zouden geen gewonden zijn gevallen.
Volgens de site troffen de clusterbommen locaties in de plaatsen Ramat Gan, Givat Shmuel en Petah Tikva.
ANP/Redactie
Bij aanvallen op de hoogte brug van Iran, even ten westen van de hoofdstad Teheran, zijn volgens Iraanse staatsmedia acht doden gevallen en 95 mensen gewond geraakt. De brug is bij de aanvallen ernstig beschadigd geraakt.
Op sociale media heeft de Amerikaanse president Donald Trump beelden van de aanval gedeeld, waarop te zien is dat een deel van de brug instort. ‘De grootste brug van Iran stort in en zal nooit meer gebruikt kunnen worden’, aldus Trump. Volgens hem is het tijd voor Iran om een deal te sluiten, ‘voordat het te laat is en er niks meer over is’ van Iran. Dat dreigement uit hij al langer in de richting van Teheran, dat op zijn beurt steevast heeft verklaard niet van plan te zijn in te binden.
De Iraanse staatstelevisie berichtte eerder vandaag al over een aanval op de brug die nog in aanbouw was. De brug staat in de buurt van Karaj, ten westen van Teheran. Onduidelijk is of de brug door de VS of Israël is aangevallen, Trump heeft zich daar niet expliciet over uitgelaten.
Het is eveneens niet duidelijk of de brug voor militaire doeleinden werd gebruikt. De Iraanse buitenlandminister Seyed Abbas Araghchi spreekt op X van een aanval op civiele infrastructuur.
Volgens Iraanse media heeft het Iraanse leger nu zelf verschillende bruggen in Koeweit, Saoedi-Arabië, Jordanië en Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten, als potentieel doelwit aangemerkt.
Thom Canters
Twitter bericht wordt geladen...
Nederland is bereid om een militaire bijdrage te leveren om de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz weer mogelijk te maken, maar wel na het beëindigen van de vijandelijkheden tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. Dat heeft minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken donderdag gezegd tijdens een videovergadering van veertig landen over de situatie in de door Iran geblokkeerde zeestraat.
‘Die veilige doorvaart in de Straat van Hormuz is van zo'n groot belang (...) dat we als Nederland niet aan de zijkant gaan staan hoe anderen dit oplossen. Wij zijn bereid daarin een rol te spelen, maar dat doen we wel onder duidelijke kaders’, aldus Berendsen na het anderhalf uur durende overleg. Als voorbeeld noemde hij het opruimen van mijnen.
Premier Rob Jetten heeft in gesprek met de NOS herhaald dat Nederland pas een bijdrage wil leveren als de oorlog is gestopt. ‘Zodra de aanvallen over en weer stoppen, maar de scheepvaart in de Straat van Hormuz niet op gang komt, dan pakken de 35 landen hun verantwoordelijkheid’, aldus Jetten.
Volgens Berendsen spraken de landen die aanwezig waren bij de top in eerste instantie over mogelijkheden om de druk op Iran op te voeren om de Straat van Hormuz vrij te geven. Daarbij wordt gekeken naar economische en diplomatieke middelen.
‘Dit is een signaal aan Iran om te stoppen met escalatie, met het wild om zich heen schieten in de regio en het stoppen van de blokkade van de Straat van Hormuz’, aldus Berendsen. Maar het is ook een signaal naar de Verenigde Staten dat een grote groep landen wel degelijk zorgen heeft over wat er gebeurt in de zeestraat en ‘verantwoordelijkheid’ wil dragen, zei hij.
De Amerikaanse president Donald Trump is boos dat Europese landen de VS niet per direct te hulp zijn geschoten de zeestraat te openen. Iran begon de blokkade na de aanval van Israël en de VS. Daardoor is een belangrijk deel van de olie- en gasaanvoer voor vooral Azië stil komen te liggen. De wereldwijde prijzen voor energie en kunstmest zijn daardoor snel gestegen.
Redactie
Amerikaanse gevechtsvliegtuigen mogen sinds het begin van de oorlog tegen Iran geen gebruik meer maken van het Oostenrijkse luchtruim. ‘We zijn aan onze stand verplicht om ons aan bepaalde waarden te houden’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Defensie met verwijzing naar het in de grondwet vastgelegde neutraliteitsbeginsel.
Daarmee is Oostenrijk voor zover bekend het derde Europese land dat de Amerikanen verboden heeft door zijn luchtruim te vliegen om aanvallen op Iran uit te voeren. Tot nu toe was dat al bekend van Spanje en het eveneens neutrale Zwitserland.
Italië heeft Amerikaanse bommenwerpers vorige week geweigerd te landen op een luchtmachtbasis in het land. De Italiaanse regering heeft tegelijkertijd benadrukt dat er geen sprake is van een algeheel verbod op het Amerikaanse gebruik van Italiaanse bases.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft meermaals zijn ongenoegen geuit over wat hij ziet als gebrekkige steun van Europa in zijn strijd tegen Iran. In een interview van woensdag zei hij opnieuw dat hij overweegt om de VS terug te trekken uit de Navo. Oostenrijk en Zwitserland zijn vanwege hun neutraliteit overigens geen lid van de Navo.
Thom Canters
De Franse president Emmanuel Macron zegt dat het ‘onrealistisch’ is om met geweld een einde te maken aan de greep van Iran op de Straat van Hormuz. Macron sloot hiermee opnieuw uit dat Frankrijk, eventueel samen met andere Europese landen, een militaire operatie tegen Iran zal beginnen om de strategische waterweg weer te openen voor de internationale scheepvaart.
‘Sommige mensen verdedigen het idee om de Straat van Hormuz met geweld te bevrijden door middel van een militaire operatie, een standpunt dat soms door de VS wordt ingenomen’, aldus Macron tijdens een bezoek aan Zuid-Korea. ‘Dit was nooit de optie die we hebben gesteund omdat het onrealistisch is. Het zou een eeuwigheid duren en iedereen die door de zeestraat reist, zou worden blootgesteld aan de Revolutionaire Garde, maar ook aan ballistische raketten.'
De Amerikaanse president Donald Trump is woedend op Europese landen omdat ze weigeren steun te verlenen aan het weer heropenen van de waterweg. Frankrijk en andere landen willen wel te hulp komen als de oorlog eenmaal voorbij is.
Stieven Ramdharie
Een gewaagd plan van het Pentagon om met een commando-operatie Iran binnen te gaan om 440 kilo verrijkt uranium in beslag te nemen, werd opgesteld nadat president Donald Trump hierom had gevraagd. Dit meldt The Washington Post op basis van welingelichte bronnen.
Met het uranium kunnen in korte tijd kernwapens worden gemaakt als het verder wordt verrijkt. Met de hoeveelheid waar Iran over beschikt zouden dan minstens negen kernwapens kunnen worden gemaakt. Maar deze inschatting was voordat de VS de installaties bombardeerde.
The Wall Street Journal meldde zaterdag dat Trump de risicovolle militaire bij de stad Isfahan overweegt om te voorkomen dat Iran het uranium na de oorlog gaat gebruiken om alsnog een kernmacht te worden. De president zou nog geen besluit hebben genomen over de operatie waarbij commando-eenheden zoals Delta Force en de Navy Seals zullen worden ingezet.
Maar volgens The Washington Post blijkt nu dat het Pentagon besloot het plan op te stellen nadat Trump speciaal hierom had gevraagd. Een van de doelen die Trump heeft gesteld is voorkomen dat Iran aan een kernwapen komt, maar met het verrijkte uranium blijft iedereen die mogelijkheid houden.
Een flink deel van het uranium zou zijn opgeslagen in een ondergrondse nucleaire installatie bij Isfahan. Dit complex zou niet meer toegankelijk zijn nadat het vorig jaar, net als twee andere nucleaire installaties bij Natanz en Fordo, werd gebombardeerd door de VS.
Volgens bronnen die op de hoogte zijn van het militaire plan, zouden honderden en mogelijk zelfs duizenden Amerikaanse militairen naar Isfahan moeten worden gebracht. Ook moet speciale graafapparatuur worden ingevlogen om toegang te krijgen tot het ondergrondse complex en zou er zelfs een landingsbaan moeten worden aangelegd voor transportvliegtuigen. Zo’n grote militaire operatie, diep in vijandelijk gebied, zou zelfs voor de VS uniek zijn. Ook kan het leiden tot veel Amerikaanse doden omdat Iran zal proberen de soldaten onder vuur te nemen.
Stieven Ramdharie
Het Iraanse leger heeft donderdag met ferme taal gereageerd op de toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump over de Iran-oorlog. Trump dreigde onder andere Iran in de komende weken ‘naar het Stenen Tijdperk’ te bombarderen om zo een einde te maken aan de militaire kracht van Iran.
Het leger benadrukte dat van een einde van de oorlog voorlopig geen enkele sprake kan zijn. ‘Met vertrouwen in de Almachtige God zal deze oorlog voortduren tot jullie vernederd, in diskrediet gebracht en voorgoed berouwvol zullen zijn en uiteindelijk zullen hebben overgegeven’, aldus Khatam Al-Anbiya, het operationele commando van het reguliere leger en de Revolutionaire Garde in een verklaring.
Ook werd gewaarschuwd voor nog grotere militaire Iraanse aanvallen in de komende dagen en weken. ‘Bereid je voor op onze acties die nog meer verpletterend, omvangrijker en destructiever zullen zijn’, aldus het commando op de staatstelevisie.
De woordvoerder van Khatam Al-Anbiya, Ibrahim Zolfaghari, zei maandag dat Iran zich nooit zal overgeven en dat de VS niet de controle over de Straat van Hormuz zullen krijgen. ‘Nooit heeft Iran in zijn geschiedenis voor zijn vijanden gebogen’, aldus Zolfaghari, die regelmatig de draak steekt met Trump en diens dreigende taal tegen Iran op Truth Social, het sociale mediakanaal van de president.
Stieven Ramdharie
De olieprijs steeg donderdag opnieuw na de toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump waarin hij zware bombardementen op Iran aankondigde in de komende drie weken. De prijs van een vat olie steeg met zo’n vijf procent tot 106,16 dollar, zo’n 92 euro.
Ook de beurzen in Azië reageerden negatief op Trumps toespraak. Zo daalde de Japanse Nikkei-index met 1,8 procent. Verwacht wordt dat de aandelenmarkten in Europa in de komende uren ook klappen zullen krijgen omdat Trump niet duidelijk maakte wanneer de oorlog tot een einde zal komen.
De president dreigde zelfs met escalatie, met onder andere bombardementen op de Iraanse olie-infrastructuur, als de machthebbers in Teheran niet instemmen met de Amerikaanse voorwaarden voor een wapenstilstand. De VS hebben Iran een 15-puntenplan gestuurd dat met name moet voorkomen dat het land ooit een kernmacht wordt. Ook moet Iran de opening van de Straat van Hormuz voor het internationale scheepvaartverkeer weer mogelijk maken.
Stieven Ramdharie
Israël is in de nacht van woensdag op donderdag getroffen door drie golven van Iraanse raketaanvallen. Daarbij zijn in de regio Tel Aviv meerdere mensen lichtgewond geraakt, melden Israëlische media.
Volgens het Israëlische leger werden de eerste raketten onderschept door de luchtverdediging, maar kwamen op meerdere plekken in centraal Israël projectielen neer. De politie kreeg meldingen van inslagen op verschillende locaties, volgens media in totaal negen. Hulpdiensten melden dat vier mensen lichtgewond zijn geraakt.
De schade is volgens Israëlische media verspreid over een relatief groot gebied, mogelijk door het gebruik van clustermunitie. Die explodeert in de lucht en verspreidt kleinere explosieven. Iran en Israël beschuldigen elkaar al langer van het gebruik van dergelijke wapens.
Binnen ruim drie uur volgden nog twee aanvalsgolven. In grote delen van het noorden en midden van Israël ging het luchtalarm af. Na de derde aanval liet het leger weten dat inwoners hun schuilplaatsen weer mochten verlaten.
Iran ontkent dat er onderhandelingen gaande zijn over een staakt-het-vuren om de oorlog in het Midden-Oosten te beëindigen. Dat deed het land terwijl de Amerikaanse president Donald Trump zich opmaakt voor een nationale televisietoespraak over het conflict.
'Er zijn berichten ontvangen via bemiddelaars, waaronder Pakistan, maar er zijn geen directe onderhandelingen met de VS', zei een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken tegen persbureau ISNA. Deze beschuldigde Washington van 'maximalistische en irrationele' eisen en zei dat Iran voorbereid is op een aanval, ook een invasie door grondtroepen.
Trump beweerde woensdag dat de Iraanse president om een staakt-het-vuren had gevraagd, maar stelde als voorwaarde dat Iran de Straat van Hormuz heropent. 'Tot die tijd blazen we Iran aan diggelen, of zoals ze zeggen, terug naar het Stenen Tijdperk!!!', schreef de president op Truth Social.
De Amerikaanse luchtmacht stuurt achttien extra aanvalsvliegtuigen naar het Midden-Oosten, zo meldt de Amerikaanse krant The New York Times op gezag van twee medewerkers van het Pentagon. Het gaat om A-10 aanvalsvliegtuigen. Van dit type zijn er op dit moment twaalf aanwezig in de regio, die tot nu toe zijn ingezet om Iraanse schepen en door Iran gesteunde milities in Irak aan te vallen.
De A-10 wordt ook wel het ‘wrattenzwijn’ genoemd. Het is een langzaam vliegend en laag vliegend toestel met een soort kanon in de neus, dat op hoog tempo granaten kan afvuren. Door zijn lage snelheid kan het vliegtuig als het ware boven doelwitten blijven hangen. De A-10’s worden vooral gebruikt om oprukkende grondtroepen te ondersteunen. The New York Times schrijft dat ze Amerikaanse grondtroepen bijvoorbeeld zouden kunnen helpen om het Iraanse olie-eiland Kharg in te nemen.
Deze serieuze versterking lijkt in tegenspraak met de signalen die Trump afgelopen dagen gaf over een snelle afronding van de Iran-oorlog. Woensdag zei hij dat de oorlog binnen ‘twee, misschien drie’ weken voorbij zou zijn. Ook hintte hij erop dat er een staakt-het-vuren in de lucht hing. De ruime verdubbeling van het aantal aanvalsvliegtuigen signaleert dat het Pentagon juist meer aanvallen overweegt, vanuit de lucht of eventueel zelfs met ‘boots on the ground’.
Onderstaand X-bericht van de Amerikaanse luchtmacht toont een oude foto van een A-10 in vlucht.
Twitter bericht wordt geladen...
Carlijn van Esch
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant