‘Het zijn vooral Zuid-Amerikaanse artiesten van wie ik heb geleerd hoe je zonder stemverheffing je woede, frustratie en onvrede kunt delen’, zegt weekendgids José González. De veelgeprezen artiest deelt zijn favorieten.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en jazz.
José González (48) maakt zich grote zorgen over de wereld. Natuurlijk, je hoeft maar naar het nieuws te kijken om te zien dat de politiek zoals onze wereldleiders die bedrijven weinig hoopgevend is, zegt hij. ‘De gevolgen van klimaatverandering zijn onze grootste, meest urgente zorg, maar mijn aandacht gaat steeds meer uit naar de wetenschap en de argeloosheid waarmee er wordt omgegaan met iets als AI. We zijn met z’n allen bezig iets te creëren dat oncontroleerbaar is, waarvan we niet weten wat de gevolgen zijn.’
Het is misschien niet iets waar de Zweedse liedjeszanger zich mee moet bezighouden. ‘Daar is de materie te complex voor. Maar ik ben academisch opgeleid en al heb ik de wetenschap decennia geleden vaarwel gezegd om me volledig op de muziek te richten, ik heb er altijd meer dan een gemiddelde interesse in gehouden. En in sombere buien zie ik ons met z’n allen op een catastrofe afstevenen.’
González had voor een carrière in de biochemie kunnen kiezen, maar hij kon behoorlijk gitaarspelen en had schik in het schrijven van liedjes. Talenten die in de muziekscene van Göteborg niet onopgemerkt bleven. ‘Ik had eigenlijk eerder succes in de muziek dan in de wetenschap, dus ben ik me daar vooral op gaan richten, en voor je het weet ben je alleen nog maar bezig met liedjes schrijven, platen maken en optreden.’
Zijn eerste en nog altijd grootste succes had González met zijn debuutalbum Veneer uit 2003. Zijn eigen, met zachtmoedige en wat lispelende stem gezongen liedjes, waarop hij zich op akoestische gitaar begeleidde, kregen internationaal al vroeg de nodige aandacht. Zijn geluid werd vergeleken met dat van Nick Drake en Elliott Smith.
Maar het was vooral het nummer Heartbeats, een cover van het Zweedse The Knife, dat hem wereldwijd bekend maakte. Het liedje werd in 2005 gebruikt voor een televisiereclame voor Sony Bravia-tv’s. Daarin zagen we 250 duizend gekleurde stuiterballen door de straten van San Francisco naar beneden stuiteren.
González heeft zich door het succes van deze reclame niet gek laten maken. Hij is in zijn eigen tempo aan nieuwe muziek blijven werken en is nu toe aan zijn vijfde soloalbum in 23 jaar: Against The Dying Of The Light. ‘Misschien wel mijn meest geëngageerde album. Ik maak me aan de ene kant zorgen over het einde van de Verlichting. Kijk om je heen, overal komen autocraten op en niemand die zich er zorgen om lijkt te maken. Maar the light is voor mij ook een metafoor voor ons bewustzijn. We zijn als mens uniek, maar we ontwikkelen zaken die we niet kunnen controleren. Complexe materie, die ik probeer om te zetten in simpele songs.’
‘Ik zou de wanhoop wel uit willen schreeuwen, wat ik een beetje doe in het openingsnummer A Perfect Storm. Ik mag dan zijn opgegroeid met hardcore en punkrock, lawaai of herrie maken ligt mij toch minder goed dan ingetogen zingen.’
Zo is het opnieuw de klassiek getinte, Spaanse gitaar die naast González’ omfloerste zang in het klankbeeld van Against The Dying Of The Light overheerst. ‘Ik ging ook niet heel anders te werk dan voorheen. Opnieuw sloeg ik invallen of aanzetten tot liedjes op in mijn telefoon. Stukjes van twintig, dertig seconden die niet meer dan schetsen waren. Toen ik er genoeg had om verder op te bouwen, ging ik serieus aan het werk.
‘Als ik eenmaal ga zitten en me even kan concentreren, is een liedje zo klaar. Maar een moment rust vinden was best moeilijk met twee opgroeiende kinderen van 4 en 8 jaar. Vandaar dat het allemaal toch weer even duurde.
‘En ik maakte me tijdens het componeren steeds meer zorgen om de toekomst, wat zeker zijn weerslag vindt op het nieuwe album. Oplossingen heb ik niet, ik maak muziek en wil met mijn liedjes niemand iets opdringen. Ik heb de wijsheid ook niet in pacht, maar ik weet dat muziek kan helpen en troost kan bieden in deze onzekere tijden.’
‘Dit is het belangrijkste boek dat ik las toen ik ideeën ontwikkelde voor mijn nieuwe album. Zoals de titel al zegt, staat de mensheid aan de afgrond. Ord is een filosoof die zich voorzichtig uit, maar zijn research leidt tot geen andere conclusie dan dat onze beschaving al over vijf tot tien jaar ten einde kan zijn – als we met deze snelheid doorrazen, klimaatverandering blijven negeren en niet tornen aan dat rotsvaste geloof in de vooruitgang die AI ons kan brengen.
‘We zijn al vijf jaar verder, maar dat stelt niet gerust. Politici en ook wetenschappers nemen te weinig verantwoordelijkheid. Er moet veel meer en beter worden samengewerkt en we moeten vooral geen dingen willen bouwen waar we geen controle over hebben, dan stort het hele zaakje in.’
‘Mijn ouders zijn in 1976 voor de junta van Videla uit Argentinië gevlucht. Ze kregen asiel in Zweden, waar ik twee jaar later werd geboren. Toen ik 14 was begon ik op de gitaar te spelen die in huis lag. Ik had vrij snel door dat ik daar best goed in was, en anders mijn vader wel, die me uit enthousiasme veel leerde over The Beatles, maar ook over Argentijnse folklore, moeilijke jazzy akkoorden, bossanova en klassiek Spaans gitaarspelen.
‘We hadden thuis een paar stapeltjes platen en een daarvan zal ik alleen al vanwege de iconische hoes nooit vergeten. De door mijn ouders zeer bewonderde Mercedes Sosa staat op dit album met een Argentijns percussie-instrument, een bomba. Het was een van haar eerste platen, hij verscheen eind jaren zeventig, een tijd die moeilijk was voor mijn ouders. Die plaat en vooral die hoes doen me altijd denken aan het Argentinië van mijn ouders, dat ik nooit heb gekend.’
‘De Cubaanse zanger en gitarist Silvio Rodríguez is misschien wel mijn favoriete artiest. Hij was voortrekker van de Nueva Trova-beweging en mengde romantische liefdeslyriek in zijn folkliedjes met strijdlustige teksten. Voor mij was hij als klassiek gitarist heel invloedrijk. Ik hou ook erg van de bossanova van João Gilberto en meer Zuid-Amerikaanse gitaristen. Hun geluid hoor je vooral bij mij terug. Ik weet nog dat in mijn eerste recensies de naam Nick Drake opdook. Ook hij zong zachtjes, een beetje omfloerst en we zouden dezelfde stijl van gitaarspelen hebben. Ik had zijn muziek toen nog nooit gehoord, maar herkende er later inderdaad wat in.
‘Toch zijn het vooral Zuid-Amerikaanse artiesten van wie ik heb geleerd hoe je zonder stemverheffing je woede, frustratie en onvrede kunt delen. Luister naar dit album en je hoort heel zachtmoedige klanken waarachter een wereld van onmacht, woede en verdriet schuilt.’
‘Terwijl ik Spaanse gitaar leerde spelen, luisterde ik met mijn vrienden veel naar punk en hardcore. Ik had cassettes vol met muziek van bands als de Misfits, Black Flag en Sick Of It All. Dat hoorde ook bij de soundtrack van de skater die ik toen was.
‘We keken ook veel naar Amerikaanse skatefilms, waarin al onze favoriete punkrockbands voorbij kwamen. Speed Freaks herinner ik me vooral omdat ik daarin voor het eerst Dinosaur Jr. hoorde met Freak Scene. Een geweldig nummer waarin melodisch vernuft heel knap aan energieke gitaarexplosies wordt gekoppeld.
‘Dinosaur Jr. is nog altijd een van mijn favoriete bands. Ik heb ook weleens geprobeerd hun soort harde muziek te spelen, en speelde ook basgitaar in diverse punkrockbands, maar het was me toch minder op het lijf geschreven dan de wat meer akoestische, mistroostig klinkende liedjes waar mijn stem zich veel beter voor leende.’
‘Ik was een goede leerling en kon zo door naar de universiteit, maar haalde nooit echt hoge cijfers omdat ik een heel langzame lezer ben. Boeken lezen gaat me nog altijd moeilijk af. Fictie liet ik al snel links liggen omdat ik gewoon geen tijd wilde nemen voor verhalen die me uren meer kostten dan de verfilming ervan.
‘Je moest eens weten hoe blij ik ben met de opkomst van audioboeken. Ik luister veel meer dan ik ooit las. Tijdens het wandelen of hardlopen verslind ik vooral non-fictie. Zo ben ik fan van de filosoof Rebecca Goldstein. Ze schreef eerder begeesterd over Spinoza en is echt het soort auteur naar wier werk ik net zo verlekkerd uitkijk als dat ik vroeger wachtte op de nieuwe album-releases van mijn favoriete bands.
‘Goldsteins Mattering Instinct verscheen in januari en gaat, zoals al haar werk, over veel tegelijk, ook zaken die je bijvoorbeeld bij Toby Ord tegenkomt. Wat maakt de mens bijzonder? Waarom willen we ons onderscheiden? Waarom willen we ertoe doen in de wereld en met welke gevolgen?
‘Ik heb de schrijfster een paar maanden geleden in Stockholm ontmoet en voelde me echt even een fanboy.’
‘Als waarachtige straight edge punkrockers aten al mijn vrienden op een dag veganistisch of op z’n minst vegetarisch. Dat hoorde bij de hardcorecultuur, meenden ze, en ik kon daar voor een deel in meegaan. Ik ging naar de bibliotheek voor wat nader onderzoek en nam Animal Liberation van Peter Singer mee naar huis.
‘Het was een van de eerste boeken die ik ‘vrijwillig’ las, buiten school om, en het maakte zoveel indruk op me dat ik direct besloot geen vlees meer te eten. Veganistisch eten, dat zit er voor mij pas in als er een goed eetbare niet-dierlijke kaas wordt uitgevonden.
‘Kaas is in dezen toch mijn achilleshiel, wat ik Singer ook heb bekend toen hij een keer naar een van mijn optredens kwam. Gelukkig mocht ik van hem wel oesters en garnalen blijven eten, daar was hij zelf ook niet vies van.’
‘Fictie neem ik vooral tot me in series en films. Over de keuzes moet dan wel even wat overeenstemming worden bereikt met de smaak van mijn vriendin, want we kijken graag samen tv. Zij maakt hele lijsten van wat ze wil zien, terwijl ik eigenlijk het liefst naar documentaires kijk. Maar iedereen was zo enthousiast over de film One Battle After Another dat we allebei zo snel mogelijk wilden gaan kijken.
‘Wat een geweldige film. Niet alleen heel actueel, maar ook zo meesterlijk gecast en gespeeld. Sean Penn die de weerzinwekkende kolonel die hij speelt toch iets menselijks geeft, waardoor je zelfs een beetje medelijden krijgt – dat is zo goed. Net als de toon van de film: verontrustend en geestig tegelijk.
‘Toch jammer dat ik zo weinig films zie, denk ik dan. En dan realiseer ik me waarom ik ook series als The Wire of The Sopranos niet gezien heb: omdat ik er de tijd niet voor heb of wil nemen. Zelfs als ik 80 word is het aantal uren dat ik vrij te besteden heb nog beperkt. Dan schrijf ik liever liedjes, ga wandelen met een boek in mijn oren of ga koken.’
‘Ik kook graag voor het gezin of voor mijn vrienden. Mijn voorkeur gaat uit naar de Italiaanse keuken, waarvan de essentie trouwens ook in de Argentijnse is terug te vinden: weinig ingrediënten, als ze maar vers zijn.
‘Een van mijn specialiteiten is tomatensaus met Quorn-vleesvervangers of linzen. Het geheim zit ’m in de dosering en bereiding van uien, knoflook en, helaas niet veganistische, boter. En dan wil ik de tomaat eigenlijk niet te lang laten meekoken, want ik hou van de verse smaak ervan. Oregano en basilicum maken het met een stukje vers brood dan helemaal af. Ik vind mezelf geen geweldige kok, maar dit beheers ik goed.’
‘Ik ben dol op een beetje rond de tafel of toog hangen met mijn gezin of met vrienden. Eigenlijk is dat wat ik in mijn vrije tijd het liefst doe, naast lange wandelingen van soms vier of vijf uur. Daar drink ik dan ook graag wat bij, al probeer ik met mijn vriendin nu te minderen met onze alcoholconsumptie.
‘Ik was altijd zo’n saaie bierdrinker, maar ben dankzij mijn vriendin steeds meer liefhebber van witte mousserende wijn geworden. Cava of prosecco, als het maar heel koud geserveerd wordt. Of nog beter: een Crémant de Bourgogne. Die is eigenlijk net zo lekker als champagne en wordt ook van dezelfde druiven gemaakt. Het komt alleen niet uit de champagnestreek. Des te beter, daardoor is de crémant bij lange na niet zo duur. Eigenlijk is de eerste slok het belangrijkst, en daar kan in dit geval weinig tegenop.’
1978 Op 31 juli geboren in Göteborg, Zweden.
1996 Gaat biochemie studeren aan de Universiteit van Göteborg.
1998 Richt samen met toetsenist Tobias Winterkorn folkband Junip op.
2001 In eigen beheer verschenen eerste solosingle Deadweight On Velveteen levert contract op bij Imperial.
2002 Verruilt wetenschappelijke carrière voor een in de muziek.
2003 Debuutalbum als solo-artiest Veneer verschijnt.
2005 Albumtrack Heartbeats, een cover van The Knife wordt gebruikt in commercial voor de Sony Bravia-televisie.
2006 Heartbeats verschijnt op single en wordt in diverse landen een hit.
2007 Album In Our Nature.
2010 Debuutalbum Fields van Junip verschijnt.
2013 Tweede album van Junip: Junip.
2015 Solo-album Vestiges & Claws.
2021 Album Local Valley.
27 maart 2026 Album Against the Dying of Light.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant