De Belastingaangifte staat bol van de woorden en vragen die in het dagelijks leven van de gemiddelde Nederlander niet voorbij komen. Laaggeletterden moeten andere mensen vragen om hierbij te helpen.
Algemene heffingskorting, aftrekbare rente, periodieke erfpachtcanon: het zijn zomaar wat termen die je leest tijdens de aangifte bij de Belastingdienst. Mensen die slecht kunnen lezen en schrijven, komen hier bijna niet doorheen zonder hulp.
"Ik vraag altijd een vertrouwde persoon om hulp", zegt voormalig laaggeletterde Irma van Leerdam tegen NU.nl. Inmiddels heeft ze taalniveau 2f gehaald, maar aangifte doen blijft moeilijk. "Ik wil geen fouten maken als het gaat om geldzaken." Ze heeft de belastingaangifte weleens uitgesteld, maar daardoor liep ze geld mis.
Ze vindt het aangifteformulier "ingewikkeld geschreven". Hoewel ze kan lezen, kost het haar veel moeite. Het is een tijdrovende klus voor haar om de betekenis van de ingewikkelde woorden op te zoeken.
"Voor de digitalisering kon ik me beter redden", zegt de 58-jarige Van Leerdam. "Ik kon langsgaan en als ik belde, was er veel meer tijd en rust." Nu wordt ze door de telefonist eerder naar een website gestuurd. "Dat zijn vaak lange woorden en als ik iets fout typ, kom ik er niet. Ik ben assertief genoeg om te vragen of iemand het even kan spellen. Dan hoor ik mensen zuchten aan de andere kant van de lijn."
De Belastingdienst biedt gratis hulp aan voor het invullen van de aangifte. Dat kan aan een balie of bijvoorbeeld in een bibliotheek. Ook kunnen mensen bellen met de Belastingdienst. Verder is er een video over de belastingaangifte in makkelijke taal.
Het formulier zelf aanpassen zal niet zo makkelijk gaan, laat de Belastingdienst weten. De tekst is gebaseerd op wetten en regels en moet wettelijk gezien helemaal kloppen. "We proberen in de toelichtingen op de vragen meer uitleg te geven, vaak met voorbeelden", zegt een woordvoerder.
"Belastingregels zijn erg ingewikkeld", zegt taalexpert Mariet Hattink. "Dat krijg je niet platgeslagen in eenvoudige taal." Al zitten er wel wat woorden bij waarvan de Belastingdienst er onterecht van uitgaat dat iedereen ze kent. Ook sommige zinnen kunnen volgens Hattink wel wat korter.
Zij vraagt zich af met welke taal de telefonisten van de Belastingdienst spreken. "Deze woorden en zinnen kunnen input geven voor geschreven teksten."
De Belastingdienst vult grote delen van het formulier zelf al in en vraagt burgers vooral om zelf te controleren. "Ook dat vraagt om een redelijk goede kennis van de termen, zoals de verschillende belastingboxen", zegt Hattink.
Ongeveer 15 procent van de laaggeletterden durft het zelf aan om de aangifte in te vullen, blijkt uit een onderzoek uit 2023 in opdracht van de Belastingdienst. Ruim één op de vijf ondervraagden heeft geen aangifte gedaan. De rest schakelde hulp in, meestal van een familielid, vriend of kennis.
"Je moet bepaalde zaken wel blootgeven", zegt Van Leerdam. "Ik vertrouw degene die mij helpt, maar ik vul wel zelf mijn wachtwoord in."
Source: Nu.nl algemeen