De Verenigde Arabische Emiraten kregen de afgelopen weken meer Iraanse drone- en raketaanvallen te verduren dan welk land dan ook. Vanuit Abu Dhabi klinkt dreigende taal richting Teheran. Hoe ver wil het land gaan?
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
In de mondaine wereld van Dubai is doorgaans iedereen welkom, ongeacht je nationaliteit. Deze week kwam daar verandering in: Iraniërs komen de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) niet meer binnen, zo maakte vliegmaatschappij Emirates bekend op de eigen website.
De maatregel heeft alles te maken met de Emiraatse angst voor ‘infiltranten’ van de Iraanse Revolutionaire Garde. Eerder werd een Iraans ziekenhuis om dezelfde reden gesloten, net als een Iraans gemeenschapscentrum. Talloze Iraniërs die in de Emiraten wonen (hoeveel is onbekend), waren tijdelijk naar hun vaderland gevlogen voor het Suikerfeest en Perzisch nieuwjaar, en zitten nu vast.
‘Het spijt me voor hen, velen zijn tegen hun regime’, zei een anonieme Emiraatse zakenman tegen de Financial Times. ‘Maar het risico van infiltratie is te groot. Het is oorlog.’
Afgezet tegen de rest van het Midden-Oosten zijn de Emiraten de voorbije vijf weken ongekend hard getroffen. In totaal kreeg de kleine oliestaat naar schatting 2.400 Iraanse drone- en raketaanvallen te verwerken, meer dan de andere Golfstaten en – nog opvallender – meer dan Israël. De overgrote meerderheid werd onderschept, maar de psychologische dreun is immens.
Van een land dat vooral bekendstond om zijn Instagram-stranden en brievenbusmaatschappijen, zijn de VAE plots veranderd in een frontlinie met rookpluimen aan de horizon. De schade loopt in de miljarden.
Amjad Taha, ’s lands bekendste influencer (660 duizend volgers op X) en een goede barometer voor het humeur, slaat steeds hardere taal uit. ‘Geen staakt-het-vuren met terroristen’, schreef hij deze week. ‘Het regime moet weg. Nu.’
Dit alles roept ook de vraag op hoever Abu Dhabi (waar de regering zetelt) bereid is te gaan. Gaat de president, Mohammed bin Zayed al-Nahyan, zich in de oorlog aansluiten bij Israël en de VS? Speculaties zijn er volop, mede door een reeks lekken naar toonaangevende kranten. In de Wall Street Journal zei een anonieme Emiraatse diplomaat dinsdag dat zijn land ‘militaire actie’ overweegt om de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz te doorbreken, bijvoorbeeld door zeemijnen onschadelijk te maken.
Mira al-Hussein, een Emiraatse socioloog verbonden aan de Universiteit van Edinburgh, ziet een kentering. Aanvankelijk lobbyden de VAE bij Amerika voor een zo spoedig mogelijk einde aan de oorlog, zegt ze aan de telefoon. ‘Maar dat is veranderd met de sluiting van de Straat van Hormuz. Nu eist de regering dat de oorlog pas stopt als de Straat weer open is. Ze willen ook garanties dat Iran die nooit meer kan blokkeren.’
De redenen liggen voor de hand. Als klein land zijn de VAE afhankelijk van de buitenwereld voor hun voedsel. Naar schatting 80 procent van al het voedsel komt via de Straat van Hormuz binnen. Niet voor niks heeft Abu Dhabi met succes een internationale coalitie helpen smeden die gezamenlijk de Straat moet gaan bewaken.
Van alle zes Golfstaten gelden de Emiraten als militair het meest avontuurlijk (méér bijvoorbeeld dan Saoedi-Arabië), en toch is een eventuele interventie geen abc’tje. De gevoeligheden zijn groot. De culturele uitwisseling tussen beide landen gaat eeuwen terug. Oorlog of geen oorlog, Iran blijft een buurland, slechts gescheiden door (op het meest nabije punt) een strook water van 50 à 60 kilometer breed. ‘De VAE kunnen het zich niet veroorloven 90 miljoen Iraniërs totaal van zich te vervreemden, bijvoorbeeld door hun land te bombarderen’, zegt Al-Hussein.
Eén scenario dat niettemin circuleert, draait om het piepkleine maar o zo strategische eiland Abu Musa. Het loont de moeite het op de kaart op te zoeken: pal voor de monding van de Straat van Hormuz, precies tussen Dubai en zuidelijk Iran.
Teheran wist het eiland in 1971 op de VAE (dat toen net als moderne staat ontstond) te veroveren, en heeft het sindsdien onder zijn controle. Een schande, vinden de Emiraten. Ze beschouwen Abu Musa als bezet gebied.
Nu Trump duizenden militairen naar de regio heeft gestuurd, kan hij de aanval op Abu Musa te openen, om het vervolgens aan de Emiraten over te dragen. ‘Dat laatste hebben de Amerikanen in gesprekken met Abu Dhabi expliciet gemaakt’, stelt Al-Hussein. ‘Wij kunnen het eiland innemen, luidde de boodschap, maar daarna moeten jullie het van ons overnemen.’
Het zou een uiterst riskante missie zijn, waarvoor men omwille van de genoemde gevoeligheden niet zomaar Emiraatse soldaten zal opofferen. ‘Het ligt meer voor de hand huurlingen te sturen’, denkt Al-Hussein, iets wat de VAE geregeld deden in de Jemen-oorlog. ‘Dan behoud je plausible deniability.’ Dat is een term uit de diplomatie waarbij je probeert aannemelijk te maken dat je ergens niks mee te maken hebt.
Een ander pad dat de VAE kunnen bewandelen, draait om geldstromen. Dubai geldt als een oord waar de Revolutionaire Garde geld witwast. Aan het begin van de oorlog zouden er talloze geldwisselaars zijn opgepakt. ‘Verder zullen ze waarschijnlijk niet gaan’, zegt Al-Hussein. ‘Als ze dat doen, komt het economische model in gevaar. Waarom zouden Russen bijvoorbeeld dan nog hun geld in de VAE onderbrengen? Wij zijn de volgende, denken ze dan.’
Hoever de VAE zullen gaan, zal moeten blijken. Ieder lek over een mogelijk militair optreden gaat voorlopig gepaard met even harde ontkenningen in overheidskanalen. En zolang er uit het Witte Huis van president Donald Trump totaal tegenstrijdige signalen komen, weet niemand in de Golfregio waar hij aan toe is.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant