Op het nippertje is het kabinet erin geslaagd om tot een overeenkomst te komen met de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) over het gebruik van de grootste gasopslag van het land, die bij het Drentse Norg. Daar was wel een arbitragezaak voor nodig.
Afgelopen woensdag begon het nieuwe vulseizoen voor de gasopslagen. Die zijn nu zo goed als leeg. Onder normale omstandigheden is het vullen van gasopslagen een commerciële zaak. Handelaren kopen in de zomer gas in tegen een lagere prijs, om het vervolgens in de winter met winst te verkopen.
Maar de oorlog in het Midden-Oosten maakt deze gang van zaken onzeker. De prijs van gas is hoog (circa 50 à 60 euro per megawattuur, ten opzichte van 35 euro in voorgaande jaren), en het is ongewis hoe die zich ontwikkelt. Het is daarom nog maar de vraag of commerciële partijen zich aan inkopen willen wagen.
De grootste gasopslag van het land, die bij het Drentse Norg, dekt bijna de helft van de Nederlandse bergingscapaciteit. De opslag is eigendom van de NAM, wat weer een joint venture is van Shell en ExxonMobil. Het grotendeels lege gasveld werd vroeger altijd gevuld met gas uit Groningen. Handelsbedrijf GasTerra (dat voor de helft van de staat is en voor de andere helft van de NAM) verhandelde dit. Maar omdat de gaswinning uit Groningen is gestopt, wordt GasTerra dit najaar opgeheven.
Of de opslag nog langer gevuld zou worden, was daardoor onzeker geworden. Zeker nu marktpartijen vanwege de onzekere gasprijsontwikkeling terughoudend zijn. Staatsdeelneming Energie Beheer Nederland (EBN) zou gas kunnen inkopen, maar moet wel de berging bij Norg kunnen gebruiken.
Daarover wordt al lang gesteggeld. NAM heeft herhaaldelijk laten weten de gasopslag bij Norg en ook die bij Grijpskerk te willen verkopen aan de Nederlandse staat. Maar partijen konden het tot dusver niet eens worden over de voorwaarden. ‘Het overnemen van deze bergingen door de staat is altijd bespreekbaar geweest, maar gesprekken hierover zijn door de vorige kabinetten gestopt’, liet NAM recentelijk nog weten.
Zoals bij veel twisten die samenhangen met de nalatenschap van de gaswinning in Groningen, werd gekozen voor een zogenoemde arbitragezaak. Daarin is eind februari uitspraak gedaan, blijkt nu uit een brief die minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) donderdag naar de Tweede Kamer stuurde.
Volgens het vonnis moeten Shell en ExxonMobil ervoor zorgen dat NAM aan EBN voor een jaar toegang verleent tot gasopslag Norg. NAM en de staat hebben hier afgelopen zaterdag een contract over kunnen sluiten, zo blijkt nu, waardoor EBN komend jaar gas in de gasopslag Norg kan opslaan als marktpartijen dat niet doen. EBN heeft van het kabinet een zogenoemde ‘leningsfaciliteit’ gekregen om voor maximaal 8 miljard euro gas in te kopen en op te slaan.
‘Gas is nog altijd belangrijk voor huishoudens, de industrie en de productie van andere energie, zoals elektriciteit. Een goed geborgde gasleveringszekerheid maakt Nederland weerbaar in een geopolitiek onrustige wereld’, stelt Van Veldhoven.
NAM benadrukt in een reactie dat de overeenkomst geldt tot 1 april 2027. Voor de periode daarna zijn nog geen afspraken gemaakt. ‘Om leveringszekerheid en weerbaarheid op de lange termijn te borgen is het cruciaal dat de overheid keuzes maakt, bijvoorbeeld over de ondergrondse gasopslagen en het kussengas. De huidige ontwikkelingen op de gasmarkt onderstrepen de urgentie.’
Kussengas is het gas dat nog aanwezig is in de gasopslag en de opslag op druk houdt. Diverse instanties, zoals Gasunie, hebben voorgesteld te onderzoeken of dit kussengas als strategische voorraad gebruikt kan worden. NAM heeft zelf echter in 2023 al een verzoek ingediend om het kussengas uit de opslag in Norg regulier commercieel te gaan winnen. Dat ligt echter gevoelig, omdat de opslag in Norg onderdeel uitmaakt van het Groningse gasveld, en gaswinning daaruit is gestopt.
Behalve de opslag bij Norg heeft NAM ook een opslag bij het Groningse Grijpskerk. Daartoe aangemaand door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) biedt NAM die opslag nu op de eigen website aan aan derden.
Op grond van de verschillende overeenkomsten tussen de staat enerzijds en Shell en ExxonMobil anderzijds kon de staat enkel toegang tot de gasopslag Norg afdwingen, meldt Van Veldhoven. ‘Voor de toegang tot de gasopslag Grijpskerk bestaat de mogelijkheid verder overleg te voeren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant