Kunstroof Assen Toen donderdagochtend bekend werd dat de gestolen helm van Cotofenesti en twee armbanden terug zijn, ging het op de Roemeense tv nauwelijks ergens anders over. Het land zal een deel van het verzekeringsgeld terugbetalen aan Nederland.
De teruggevonden gouden helm van Cotofenesti en twee gouden armbanden, die waren gestolen uit het Drents Museum, werden donderdag aan de pers getoond.
Er was donderdag geen champagne of taart, maar wel veel blijdschap in het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. Het goede humeur van conservator Andrei Grumeza is hoorbaar door de telefoon. „We zijn allemaal heel erg opgelucht, blij en dankbaar.”
Grumeza was als conservator en onderzoeker betrokken bij de expositie over de Dacische cultuur die van juli 2024 tot januari 2025 te zien was in het Drents Museum in Assen. In het laatste weekend daarvan werd bij een gewelddadige overval de gouden helm van Cotofenesti buitgemaakt, net als drie Dacische armbanden.
Donderdagochtend hoorden de medewerkers van het Roemeense nationale museum, de thuisbasis van de gestolen kunstschatten, van lokale journalisten dat de kunstschatten waren teruggevonden. Zij hadden het in Nederlandse media gezien. Het museum was vooraf niet geïnformeerd door de Roemeense autoriteiten. Grumeza: „Het was een totale verrassing, ik kon het maar moeilijk geloven.”
Eén van de armbanden ontbreekt nog. De rest werd donderdag in Assen gepresenteerd, met zwaarbewapende agenten naast de vitrine. Advocaten van de drie verdachten uit Heerhugowaard hebben bemiddeld bij de teruggave, in ruil voor nog onbekende procesafspraken. Details daarover maakt het OM bekend bij de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak, vanaf 14 april.
Vanaf het moment dat de persconferentie in Assen werd aangekondigd, donderdag om elf uur lokale tijd, ging het op de Roemeense tv nauwelijks ergens anders over. De gouden helm van Cotofenesti, vermoedelijk uit de vijfde eeuw voor Christus en in de jaren 20 gevonden door kinderen, geldt in Roemenië als nationaal erfgoed van onschatbare waarde.
President Nicusor Dan benadrukte het nationale belang op X: „Het nationale erfgoed maakt deel uit van onze historische identiteit en het beschermen ervan is meer dan een culturele daad: het betekent het beschermen van symbolen die ons definiëren, die een sterke impact hebben op de hele samenleving en die de erfenis van toekomstige generaties vertegenwoordigen.”
Eurojust, het EU-agentschap voor strafrechtelijke samenwerking, coördineerde de samenwerking tussen het Nederlandse OM en de Roemeense justitie en opsporingsdiensten. Roemeense bestuurders uiten na de vondst hun tevredenheid over de samenwerking met de Nederlandse autoriteiten. Van verwijten over tekort schietende beveiliging in het Drents Museum, zoals die er waren na de diefstal, is geen sprake meer.
President Dan kapittelde juist zijn landgenoten: „De Roemeense autoriteiten hebben de verantwoordelijkheid om in de toekomst veel zorgvuldiger om te gaan met objecten van uitzonderlijk historisch en cultureel belang voor het Roemeense erfgoed, door middel van strengere en correct toegepaste regels.” Na de roof was er in Roemenië veel kritiek op de vermeend soepele voorwaarden voor het uitlenen van kunst aan buitenlandse musea. De museumdirecteur moest opstappen.
Oana Toiu, de Roemeense minister van Buitenlandse Zaken, liet weten dat Roemenië de via verzekeraars ontvangen vergoeding van 5,85 miljoen euro zal terugbetalen aan Nederland, met aftrek van de kosten van restauratie van de licht beschadigde helm en de vergoeding voor de nog ontbrekende armband. In Roemeense media gaat de suggestie rond dat de missende armband door de daders wordt gebruikt als pressiemiddel om te zorgen dat justitie de afspraken nakomt, en dat hij alsnog zal opduiken.
Alex van Breemen, een Nederlandse vastgoedondernemer die al decennia in Roemenië woont, loofde een beloning uit van 250.000 euro voor de tip die zou leiden tot terugkeer van de kunstschatten. Van uitbetaling is geen sprake, zegt Van Breemen vanuit Boekarest, want vanaf het begin was voor hem een voorwaarde dat de daders er niet met de beloning vandoor zouden gaan. Van Breemen: „Voorop gesteld: wat een fantastisch nieuws. Dat die ene armband er nog niet is, is minder erg, daar zijn er meer van. Het gaat om de helm.”
Vindt Van Breemen het jammer dat de daders waarschijnlijk een deal hebben gesloten met het OM; informatie over de vindplaats in ruil voor strafvermindering? „Welnee. Stel dat ze nu één jaar moeten zitten in plaats van twee jaar. Of misschien komen ze meteen vrij, vanwege het voorarrest. Dat maakt niet uit. Mijn gevoel zegt dat ze dit niet nog een keer doen, dat ze weten dat dit een hele stomme actie was en dat ze volgende keer beter een auto kunnen stelen.”
Volgens de Roemeense minister van Cultuur András Demeter zullen Roemeense en Nederlandse experts de schatten in Nederland onderzoeken voordat ze naar Roemenië terugkeren. Waar en door wie de restauratie zal worden uitgevoerd is nog onbekend. De schade aan de helm zit op een plek die al eerder beschadigd was – na de oorspronkelijke vondst werd hij eerst gebruikt als drinkbak voor kippen.
Conservator Grumeza maakt zich geen zorgen over de nieuwe schade. Hij zag foto’s en een video die zijn Nederlandse collega stuurde, het ziet er goed uit. Hij kijkt uit naar de terugkeer van de schatten in het Nationaal Historisch Museum, iets wat in Roemenië ongetwijfeld met veel aandacht van politici en media zal worden gevierd. Grumeza: „De helm komt terug in zijn eigen vitrine, dat is zijn natuurlijke plek.”
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden