Energiecrisis Om attracties te laten draaien, zijn veel kermisexploitanten afhankelijk van aggregaten. Nu oliebedrijven de prijzen opvoeren, vragen uitbaters de overheid om hulp. „De kermisbranche kan de wereld rond laten draaien, maar ook stilzetten.”
De relatief kleine kermis in de voormalige vestingstad IJsselstein verbruikt elk uur 75 liter dieselolie.
Om te besparen op duurder wordende dieselolie opende de kermis in IJsselstein deze druilerige donderdagmiddag anderhalf uur later dan gebruikelijk, om drie uur. En in de avond doven de kermislichten nu een half uur eerder. Een gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.
Vlak na de verlate openingstijd stuiven en slenteren scholieren en (groot)ouders met (klein)kinderen over het eivormige, prikkelrijke terrein. „Ik ruik poffertjes”, roept iemand verrukt. Een drietal jongens laat het oog over de felverlichte attracties glijden. Ze twijfelen hoe ze hun briefje van tien het best kunnen stukslaan. Een standhouder klaagt bij een bewaker dat er door de kou waarschijnlijk amper iemand komt opdagen. Echte drukte wordt pas dit Paasweekend verwacht.
Populaire attractie de Crazy Dance wordt aangedreven door grote rode wielen, die van een ouderwetse stoomtrein afkomstig lijken. Naast deze spin ’n puke-attractie, waarop illustraties van feestbeesten en een vredessymbool zijn aangebracht, staan twee aggregaten.
„Het nieuwste van het nieuwste, geluidloos en zuiniger”, zegt organisator René Duursma, die 56 kermissen per jaar optuigt door heel Nederland. Er is inderdaad geen gebrom te horen. Wel gegil van meiden die enkele meters hoger rondslingeren in hun gondels, terwijl de rookmachine stevig uitademt en het opzwepende dancenummer ‘Pull Over’ van Speedy J klinkt.
De suikerspinkraam en attractie de Crazy Dance.
De relatief kleine kermis in de voormalige vestingstad verbruikt elk uur 75 liter dieselolie. Bovendien moeten auto’s en vrachtwagens, die de attracties, het hekwerk en alle overige voorzieningen rondrijden, voortdurend worden bijgetankt. „Zonder brandstof zijn we niets”, zegt Duursma. Als de prijs van dieselolie 10 procent schommelt, maakt dat volgens hem niet uit. „Allemeneur, je kan niet altijd dansen met de prinses. Maar tegen een dieselprijs die van 1,70 naar 2,50 per liter stijgt, kunnen we ons niet wapenen”, aldus Duursma.
De prijs van kaartjes nogmaals ophogen is volgens de organisator geen optie. Dan moet het bedrag misschien wel met 25 procent omhoog. Het publiek heeft de schiettenten, draaimolens, botsauto’s en grijpmachines na de coronacrisis juist herontdekt. Het zou dom zijn om die groep weer weg te jagen, stelt Duursma.
Energiezuiniger werken dan? Voorheen namen kermisexploitanten voldoende netstroom af bij gemeenten, legt Duursma uit, die op hun beurt jaarlijks een vast bedrag betaalden aan netbeheerders. Maar in de praktijk maakte de evenementenbranche jaarlijks maar vier tot zes weken gebruik van die stroom, per gemeente, dus dat kostte lokale overheden te veel geld. Sowieso is het stroomnet overbelast.
Daarom leek het praktischer om op de kermis gewoon iets meer aggregaten aan te slingeren. „Dat voelt een beetje tegenstrijdig, omdat we als maatschappij milieubewust en schoner bezig willen en liever met groene stroom werken”, reageert Duursma. Bovendien is het minder geschikt voor oorlogstijd.
René Duursma organiseert 56 kermissen per jaar door heel Nederland.
Om de aandacht van bezoekers te grijpen, hebben kraamhouders de panelen van hun attracties versierd met Amerikaanse gangsters uit de tijd van Al Capone, beelden van olifanten en toekans en een stripversie van Ruud Gullit in Oranjeshirt. Een opblaasbare Spidermanpop overziet het terrein. Knuffelberen met de kenmerkende print van Gucci of Burberry als vacht wachten in glazen kasten op een koper.
Dankzij hun zuurstokroze fleecevesten en knalgele schorten springen ook Mario Holtkamp en Gert Geertsema in het oog. De Tukkers staan schouder aan schouder tussen de opgestapelde emmers en puntzakken suikerspin in een kraam met circusachtig dak. Voor het aggregaat moeten ze een brandstoftoeslag van 25 procent betalen. „Dat willen we niet doorberekenen, want de kermis heeft al de naam duur te zijn.”
Eerder deze week waren ze bij de pomp 330 euro kwijt voor hun twee bedrijfsbussen. Overstappen op elektrische voertuigen zien ze niet zitten. „Dat kunnen we ons voorlopig niet veroorloven.” Bovendien moeten ze dan om de haverklap bijladen, omdat ze een zware kraam meetrekken.
Het gesprek wordt onderbroken door een jongen op zoek naar suikerspin. Hij wil weten hoeveel de puntzak kost. „7 euro”, antwoordt Holtkamp. De klant denkt even na. Het emmertje van 5 euro past beter in zijn budget. Holtkamp en Geertsema merken dat klanten kritischer zijn geworden, vaker de prijslijst bestuderen.
Kaartverkoop van de Calypso op de kermis in IJsselstein. Prijzen verder verhogen zien de uitbaters niet zitten.
De kermisexploitanten zullen met de overheid in conclaaf moeten, bepleit Duursma. Er zal een compensatie moeten komen, vindt hij, haal bijvoorbeeld tijdelijk de accijns van brandstof af. „Maar misschien is er wel een heel andere oplossing.” Zijn beroepsgroep wil daar graag over meedenken. Tijdens de coronacrisis kwamen er bijvoorbeeld „redelijke” regelingen, blikt hij terug. „Als je een beetje normaal deed, ging dat wel.”
Het kabinet werkt momenteel mogelijke maatregelen rond hogere energie- en brandstofprijzen uit en beloofde daar eind deze maand op terug te komen. Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat, CDA) stelde eerder dat „het verstandig is om na te denken voordat we de eerste maatregelen nemen”. Ook omdat de economische gevolgen langere tijd voelbaar blijven.
Kermishouders voelen zich door Den Haag in de steek gelaten, vertelt Duursma. Hij snapt dat politici in het begin zeiden: even afwachten hoelang het duurt. Maar nu moeten ze in beweging komen, vindt hij. „Het duurt te lang.” Het besef is nog niet geland, denkt hij. „We zijn niet zielig of hulpbehoevend, maar de prijzen zijn nu zo extreem, buiten onze macht om.”
Duursma heeft „alle begrip” voor vrachtwagenchauffeurs die donderdag uit protest traag over de Afsluitdijk tuften. Als de situatie niet verbetert, overweegt de organisator vergelijkbare acties. „De kermisbranche kan de wereld rond laten draaien, maar die ook stilzetten.” Kermisexploitanten zijn er de mensen niet naar om een weg te blokkeren, voegt hij toe, maar „we moeten wel kunnen ondernemen”. „Ik snap niet dat het zover moet komen.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen