Saoedi-Arabië is erin geslaagd de olie-export weer enigszins op te voeren. Het land heeft via een oost-west pijpleiding ruwweg 7 miljoen vaten ruwe olie per dag verplaatst naar een vrije haven aan de Rode Zee.
De export van Saoedi-Arabië ligt hierdoor dagelijks 3,5 à 4 miljoen vaten hoger dan voorheen. De extra olie is echter niet genoeg om het wegvallen van de olie-export via de Straat van Hormuz volledig op te vangen. Dagelijks gingen er vijftien miljoen vaten ruwe olie, iets meer dan een zesde van het wereldverbruik, via de Straat van Hormuz. De prijs van een vat Brentolie is gestegen van 72 dollar vóór de blokkade naar meer dan 100 dollar nu.
Voor de Iran-oorlog was het niet nodig om de pijplijn van oost naar west, die uitkomt in de haven van Yanbu, op volle kracht te laten draaien. Volgens een rapport van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gingen er normaal gesproken dagelijks 2 à 2,5 miljoen vaten door deze 1.200-kilometer lange pijplijn. Slechts een klein deel daarvan (800 duizend vaten) werd per schip geëxporteerd, de overige olie werd ter plekke verwerkt in raffinaderijen. De laatste twee weken is die export opgevoerd naar 4,5 miljoen vaten, meldt persbureau Reuters.
Toename van twintig olieschepen
Olieschepen varen dus inmiddels af en aan bij de haven in Yanbu aan de Rode Zee, zo blijkt uit gegevens die maritiem databedrijf Starboard Maritime Intelligence op verzoek van de Volkskrant heeft verzameld. Vorige week kwamen er in die haven 59 schepen. Dat zijn er 20 meer dan in de weken voor de oorlog.
‘De aanleg van de oost-west pijpleiding blijkt een waardevolle strategische beslissing te zijn geweest,’ zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij het Haagse Centrum voor Strategische Studies. ‘Hij is aangelegd tijdens de Irak-Iran oorlog in de jaren tachtig van de vorige eeuw, ook toen al om een eventuele blokkade van de Straat van Hormuz te vermijden. Het was geen sinecure om die leiding aan te leggen vanwege het lastige landschap. Maar het is een reddingslijn voor de Saudische olie-export geworden.’
Toch is er volgens Van Geuns een risico dat Saoedi-Arabië ‘van de regen in de drup’ raakt, omdat een groot deel van de export die over de Rode Zee gaat, via de nauwe zeestraat van Bab el Mandeb moet. Een onderminister van de Houthi-regering, die zich heeft gemengd in de oorlog, noemde een afsluiting van deze zeestraat onlangs ‘een reële mogelijkheid’. Daardoor zou de doorvoer via de Rode Zee naar Azië worden afgesneden.
Twee andere belangrijke pijpleidingen in de regio om de straat van Hormuz te omzeilen, hebben de productie nog niet flink kunnen opvoeren. De eerste is de Habshan-Fujairah-pijplijn in de Verenigde Arabische Emiraten. De tweede, de Kirkuk-Ceyhan pijpleiding, loopt van het Iraakse Kirkuk naar de Turkse havenstad Ceyhan aan de Middellandse Zee.
In de eerste weken van de oorlog ging er wel meer olie door de Habshan-Fujairah pijpleiding, zo meldde databedrijf Kpler begin maart, waardoor er dagelijks circa 1 miljoen vaten extra werden verscheept. Maar na de Iraanse droneaanvallen op de haven op 14 en 16 maart viel het scheepsverkeer eind maart vrijwel stil, blijkt uit gegevens van Starboard Maritime Intelligence.
Olietrucks door Syrië
De Kirkuk-Ceyhan pijpleiding is door decennia van oorlog en instabiliteit grotendeels in onbruik geraakt. In theorie kan deze pijpleiding 1,6 miljoen vaten per dag vervoeren, maar momenteel stromen slechts 250 duizend vaten per dag naar Turkije. De Iraakse overheid is wel begonnen met reparaties van deze leiding, om de capaciteit te verhogen naar dagelijks 650 duizend vaten per dag. ‘Er rijden nu ook vrachtwagens met olie via Syrië naar de Middellandse Zee, maar dan praat je over ongeveer 50 duizend vaten per dag’, zegt Van Geuns.
Daarnaast kunnen andere olieproducerende landen, zoals de VS en Angola, proberen de productie met 1 tot 2 miljoen vaten per dag te compenseren. Na de vergadering van landen van Opec+, komende zondag, wordt meer duidelijk, denkt Van Geuns. Uiteindelijk is de enige structurele oplossing voor het tekort de heropening van de Straat van Hormuz. Maar zelfs dan zal het weken tot maanden duren voordat de Golfstaten, die hun productie noodgedwongen hebben afgeschaald, weer volledig op stoom zijn.
Met medewerking van Laurie Treffers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant