Europese Unie De energiecrisis maakt duidelijk hoe belangrijk het is dat Europa zelfvoorzienend wordt op energiegebied, schrijft Frans Timmermans. Zijn eigen Green Deal is daarbij cruciaal – desnoods onder een andere naam.
Het heeft iets potsierlijks om vanuit Brussel te moeten horen dat Europeanen in deze energiecrisis maar wat meer thuis moeten werken en wat minder moeten vliegen. Van de Europese Commissie verwacht ik structurele oplossingen, geen lekkend noodverband.
Frans Timmermans is oud-eurocommissaris en oud-fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA.
De enige structurele oplossing is een versnelde afbouw van onze afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen. Juist hier heeft de Commissie kapitale blunders begaan, door de energietransitie te vertragen en onze afhankelijkheid van geïmporteerde Amerikaanse fossiele brandstof drastisch te verhogen.
Met een uiterste inspanning hebben we onze afhankelijkheid van Rusland afgebouwd en nu worden we haast even afhankelijk van een Amerikaanse president die een foto van hemzelf met Poetin trots ophangt in het Witte Huis, die alle rechts-radicale partijen in Europa steunt die de rechtsstaat willen ontmantelen en die telkens zijn diepe afkeer van ons maatschappelijke en politieke model laat blijken.
Donald Trump wil de NAVO slopen, begon een oorlog zonder zijn bondgenoten te informeren, laat staan te raadplegen, en is niet te beroerd om te dreigen met grote oorlogsmisdaden tegen de Iraanse bevolking, waarmee hij het laatste beetje geloofwaardigheid van westerse bekommernis om de internationale rechtsorde onderuit haalt. Al was er van die geloofwaardigheid al bitter weinig over na het persistente wegkijken van de genocide in Gaza, de etnische zuivering op de Westelijke Jordaanoever en de oorlogsmisdaden van Israël in Libanon.
De Europese Green Deal werd aan het einde van het vorige decennium geboren uit de brede overtuiging dat Europa de leiding moest nemen in de mondiale beweging naar klimaatneutraliteit. Wij voelden sterke steun van de samenleving, die zich liet inspireren door de jeugd van de schoolstakingsbeweging.
Sindsdien is er veel gebeurd. De coronacrisis en Poetins oorlog in Oekraïne deden klimaatbeleid ver wegzakken op de prioriteitenlijst van onze burgers. Maar de Green Deal is veel meer dan klimaatbeleid. Het is een masterplan om Europa ook industrieel en economisch klaar te stomen voor de onvermijdelijke toekomst.
Daarom is het zo jammer dat rechts de Green Deal, in navolging van extreemrechts, tot strijdtoneel van de cultuuroorlog heeft gemaakt. Twee jaar nadat de conservatieve EVP nog volop meeliftte op de populariteit van de Green Deal en deze ook als eigen succes claimde, deugde er ineens niks meer van en wilden de conservatieven er niets meer mee te maken hebben. Sterker nog: ze keerden zich ertegen. De klimaatdoelen werden in Ursula von der Leyens tweede termijn als voorzitter van de Europese Commissie teruggeschroefd, de energietransitie vertraagd, de industrie die op de goede weg was bestraft, de moedwillige achterblijvers beloond.
En nu? Nu zien we dat de roekeloze, illegale Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran dramatische gevolgen heeft voor alle landen die van de import van fossiele brandstoffen afhankelijk zijn. Aziatische landen voorop, maar de klap zal ook in Europa groot zijn en lang duren. Om nog maar te zwijgen over de plagen die Afrika en andere regio’s in het zuidelijke deel van onze planeet kunnen overkomen, als een combinatie van energietekorten, kunstmestschaarste en klimaatverandering oogsten laat mislukken, met hongersnoden en grote migratiestromen tot gevolg. Amerika deelt de klappen uit en neemt de militaire risico’s, maar omdat de Verenigde Staten fossiel zelfvoorzienend zijn, worden de gevolgen van dit avonturisme vooral elders in de wereld gevoeld.
Economisch en geopolitiek overleven is voor Europa een kwestie van het versneld afbouwen van onze afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen. En we moeten in hoger tempo onze eigen energieproductie opvoeren. Dat gaat het snelst en het goedkoopst met de uitbouw van met name zonne-energie, windenergie en andere duurzame energiebronnen. Vergelijk de stroomprijs van Spanje met de rest van Europa en je ziet welke enorme voordelen een vroege keuze voor eigen, duurzame energievoorziening oplevert.
Als rechts een rode waas voor ogen krijgt van de woorden ‘Green Deal’ en daardoor niet meer naar de inhoud kijkt, waardoor de overgang naar Europese energiezelfstandigheid vertraging oploopt, brengen we onszelf grote schade toe. Ik neem graag de volledige verantwoordelijkheid voor de Green Deal, maar hecht totaal niet aan de naam als deze tot vertraging of zelfs verlamming leidt.
Geef daarom dit project, bedoeld om Europa’s soevereiniteit te versterken en onze economie en samenleving toekomstbestendig te maken, een andere naam. Noem het de Freedom Deal – want dat is wat op het spel staat.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen