Deze week is het Pesach. We eten matzes, drinken wijn en vieren de bevrijding uit slavernij. We vertellen over de uittocht uit Egypte, richting Israël. Iets wat ooit een beloofd land was.
Ik zag een post op sociale media van een Israëlische jonge vrouw die dit jaar de omgekeerde tocht maakt met Pesach. De Israëlische bevolking moet met regelmaat naar de schuilkelders vanwege nieuwe raketregens. Er zijn nauwelijks nog vluchten naar Tel Aviv omdat het luchtruim te gevaarlijk is na de recentste oorlog die Israël begon. De vlucht naar vrijheid loopt ironisch genoeg dit jaar via Egypte.
Het leiderschap van Israël blijft ondertussen maar roepen naar zijn ondergedoken bevolking dat dit allemaal voor hun eigen bestwil is. Dat oorlog gaat leiden tot vrede. Dat Iran bijna een kernwapen zou hebben. Dat de massale vernietiging van Gaza en nu Zuid-Libanon noodzakelijk is voor duurzame veiligheid van Israël en dat de tienduizenden slachtoffers die vallen daarmee gerechtvaardigd zijn. Dat de vernietiging van Hezbollah en Hamas überhaupt mogelijk is.
Het is leugen na leugen na leugen. Maar na de pogrom van 7 oktober 2023 is nu eenmaal alles veranderd, zeggen ze dan. En zelfs dat klopt niet helemaal. Lang daarvóór waren Joods-extremisten al aan de macht in Israël. Minister Itamar Ben-Gvir bijvoorbeeld, die deze week bij de herinvoering van de doodstraf rondliep met een speldje op zijn revers in de vorm van een strop. Die doodsstraf zal in praktijk alleen gaan gelden voor Palestijnen en niet voor de kolonisten die een eindeloze reeks gewelddadige aanvallen op de Westelijke Jordaanoever plegen.
Of neem iemand als Bezalel Smotrich, die de verdere onteigening van het illegaal bezette land aanmoedigt. Vorig jaar lanceerde hij een plan voor de bouw van drieduizend huizen op de Westelijke Jordaanoever met als motivatie om het idee van een Palestijnse staat „te begraven”.
Hij slaagt er nog in ook. Er is al heel lang geen zicht op een tweestatenoplossing. Er is überhaupt geen zicht meer op een oplossing. Alleen maar op gewelddadige onderdrukking. In Israël is vrede een naïef-kinderlijk idee geworden uit een lang vervlogen tijd. Een lachertje. Er is maar één ding wat telt en dat is domme kracht: het recht van de sterkste.
Als we tijdens het wekelijks gebed in de synagoge naast het koningshuis, de rechters en volksvertegenwoordigers van dit land ook het bestuur van Israël wijsheid toewensen, denk ik alleen maar: ja, wijsheid. Én een hele lange gevangenisstraf.
Als ik nu nog iemand hoor beweren dat het anti-Israëlsentiment en de protesten niet voortkomen uit een basaal rechtvaardigheidsgevoel en menselijkheid, maar uit antisemitisme denk ik: noem mij dan voortaan maar antisemiet.
En toch kan ik het niet laten om – tegen de klippen op – optimistisch te blijven. Als Jood wordt je geleerd om te wantrouwen. Omdat iedereen, van links tot rechts, van arbeiderspartij tot Forum, van moslims tot Antifa, ons eigenlijk stiekem haat en we alleen maar wachten op de dag dat de razzia’s weer beginnen.
Maar ik wil er niet aan meedoen. Antisemitisme in Nederland heeft vooralsnog geen macht gekregen. Er is geen antisemitisme in de regering, het komt nauwelijks voor in de ambtenarij, bij politie, niet in het onderwijs, niet in het bedrijfsleven. Antisemitisme is er zeker, maar is vooral afkomstig van straatterroristjes, spugende jochies. En zelfs van de recente reeks aanslagen op synagoges en scholen is het maar de vraag of dat nu echt volledig homegrown Jodenhaat is, of eerder het type onnozele uithaler, die voor een paar honderd euro van Hezbollah heus wel een cobra ergens wil neerleggen.
Abel Herzberg zei ooit dat Joden zonder Israël een ongedekte cheque zijn. Maar ik denk dat het tegenovergestelde de realiteit is. Dit Israël geeft ons geen waarde, maar schaamte. Dit Israël is onze achilleshiel. In een gedroomde wereld begrijpen mensen het verschil tussen Israëlisch geweld en Nederlands Jodendom. Maar ik leef niet in een gedroomde wereld. Ik leef in deze wereld. De realiteit is dat de misdaden daar directe gevolgen hebben voor onze veiligheid hier.
Joden zouden niet moeten meedoen aan het spelletje ‘recht van de sterkste’. Niet alleen omdat we dat spelletje gaan verliezen, maar vooral omdat het het verkeerde spelletje is.
Dit jaar is mijn exodus dus omgekeerd. Ik wil een ontkoppeling, een spiritueel en intellectueel losknippen van deze Israëlische spiraal van haat en geweld. Het is een vlucht, naar vrijheid. Naar vrede.