Nederlandse supermarkten doen te weinig om uitbuiting en onderbetaling bij toeleveranciers te voorkomen. Hoewel de meeste supermarkten de risico’s redelijk goed in kaart hebben, blijft actie voor veel producten uit.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Vooral bij tropische producten, zoals bananen, cacao en koffie, is het risico op onderbetaling en mensenrechtenschendingen groot. Op sommige Braziliaanse koffieplantages is bijvoorbeeld sprake van dwangarbeid, schuldslavernij en erbarmelijke werkomstandigheden. Op palmolieplantages in Colombia, Indonesië en Ghana worden arbeiders blootgesteld aan gevaarlijke bestrijdingsmiddelen.
Uit onderzoek van Questionmark, een ngo die pleit voor een eerlijker en duurzamer voedselsysteem, blijkt nu dat supermarkten te weinig doen om dat soort situaties te voorkomen. Questionmark onderzocht samen met Oxfam Novib en Solidaridad hoe de zes grootste supermarktketens van Nederland (Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Plus, Aldi en Dirk van den Broek) proberen mensenrechtenschendingen in hun keten te voorkomen, en welk resultaat dat oplevert.
Bij cacao en bananen gaat het relatief goed, concluderen de organisaties. De supermarkten zetten stappen om cacaoboeren en arbeiders op bananenplantages een leefbaar inkomen te geven. Bij cacao gaat het dan vaak om de huismerkproducten van supermarkten. Alleen Aldi heeft nog geen toezegging gedaan over een eerlijk loon voor cacaoboeren. In de bananenketen nemen alle zes supermarkten actie.
Maar het goede voorbeeld in cacao- en bananenketens krijgt volgens Questionmark geen navolging bij andere risicoproducten, zoals koffie, thee en tomaten. Positief is dat de meeste supermarkten hier relatief transparant over zijn: risicoanalyses en soms ook toeleveranciers zijn openbaar gemaakt. Maar actie blijft uit.
‘Supermarkten hebben mede de verantwoordelijkheid om mensenrechten te waarborgen, waaronder eerlijke betaling van boeren en arbeiders, voor álle producten die in hun schappen liggen’, zegt Gustaaf Haan van Questionmark. ‘Zolang dat niet gebeurt, houden ze oneerlijke handel in stand. Niet willens maar wel wetens.’
Lidl behaalt de hoogste score in het onderzoek, doordat het de risico’s goed in kaart heeft en actieplannen uitvoert. Maar geen enkele supermarkt scoort een voldoende. Albert Heijn en Jumbo volgen op enige afstand; Plus, Aldi en Dirk vormen de achterhoede.
Plus stelt in een reactie op dat het de aanbevelingen serieus neemt, maar dat het rapport voorbijgaat aan de nauwe samenwerking van die supermarktketen met het Fairtrade-keurmerk. Plus draagt meer Fairtrade-premies af dan enige andere supermarkt. Aldi en Dirk reageerden niet direct op een verzoek tot commentaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant