Racisme in Frankrijk In maart is Bally Bagayoko van de radicaal-linkse partij LFI verkozen tot burgemeester van Saint-Denis-Pierrefitte, even ten noorden van Parijs. Sindsdien regent het racistische opmerkingen op sociale media en tv.
De nieuwe burgemeester van Saint-Denis-Pierrefitte, Bally Bagayoko, kreeg direct na zijn installatie te maken met een golf van racisme.
Bally Bagayoko krijgt het voor zijn kiezen tijdens zijn eerste werkweken als burgemeester van Saint-Denis-Pierrefitte. Sinds de 52-jarige politicus van de radicaal-linkse partij LFI half maart werd verkozen tot burgemeester van deze onlangs gefuseerde Parijse voorsteden met zo’n 150.000 inwoners, krijgt hij van tal van kanten racisme te verduren.
Bagayoko, van Malinese afkomst, heeft een master geopolitiek op zak en is sinds 2001 actief in de lokale politiek – eerst in samenwerking met de Communistische Partij die jarenlang aan de macht was in het multiculturele en arme Saint-Denis, vanaf 2012 voor LFI. In 2020 deed hij al een gooi naar het burgermeesterschap van de stad waar hij opgroeide, maar werd hij derde.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar werd hij na een geslaagde campagne in één ronde verkozen. Ook in andere steden wonnen kandidaten van LFI, een partij die tot nu toe nauwelijks macht had op lokaal niveau. Op 21 maart werd Bagayoko formeel geïnstalleerd – zijn overwinning vierde hij dansend.
Radicaal-rechts lijkt het moeilijk te verkroppen te vinden dat een zwarte man een grote stad in continentaal Frankrijk gaat leiden. Iemand die bovendien lid is van LFI, een partij die door veel (radicaal-)rechtse Fransen gezien wordt als te extreem.
Op de radicaal-rechtse televisiezender CNews, sinds vorig jaar de grootste nieuwszender van Frankrijk, werden in een uitzending over de verkiezing van Bagayoko vorige week uitlatingen gedaan die door experts als racistisch worden bestempeld. Zo maakte psycholoog Jean Doridot een opmerking waarin hij de burgemeester indirect vergeleek met een mensaap. „Het is belangrijk om te onthouden dat Homo sapiens sociale zoogdieren zijn en tot de familie van de mensapen behoren”, zei Doridot in antwoord op een vraag over of Bagayoko „grenzen verlegt”. „En bijgevolg is er in elke gemeenschap, in elke stam (…) een leider wiens rol het is om hun gezag te vestigen.” Een dag later zei essayist Michel Honfray op dezelfde zender dat Bagayoko zich gedraagt als „een dominant mannetje”.
Deze opmerkingen passen in „klassiek racistisch gedachtegoed”, stelt antiracismeorganisatie SOS Racisme, en kunnen worden aangemerkt als „dierlijke ontmenselijking”. Ook een andere tv-zender ging de fout in. Op de normaliter niet als radicaal-rechts aan te merken nieuwszender LCI vroeg presentatrice Apolline de Malherbe aan Bagayoko of het voor hem uitmaakt dat Saint-Denis een „ville des noirs” (stad voor zwarten) is. Hierbij reageerde ze op een eerdere tv-uitzending waarin Bagayoko verkeerd geciteerd was toen hij sprak over Saint-Denis als ville des rois (stad van koningen, omdat er tal van oud-koningen begraven liggen). Dit fragment was zijn eigen leven gaan leiden op sociale media.
Ook op sociale media zijn eindeloos veel ongebreideld racistische opmerkingen, foto’s en video’s te vinden en FranceInfo meldt donderdag dat de gemeente Saint-Denis-Pierrefitte sinds de verkiezing van Bagayoko dagelijks racistische telefoontjes krijgt. Bellers zouden onder meer vragen naar „de zwarte burgemeester” of „het stadhuis van de apen”.
Bagayoko gaat niet bij de pakken neerzitten en bijt van zich af. Zaterdag organiseert hij een demonstratie tegen racisme bij zijn stadhuis, waarbij hij zal oproepen „de Republiek en haar waarden van vrijheid, gelijkheid en broederschap” te beschermen. Woensdag heeft hij in een interview met persbureau AFP de regering opgeroepen de licentie van CNews in te trekken. „Zijn we verplicht om een media-aanbod te hebben dat racistische zenders zoals CNews omvat? Ik zou zeggen van niet”, aldus de burgemeester. CNews wordt overigens wel om de haverklap beboet door toezichthouder Arcom voor zaken als racisme en haatzaaien.
Burgemeester Bally Bagayoko laat zich begroeten door zijn aanhangers na de eerste gemeenteraadsvergadering op 21 maart.
Bagayoko krijgt bijval van vooral linkse politici. Zo onderstreepte de groene parlementariër Steevy Gustave, die ook meermaals slachtoffer werd van racisme, woensdag in de Assemblée Nationale dat „iemand zwart en Frans kan zijn, dat iemand uit een arbeiderswijk kan komen en burgemeester kan worden (…) dat in een democratie algemeen kiesrecht telt”. Ook zei Gustave dat „als een gekozen functionaris wordt aangevallen vanwege zijn huidskleur of afkomst, het geen politiek meer is, maar racisme”.
De regering hield zich in eerste instantie stil – waarbij waarschijnlijk meespeelt dat ook president Emmanuel Macron en zijn politieke partners LFI al jaren afschilderen als gevaar. Maar inmiddels heeft minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez gezegd onderzoek te zullen doen naar de uitspraken die zijn gedaan op CNews. Voormalig politiechef Nuñez onderstreepte hierbij dat „racisme geen mening is, het is een vergif en (…) een strafbaar feit”.