Religie Als uiting van devotie geselen Filippijnse katholieken zichzelf op Goede Vrijdag in San Pedro Cutud. Dit bloedige spektakel trekt jaarlijks internationale aandacht. De processie wordt inmiddels uitgebaat door de toerismeafdeling van het district.
Ruben Enaje (65) heeft zich al 36 keer aan het kruis laten spijkeren als Jezus op Goede Vrijdag. Hij wil eigenlijk om gezondheidsredenen stoppen maar het haar van zijn opvolger is per ongeluk te kort geknipt om als geloofwaardige Jezus te kunnen fungeren.
Lijdzaam sleept de 65-jarige Ruben Enaje een levensgroot houten kruis over de binnenplaats. Om hem heen staan zestien dorpsgenoten, ieder met een Romeinse lans in de hand, die hem uitschelden en bespugen. Elk jaar spelen de inwoners van het dorp San Pedro Cutud in de arme rijstprovincie Pampanga de kruisiging na. Vandaag, twee weken voor Goede Vrijdag, is de generale repetitie. Een van de welvarender inwoners heeft haar huis opengesteld, zodat de groep op haar schaduwrijke binnenplaats kan oefenen. Op aanwijzing van regisseur Idol Navarro (38) valt Enaje voorover in het zand. De achttienjarige Feliza Cipriano, die de heilige Veronica speelt, schiet toe en dept Enaje’s gezicht.
Maar het spel is niet zomaar een theaterstuk. Op vrijdag 3 april zullen dorpsgenoten Enaje aan het kruis nagelen. Spijkers van tien centimeter zullen door zijn handen worden geslagen. Het is de zevenendertigste keer dat Enaje de pijniging zal ondergaan. Maar hij vreest dat hij de kruisiging dit jaar niet zal overleven. „Ik heb in november met longontsteking in het ziekenhuis gelegen,” vertelt hij in de repetitiepauze.
Als gevolg van de Spaanse overheersing is 80 procent van de Filippijnen katholiek. In 1955 werd in San Pedro Cutud de kruisiging van Christus voor het eerst uitgebeeld, op initiatief van een lokale schrijver die de teksten schreef. Rollen worden doorgegeven van vader op zoon, van moeder op dochter. De Jezus werd in eerste instantie met touwen aan het kruis gebonden. In 1962 liet de eerste inwoner zich met echte spijkers kruisigen. Volgens sommige inwoners kwam het idee van een alternatieve genezer die ervan overtuigd was dat het pijnoffer zou leiden tot Gods hulp bij genezing van ziekte. De daad kreeg navolging en werd een jaarlijkse traditie, die de laatste jaren wereldfaam heeft gekregen.
Voor Enaje begon de kruisiging als dankzegging aan God. In 1985 viel hij tijdens het schilderen van een metershoge steiger. „Ik stortte van de derde verdieping naar beneden. Het enige wat ik me herinner is dat ik de naam van Jezus riep. Ik had dood moeten zijn, maar ik overleefde.” Enaje besloot in 1986 God te bedanken door zich als Jezus te laten kruisigen.
Na verloop van tijd werd het ritueel een belangrijke uiting van zijn geloof. „Elke keer als ik werd gekruisigd, voelde ik gelukzaligheid.” Dromen kwamen uit. „Ik bad om werk.” Zijn financiële situatie verbeterde. „Ik kon land kopen voor mijn familie.” Met de rol als Jezus kwam ook verantwoordelijkheid. „Tijdens de processie raken mensen me aan en vragen of ik voor hen wil bidden.” Sindsdien doet Enaje niet alleen boete voor zichzelf maar voor de hele gemeenschap. Maar omdat hij bang is dat zijn gezondheid de pijniging niet meer aankan, besloot hij dat 2025 zijn laatste jaar zou zijn. De dorpscommissie kwam bijeen en wees een opvolger aan, Arnold Maniago (46).
Repetitie in het dorp San Pedro Cutud. De religieuze processie op Goede Vrijdag trekt veel toeristen. Bewoners worden aangemoedigd aan huis souvenirs te verkopen rond het evenement.
Bewoners van het Filippijnse dorp San Pedro Cutud oefenen de kruisiging die zij naspelen op Goede Vrijdag
Maar de commissie is op haar besluit teruggekomen. Maniago is namelijk naar de kapper geweest en die heeft zijn haar te kort geknipt. Een Jezus met kort haar is niet gelijkend, aldus de commissie. „We hebben een pruik voorgesteld, maar dat verzoek is afgewezen,” zegt Maniago bedrukt. Enaje heeft wel haar dat tot zijn schouder reikt, zoals het beeld van Jezus bekend is.
Voor het geval de commissie van gedachten verandert, heeft Maniago zijn tekst al wel geoefend. Maar de inzet is tot nu toe vergeefs. „De commissie is bang dat de pruik tijdens de processie afvalt en dat we dan worden uitgelachen,” reageert Enaje. Hij voelt zich zo verantwoordelijk voor zijn rol als Christus, dat hij het verzoek om de kruisiging nog een jaar te doen, niet durft te weigeren.
Al acht jaar loopt riksjafietser Rolly Tiglao (28) – net als zijn vader en oom voor hem – met honderden inwoners mee met een speciale Goede Vrijdagprocessie. In de vroege ochtend lopen de deelnemers van het dorpshuis naar de calvarieberg, terwijl ze hun rug met roedes tot bloedens toe geselen. De zelfkastijding moet leiden tot vergeving voor de zonden en verdieping van hun geloof. Een tiental processiegangers laat zich net als Enaje kruisigen. Anderen houden het bij de rugkastijding. Op Tiglao’s rug getuigen tientallen dunne horizontale littekens van zijn toewijding. „We drinken de avond ervoor gin, zodat het bloed goed kan stromen.”
Oefeningen voor de kruisiging en littekens van zelfkastijding op de rug van Tiglao
Elke zelfkastijder loopt in een team. Buurtgenoten begeleiden. „In de ochtend snijdt een teamlid met een stuk glas of een mesje tien sneetjes in mijn rug.” Tiglao zal zichzelf tijdens het lopen op de inkervingen op de rug slaan met een zweep met daaraan rietjes van bamboe.
Tiglao worstelt, zoals meer inwoners, met een chrystal meth verslaving. Een video waarop hij meth gebruikte, ging afgelopen jaar viraal. „Ik voel diepe schaamte.” Hij zal dit jaar een dag eerder met de zelfkastijding beginnen, omdat hij aan de gemeenschap wil tonen dat het hem ernst is. „Ik ben nu vijf maanden clean. Ik wil twee dagen boete doen, zodat de mensen zien dat ik spijt heb van mijn zonden.”
Omdat Maniago met zijn korte haar dit jaar Jezus niet mag uitbeelden, zal hij met een eigen kruis meelopen in de processie. Op de kruisigingsheuvel zal hij met een tiental andere toegewijden aan het hout gespijkerd worden. Ook voor Maniago is de zelfpijniging een manifestatie van zijn devotie. Door boetedoening hoopt hij op Gods vergiffenis en genezing van zijn zieke zoon. „Hij is negen jaar en heeft een hartprobleem.” Zijn zoon heeft een operatie nodig, maar die kan hij niet betalen. „Ik wil dit offer brengen, zodat hij met Gods hulp zal genezen. Mensen zeggen dat ik Jezus wil zijn, omdat het roem met zich meebrengt en ik er geld mee zou willen verdienen. Maar dat is niet waar.”
Een inwoner van San Pedro Cutud verkoopt processiesouvenirs, waaronder roedes met bamboe rietjes voor geseling van de rug.
Decoratie langs de processieroute. Afbeeldingen van de kruisiging en een afbeelding van het doek van Veronica met de miraculeuze afdruk van het gezicht van Christus.
Arlene Liang Castro (55) naait elk jaar de tenues van de Romeinse soldaten.
De werkbank van Ruben Enaje. Hij schildert de helmen en lansen voor de kruisigingsprocessie.
Een straatje in San Pedro Cutud. Op Goede Vrijdag zullen duizenden bezoekers langs de kant staan om de processie te bekijken.
De entree van de Calvarieberg, gemaakt van vulkanisch zand.
De jaarlijkse processie door de smalle dorpsstraatjes trekt duizenden bezoekers, gelovigen en toeristen. Televisiebeelden van de bloederige kruisiging gaan elk jaar de wereld over. Sinds een paar jaar wordt de processie georganiseerd door de toerismeafdeling van het district. En dat zorgt voor frictie. Bewoners vertellen dat ze worden aangemoedigd om aan huis souvenirs te verkopen, zoals zelfkastijdingszweepjes en witte Veronica-doeken, waarop volgens de legende de afdruk van het gezicht van Christus is achtergebleven.
Een deel van de inwoners vindt dat de kruisigingsprocessie steeds meer een commercieel spektakel wordt dat de dorpskas moet vullen. „Ze verkopen onze geloofsovertuiging. Maar het gaat om oprechte devotie. Niet om commercie. Het district verhuurt dit jaar zelfs eetstands op de kruisigingsberg,” vertelt een inwoner. Hij durft uit angst voor represailles van de lokale overheid niet met zijn naam in de krant.
Op Goede Vrijdag klokslag drie uur zal Enaje – of toch Maniago – de calvarieberg bereiken. Een paar minuten na de kruisiging worden de spijkers verwijderd. „Dat is het pijnlijkste moment,” vertelt de schilder. Hij laat zijn handen zien. Ze beven. In het midden van zijn handpalmen glanzen twee bescheiden ronde littekens.
Maniago, de beoogd vertolker van Jezus wiens haar te kort geknipt is om een geloofwaardige Jezus neer te zetten.
Ruben Enaje (65) bereidt zich voor op zijn 37ste kruisiging op Goede Vrijdag.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen