Wie De Nachtwacht wil zien moet achterin zijn. Sommige klanten kiezen er speciaal voor, zegt Müfide Halaceli, eigenaar van de kapsalon. Die lopen langs de negen stoelen op een rij en zijgen neer in één van de laatste om tijdens het kleuren, knippen en föhnen via de spiegel oog in oog te staan met Rembrandts beroemde schuttersstuk.
Nachtwacht 2.0 dan wel. Want alle mannen op het werk zijn ingewisseld voor vrouwen. Bestuurder Neelie Kroes vooraan, de kapitein in het zwart. Zakenvrouw Sylvia Tóth ernaast als luitenant. Daarachter pionier in het vrouwenvoetbal Mary Kok, actrice Gerda Havertong, TomTom-oprichter Corinne Vigreux, zangeres Karsu. En verscholen achter de vaandeldrager, theaterproducent Janke Dekker, vind je Müfide Halaceli. De uitvoerder zelf, net als, vermoedelijk, op het origineel.
Het imposante werk, 2.40 bij 2.10 meter, is gedrukt op geborsteld aluminium en hangt op het binnenplaatsje van Mufide Hair & Art in de binnenstad van Hengelo. Een kapsalon waar zachtjes jazz klinkt en op de leestafel niet de Story ligt maar Tableau Magazine.
Ik was erop gewezen na mijn eerdere column over De Nachtwacht die sinds de jaren negentig hangt in Dalfsen – schilder Jan van der Horst had er zeven jaar over gedaan. Een lezer mailde me dat er nóg een Nachtwacht is. Eentje waarvoor „krachtige vrouwen uit de politiek, sport en zakenwereld” hebben geposeerd. Dat werk, schreef hij, is gefotografeerd en hangt sinds 2015 „ergens in de provincie, in het Twentse Hengelo”.
Een Nachtwacht met alleen maar vrouwen. „Dat was mijn grote droom”, zegt kapper/kunstenaar Halaceli (66) terwijl ze de koffie schenkt in porselein. „Vier jaar heb ik met het idee rondgelopen.”
Halaceli is zelf het voorbeeld van een krachtige vrouw. Opgegroeid in Antakya, zuid-Turkije, kwam ze in 1976 als gastarbeider naar Nederland. Liefst had ze kunstgeschiedenis gestudeerd maar ze liet zich, om geld te verdienen, omscholen tot kapper. In 1990 een eigen zaak, daarna nog één, en sinds haar uitverkiezing tot Twents Vrouw van het Jaar in 2002 bevecht ze de positie van de vrouw in onze samenleving.
Halaceli heeft zich altijd tot Rembrandts meesterwerk aangetrokken gevoeld. „Je loopt er in de eregalerij van het Rijksmuseum automatisch naartoe.” Maar stel je voor, heeft ze vaak gedacht, als het schuttersstuk uit 1642 nú zou zijn gemaakt? „Alleen mannen konden zich destijds zo’n groepsportret veroorloven. Terwijl, achter deze mannen zullen ook hele sterke vrouwen hebben gestaan.”
Turend naar De Nachtwacht moest Halaceli vaak denken aan haar eigen jeugd. Als enige meisje in haar omgeving mocht ze naar school en dagelijks werd ze uitgehoord door de andere meisjes over wat ze had geleerd. Zulke ongelijkheid is in Nederland nu ondenkbaar, maar vergis je niet, gister nog zag ze in een talkshow een presentator die een vrouw, „echt een hele sterke”, amper liet uitspreken. En wat te denken van het bericht onlangs dat Nederlandse rechters (v) minder verdienen dan hun collega’s (m)? Halaceli zucht. „De uitvoerders van ons recht!”
De Nachtwacht met vrouwen, als statement, was dus zo gevuld. Tien jaar geleden alweer. Ze poseerden vier dagen lang voor de fotograaf, Elizabeth Kleinveld, die alle individuele foto’s bewerkte tot één groepsportret. Visagist was Hester van Overbeek. En binnenkort hoopt Halaceli nog een Nachtwacht te maken, met Twentse topvrouwen. Maar liefst zou ze er duizenden zien, over de hele wereld. „Dat is mijn droom.”
Freek Schravesande doet elke donderdag ergens vanuit Nederland verslag